Nhức nhối tình trạng mua bán dữ liệu cá nhân: Tăng chế tài xử phạt để giảm thiểu vi phạm

Thời gian qua, việc mua bán dữ liệu cá nhân tại Việt Nam diễn ra phổ biến, công khai. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là nhiều hành vi chưa bị xử lý do thiếu các quy định của pháp luật. Để hạn chế tình trạng này, nhiều chuyên gia cho rằng, cần hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân, trong đó xem xét tăng mức xử phạt để đủ sức răn đe các hành vi vi phạm.

Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển và ứng dụng Internet cao nhất thế giới. Tính đến tháng 1/2021, số lượng người sử dụng Internet của Việt Nam đã đạt hơn 68,72 triệu người, chiếm hơn 2/3 dân số (70,3%). Dữ liệu cá nhân trở thành đầu vào và giá trị vô tận cho nền kinh tế số, phục vụ phát triển Chính phủ số, xã hội số và phát triển đất nước trong thời đại Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Tuy nhiên, tình trạng lộ, lọt dữ liệu cá nhân diễn ra phổ biến trên không gian mạng. Ngày càng nhiều chủ thể bao gồm cả tổ chức và cá nhân thu thập, phân tích, xử lý dữ liệu cá nhân cho mục đích khác nhau nhưng không thông báo cho khách hàng hoặc để xảy ra tình trang lộ, lọt dữ liệu.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp cũng chủ động thu thập thông tin cá nhân của khách hàng, hình thành kho dữ liệu cá nhân, phân tích, xử lý các loại dữ liệu đó để tiến hành kinh doanh, buôn bán. Việc buôn bán dữ liệu cá nhân được tiến hành với các dữ liệu thô và dữ liệu cá nhân đã qua xử lý.

Số liệu thống kê của Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao cho thấy, chỉ trong năm 2019 và năm 2020, Bộ Công an phát hiện hàng trăm cá nhân, tổ chức liên quan bán dữ liệu cá nhân, đồng thời chỉ đạo đơn vị chức năng xác lập chuyên án để tập trung đấu tranh, làm rõ một số đường dây chiếm đoạt, mua bán dữ liệu quy mô lớn tại Việt Nam. Qua đó, phát hiện các đối tượng đã thu thập, chiếm đoạt, mua bán, sử dụng trái phép gần 1.300GB dữ liệu chứa nhiều thông tin về các cá nhân, tổ chức trên toàn quốc. Thực trạng này là hồi chuông cảnh báo về vấn đề bảo mật dữ liệu cá nhân tại Việt Nam, vì điều này có thể gây ảnh hưởng không nhỏ đến quyền riêng tư, bí mật cá nhân của mỗi người và có thể dẫn đến tình trạng lừa đảo công nghệ cao, cũng như các hành vi phạm pháp khác…

1.jpg -0
Nhiều ý kiến cho rằng, mức xử phạt hành chính đối với hành vi liên quan đến xâm phạm dữ liệu cá nhân tại Việt Nam hiện còn quá nhẹ. (Ảnh minh họa).

Đại tá, TS. Nguyễn Ngọc Cương, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao, Bộ Công an cho biết: Dữ liệu cá nhân ngày càng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế, trở thành nguyên liệu đầu vào của nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội. Trên thế giới, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng là vấn đề lớn được nhiều quốc gia chú trọng và quan tâm. Theo thống kê, hiện nay đã có hơn 80 quốc gia ban hành văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Chế tài xử phạt hành chính và hình sự đối với các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân rất chặt chẽ và nghiêm khắc. Tại Việt Nam, hiện nay, Chính phủ đang chỉ đạo xây dựng Nghị định bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là văn bản pháp lý đầu tiên của nước ta quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đặt nền móng cho công tác xây dựng pháp luật sau này.

Cũng theo Đại tá Nguyễn Ngọc Cương, về lâu dài, Việt Nam cần nghiên cứu hoàn thiện hơn nữa thể chế về "bảo vệ dữ liệu cá nhân" và bảo đảm thực hiện quyền "bảo vệ dữ liệu cá nhân" đặt trong tổng thể thể chế quyền riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo đúng tinh thần của Hiến pháp năm 2013 và Công ước Liên hợp quốc về các quyền dân sự, chính trị. Cần "quy hoạch" lại hệ thống các chế tài xử phạt vi phạm hành chính căn cứ vào các quy phạm pháp luật có nội dung về "bảo vệ dữ liệu cá nhân" đảm bảo phù hợp với hệ thống các văn bản về xử lý vi phạm hành chính hiện nay. Trong đó, cần tập trung nghiên cứu, bổ sung quy định về chế tài hình sự liên quan tới vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân như hành vi thiết lập hệ thống thu thập thông tin, dữ liệu cá nhân trên quy mô lớn, trái pháp luật; xây dựng các phần mềm gián điệp có chức năng thu thập thông tin, dữ liệu cá nhân; buôn bán dữ liệu cá nhân quy mô lớn; tiết lộ dữ liệu cá nhân trái pháp luật gây thiệt hại về tính mạng, tài sản. Đặc biệt, mức xử phạt vi phạm hành chính cũng cần đủ sức răn đe.

"Rà soát ở hầu hết các ở các nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính thì mức phạt tiền trung bình trong các lĩnh vực được áp dụng đối với các hành vi vi phạm liên quan đến xâm phạm các quy định về "bảo vệ dữ liệu cá nhân" chỉ khoảng vài chục triệu đồng. Nếu so sánh với quy định chung về bảo vệ dữ liệu do Ủy ban châu Âu xây dựng (GDPR) áp dụng mức phạt lên tới 20 triệu Euro, tương đương 500 tỷ VND dưới tương quan về tình hình phát triển kinh tế, mức thu nhập bình quân thì có thể thấy, mức phạt trong luật pháp Việt Nam còn khá nhẹ. Trong khi hậu quả từ hành vi xâm phạm quyền riêng tư có thể rất nghiêm trọng, gây tổn hại tới danh dự, nhân phẩm, an toàn và cả tính mạng của không chỉ một mà có thể là nhiều nạn nhân"-Đại tá Nguyễn Ngọc Cương dẫn chứng.

Thứ trưởng Bộ TT&TT Phạm Đức Long cho biết: Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 là cuộc cách mạng về thể chế. Chuyển đổi số cần thể chế số và dữ liệu cần hành lang pháp lý để hoạt động. Trong năm 2022, Bộ TT&TT sẽ trình Chính phủ và Quốc hội để ban hành các hành lang pháp lý cho vấn đề về dữ liệu. Theo dự thảo về Quy hoạch hạ tầng TT&TT thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Bộ TT&TT định hướng xây dựng và phát triển đồng bộ hạ tầng dữ liệu quốc gia, mục tiêu đưa dữ liệu của người Việt về lưu trữ ở Việt Nam, hình thành hệ thống trung tâm dữ liệu quốc tế, quốc gia, các trung tâm dữ liệu vùng và địa phương kết nối đồng bộ, thống nhất nhằm đưa Việt Nam trở thành trung tâm lưu trữ và xử lý dữ liệu của khu vực và quốc tế.

Điều này đảm bảo cho dữ liệu Việt Nam lưu trữ tại Việt Nam khi 80% dữ liệu hiện tại có thể nằm ở các nền tảng nước ngoài. Bên cạnh đó, Bộ TT&TT cũng đang chủ trì xây dựng Luật công nghiệp công nghệ số đề cập đến các vấn đề quản lý, khai thác dữ liệu… từ đó tạo tiền đề cho việc sử dụng và bảo vệ dữ liệu nói chung, dữ liệu cá nhân nói riêng khi tham gia, sử dụng các dịch vụ trên không gian mạng.

Huyền Thanh

Các tin khác

Hơn 32 năm mang thân phận khác, kẻ trốn truy nã vẫn sa lưới

Hơn 32 năm mang thân phận khác, kẻ trốn truy nã vẫn sa lưới

Hơn 32 năm trước, Lương Quốc Tuấn (SN 1970, trú huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình trước đây) bỏ trốn, để lại phía sau một bản án và lệnh truy nã. Từ quê nhà Quảng Bình, đối tượng tìm đến vùng biển phía Nam, đổi tên thành Lương Xuân Hùng, lập gia đình, nuôi hai con trai và sống dưới một thân phận khác.

Đề nghị truy tố cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Lê Ngọc Hưng

Đề nghị truy tố cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Lê Ngọc Hưng

Cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Lê Ngọc Hưng bị đề nghị truy tố về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”. Bị can Hưng bị xác định hưởng lợi 355 triệu đồng trong vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM).

An Giang: Khởi tố 96 đối tượng trong đường dây đánh bạc và rửa tiền xuyên quốc gia

An Giang: Khởi tố 96 đối tượng trong đường dây đánh bạc và rửa tiền xuyên quốc gia

Ngày 9/10, Thiếu tướng Nguyễn Văn Hận, Giám đốc Công an tỉnh An Giang cho biết, liên quan đến chuyên án trinh sát “Đấu tranh, triệt xóa nhóm đối tượng “tổ chức đánh bạc, đánh bạc, rửa tiền xuyên quốc gia”, đến nay Công an tỉnh đã khởi tố 96 đối tượng và đang tiếp tục mở rộng điều tra, xử lý các đối tượng liên quan.

Gia tăng tình trạng người chưa thành niên phạm pháp ở Đắk Lắk

Gia tăng tình trạng người chưa thành niên phạm pháp ở Đắk Lắk

Thời gian gần đây, tình trạng người chưa thành niên vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đang có chiều hướng gia tăng. Đây là “hồi chuông cảnh báo” đặt ra yêu cầu cấp thiết về giải pháp phòng ngừa tổng thể từ gia đình, nhà trường và xã hội.

Theo dấu tội phạm ma túy trên những cung đường ở Quảng Trị

Theo dấu tội phạm ma túy trên những cung đường ở Quảng Trị

Từ một vụ bắt giữ tại phường Nam Đông Hà, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy tiếp tục khám xét, thu giữ hơn 1.000 viên ma túy tổng hợp (MTTH) dạng hồng phiến. Tại Hướng Hiệp, Lao Bảo, lực lượng chức năng cũng liên tiếp phát hiện, xử lý các vụ án ma túy khác.

Những giây phút nghẹt thở cuộc giải cứu nữ sinh bị “bắt cóc online”

Những giây phút nghẹt thở cuộc giải cứu nữ sinh bị “bắt cóc online”

Giữa đêm tối, cán bộ chiến sĩ Công an phường Đức Nhuận cùng lực lượng nghiệp vụ Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh tỏa đi khắp các ngõ ngách, rà soát từng nhà trọ, khách sạn, quán cà phê trên địa bàn. Một cuộc đua với thời gian nghẹt thở để giải cứu nạn nhân khỏi các đối tượng đang giăng màn kịch “bắt cóc online” …

Triệt phá đường dây bán trẻ em vào quán karaoke

Triệt phá đường dây bán trẻ em vào quán karaoke

Giăng bẫy “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội, Đinh Quốc Hoàng (SN 1985), chủ cơ sở kinh doanh karaoke Kimochi cầm đầu đường dây mua bán, ép nhiều bé gái dưới 16 tuổi làm tiếp viên karaoke trừ nợ. Đường dây này nhanh chóng bị Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) phối hợp với Công an các địa phương triệt phá, giải cứu 46 nạn nhân và khởi tố 8 đối tượng.

Quảng Trị xoá chức vụ nguyên 3 chủ tịch UBND huyện

Quảng Trị xoá chức vụ nguyên 3 chủ tịch UBND huyện

Tỉnh Quảng Trị vừa có hình thức kỷ luật về mặt Đảng và chính quyền, xoá tư cách chủ tịch UBND huyện với 3 cựu lãnh đạo các huyện Triệu Phong, Hướng Hóa và Gio Linh (cũ) vì liên quan vụ án cây xanh Công Minh.

Khởi tố Dũng “Trọc Hà Đông” cùng đồng bọn trong phim “Phi vụ cuối cùng”

Khởi tố Dũng “Trọc Hà Đông” cùng đồng bọn trong phim “Phi vụ cuối cùng”

Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) vừa ra quyết định khởi tố 17 bị can, trong đó có giang hồ mạng Nguyễn Văn Dũng (tức Dũng “Trọc Hà Đông”; SN 1968; trú tại phường Từ Liêm, Hà Nội), liên quan đến đường dây sản xuất, phát tán các video ngắn (drama) có nội dung bạo lực, cổ súy lối sống xã hội đen trên không gian mạng để câu view, kiếm tiền.

Lừa đảo bán đất rồi bỏ trốn nhưng không thoát

Lừa đảo bán đất rồi bỏ trốn nhưng không thoát

Ngày 26/9, Văn phòng cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an TP Cần Thơ cho biết vừa bắt giữ Lê Phước Khởi (SN 1978, ngụ TP Cần Thơ), đối tượng bị truy nã đặc biệt nguy hiểm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Cần tìm bị hại trong vụ lừa đảo đầu tư tiền mã hóa FTXF tại Hà Nội

Cần tìm bị hại trong vụ lừa đảo đầu tư tiền mã hóa FTXF tại Hà Nội

Liên quan đến vụ án "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" thông qua dự án tiền số ảo FTXF do Trần Nam Chung cầm đầu đã bị khởi tố, ngày 25/9, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội tiếp tục thông báo tìm các nhà đầu tư (người bị thiệt hại) để phối hợp làm rõ vụ việc, bảo vệ quyền lợi hợp pháp theo quy định của pháp luật.