NATO tiếp tục công khai ủng hộ Ukraine

Tuyên bố chung nêu rõ: “Ukraine phải được cung cấp tất cả những gì họ cần, nhanh nhất có thể và trong thời gian cần thiết để giành chiến thắng”. Văn kiện này kêu gọi các nước thành viên “ủng hộ Ukraine trong quyền quốc tế về tự bảo vệ bằng cách dỡ bỏ một số hạn chế đối với việc sử dụng vũ khí do đồng minh NATO cung cấp để tấn công các mục tiêu hợp pháp ở Nga”.

Ngoài ra, theo các nhà lập pháp, Hội nghị Thượng đỉnh NATO, dự kiến diễn ra vào tháng 7 tại Washington (Mỹ), “phải gửi một tín hiệu rõ ràng rằng, các đồng minh sẽ sát cánh cùng Ukraine cho đến khi chiến thắng và phải thực hiện bước cụ thể hướng tới tư cách thành viên của nước này trong liên minh”.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Hội đồng Nghị viện NATO Michal Szczerba nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cung cấp các hệ thống phòng không cùng các vũ khí quan trọng khác cho Ukraine một cách nhanh chóng và không bị hạn chế. Khẳng định Ukraine “chỉ có thể tự vệ nếu tấn công các đường tiếp tế và căn cứ quân sự của Nga” và “NATO sẽ suy yếu đáng kể, mất uy tín nếu tiếp tục hỗ trợ bằng các biện pháp nửa vời”, ông lưu ý: “Đã đến lúc phải thừa nhận thực tế này và để Kiev làm những gì họ phải làm”. Về phần mình, Tổng Thư ký NATO Stoltenberg tiếp tục nhắc lại lời kêu gọi các nước phương Tây nên xem xét lại các hạn chế đối với việc Kiev sử dụng vũ khí mà những nước này cung cấp để tấn công vào lãnh thổ Nga, cho rằng, những hạn chế này giống như “trói một tay của người Ukraine sau lưng và làm cho họ rất khó phòng thủ”. Đánh giá về vấn đề này, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng: “NATO đang nâng cao mức độ leo thang. Họ đang đi quá xa trong luận điệu quân sự. Đây là thực tế mà chúng ta sẽ phải đối đầu thêm nữa”. Lưu ý đây không thể là quan điểm cá nhân của người đứng đầu NATO, ông Dmitry Peskov nhấn mạnh: “Ông ấy là một quan chức, là Tổng thư ký của NATO. Đây là cách chúng tôi nhìn nhận. Quân đội của chúng tôi biết phải làm gì”.

Theo giới chuyên gia, nếu Nga không ngừng chiến tranh và tiếp tục tiến sâu vào trong lãnh thổ Ukraine, có thể NATO sẽ cân nhắc khả năng triển khai quân tới Ukraine và một kịch bản như vậy thực sự phản ánh nguy cơ xung đột hoặc khủng hoảng toàn cầu. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người đầu tiên nêu ra phương án triển khai lực lượng của NATO tới Ukraine để chống lại Nga, tuyên bố rằng “không còn ranh giới đỏ, không còn biên giới” liên quan đến cuộc chiến ở Ukraine. Pháp đang thành lập một liên minh bao gồm các quốc gia có khả năng sẵn sàng gửi lực lượng phương Tây tới Ukraine. Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Franz Stéphane Séjourné đã tới Litva để thảo luận về những vấn đề này. Tại Litva, ông gặp những người đồng cấp vùng Baltic cũng như Ukraine và lên tiếng ủng hộ ý tưởng rằng, các lực lượng nước ngoài có thể hỗ trợ Ukraine trong các lĩnh vực như rà phá bom mìn. Tại cuộc họp do Ngoại trưởng Litva Gabrielius Landsbergis chủ trì và có sự tham dự của người đồng cấp Ukraine Dmytro Kuleba, Ngoại trưởng Stéphane Séjourné đã chỉ trích Nga gay gắt, nói rằng: “Nga không có quyền nói với chúng ta rằng chúng ta nên giúp đỡ Ukraine như thế nào trong những tháng hoặc năm tới. Công việc của Nga không phải là đứng ra tổ chức hoạt động cho chúng ta hay đặt ra các ranh giới đỏ. Vì vậy, chúng ta sẽ tự mình quyết định việc này”.

Tuy nhiên, hầu hết các nước châu Âu, bao gồm Đức, Cộng hòa Czech và Ba Lan, đều tuyên bố rằng, họ không có kế hoạch gửi quân tới Ukraine, bất chấp sự nhất quyết của Tổng thống Emmanuel Macron rằng cần phải làm như vậy. Nhưng cũng có nước thay đổi. Ba Lan là nước ban đầu phản đối đề xuất của ông Macron, nhưng gần đây đã thay đổi lập trường. Trong khi đó, ba quốc gia vùng Baltic - những nước được cho là dễ bị Nga tấn công nhất nếu Moscow thành công trong cuộc chiến chống Kiev - tỏ ra cởi mở hơn nhiều trước đề xuất của Tổng thống Pháp, nhất là Litva. Từ hồi tháng 3/2024, Ngoại trưởng Litva Gabrielius Landsbergis đã nói thẳng rằng: “Nga không có quyền nói với chúng ta rằng, chúng ta nên giúp đỡ Ukraine như thế nào trong những tháng hoặc trong những năm tới. Công việc của Nga không phải là tổ chức hoạt động cho chúng ta hay đặt ra các ranh giới đỏ. Vì vậy, chúng ta sẽ tự mình quyết định việc này”. Sau đó, vào ngày 8/5 vừa qua, Thủ tướng Litva Ingrida Simonyte đã tuyên bố rằng, bất chấp các mối đe dọa hạt nhân của Nga, đất nước của bà sẵn sàng gửi quân đến Ukraine để thực hiện nhiệm vụ huấn luyện. Về phần mình, Kiev vẫn chưa đưa ra yêu cầu Litva gửi quân tới Ukraine thực hiện nhiệm vụ huấn luyện. Điều này có thể là do ảnh hưởng của Mỹ đối với Ukraine. Bởi trên thực tế, Mỹ phản đối ngay cả việc Ukraine sử dụng vũ khí sản xuất trong nước để nhắm vào lãnh thổ Nga. Do đó, việc sử dụng vũ khí của các nước NATO trong một cuộc tấn công tiềm tàng của Kiev vào lãnh thổ Nga được coi là có rủi ro cao. Việc cử binh sỹ NATO tới Ukraine cũng đối mặt với rủi ro tương tự. Về vấn đề này, người phát ngôn Dmitry Peskov bình luận rằng: “Họ đang nói về việc chuẩn bị gửi lực lượng vũ trang tới Ukraine, và thậm chí cả về ý định trên thực tế là đưa binh lính NATO ra đối mặt với quân đội Nga. Đây là một giai đoạn gia tăng căng thẳng hoàn toàn mới. Đây là tình huống chưa từng có và cần có các biện pháp đặc biệt”.

Trong bài báo có tiêu đề “Khi Nga tiến lên, NATO cân nhắc gửi huấn luyện viên đến Ukraine” đăng ngày 16/5 vừa qua, tờ Thời báo New York viết rằng có thông tin là Kiev đã yêu cầu Mỹ và các đồng minh của Mỹ hỗ trợ. Tuy nhiên, người ta không mong đợi Mỹ sẽ thực hiện bước đi này. Bởi vì một cuộc tấn công vào các huấn luyện viên quân sự của NATO ở Ukraine có thể kích hoạt điều khoản phòng thủ tập thể của NATO và nhu cầu về phòng không tiên tiến để bảo vệ họ. Trong khi một số nước, đặc biệt là các nước vùng Baltic, chính thức ủng hộ hoặc thể hiện sự quan tâm đến ý tưởng này thì đa số, bao gồm cả Tổng Thư ký Jens Stoltenberg, lại phản đối”. Tuy nhiên, khi phát biểu với các phóng viên ngày 16/5, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Đại tướng Charles Q. Brown đã tuyên bố rằng, cuối cùng, một số lượng đáng kể nhân viên NATO đang tại ngũ sẽ phải được gửi đến Ukraine. Điều này cũng hàm ý việc NATO đưa quân tới Ukraine là “tất yếu”.

Về phía Nga, Moscow đã đưa ra cảnh báo về “chiến tranh hạt nhân” hoặc “Chiến tranh Thế giới thứ ba” liên quan đến vấn đề này. Hôm 21/5 vừa qua, Bộ Quốc phòng Liên bang Nga tuyên bố các lực lượng nước này đã bắt đầu giai đoạn thứ nhất của cuộc tập trận quân sự “bao gồm huấn luyện thực hành về chuẩn bị và sử dụng vũ khí hạt nhân phi chiến lược” tại Quân khu miền Nam, nằm tiếp giáp với Ukraine. Bộ trên cũng nói thẳng rằng, mục đích của cuộc diễn tập này là nhằm đảm bảo rằng các đơn vị và thiết bị sẵn sàng cho “việc sử dụng vũ khí hạt nhân phi chiến lược trong chiến đấu để đáp trả và đảm bảo vô điều kiện sự toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của nhà nước Nga trước những tuyên bố khiêu khích và mối đe dọa của các quan chức phương Tây chống lại Nga”.