Để “rút” COVID-19 về bệnh truyền nhiễm nhóm B trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam cần phải chuẩn bị những gì?
Trong những ngày qua, số ca mắc COVID-19 tại Việt Nam vẫn tiếp tục tăng cao, trung bình mỗi ngày ghi nhận hơn 168.000 ca/ngày. Tính đến nay, Việt Nam đã có gần 7,8 triệu người mắc COVID-19, đứng thứ 14/225 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, do tỷ lệ bao phủ vaccine ở Việt Nam đạt cao, nên dù số mắc mới tăng rất mạnh, song ca bệnh chuyển nặng và tử vong lại giảm. Việt Nam đang thực hiện thích ứng linh hoạt, an toàn với dịch và mở cửa một số dịch vụ để phát triển kinh tế - xã hội.
Theo đó, một số ý kiến cho rằng, nên đưa COVID-19 trở thành bệnh đặc hữu hay bệnh thông thường. Ngày 17/3, Nghị quyết của Chính phủ cũng đề ra nghiên cứu để đưa COVID-19 từ bệnh truyền nhiễm nhóm A sang nhóm B. Theo Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm thì bệnh truyền nhiễm nhóm A gồm các bệnh đặc biệt nguy hiểm có khả năng lây truyền rất nhanh, phát tán rộng và tỷ lệ tử vong cao hoặc chưa rõ tác nhân gây bệnh.
Ngoài COVID-19, các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A bao gồm bệnh: Bại liệt; cúm A-H5N1; dịch hạch; đậu mùa; sốt xuất huyết do virus Ebola, Lassa hoặc Marburg; sốt Tây sông Nin, sốt vàng; tả; bệnh viêm đường hô hấp cấp nặng do virus và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mới phát sinh chưa rõ tác nhân gây bệnh.
Còn bệnh truyền nhiễm nhóm B là những bệnh nguy hiểm, có khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong như: HIV, bệnh do virus Adeno, bạch hầu, sốt xuất huyết Denge, cúm, bệnh dại, ho gà,…
Trao đổi với phóng viên Báo CAND chiều 19/3, PGS.TS Trần Đắc Phu, Cố vấn cao cấp Trung tâm Đáp ứng khẩn cấp sự kiện y tế công cộng (Bộ Y tế) cho biết, để đưa COVID-19 từ bệnh truyền nhiễm nhóm A sang bệnh truyền nhiễm nhóm B phải căn cứ vào diễn biến của dịch. Thứ nhất, dịch bệnh COVID-19 có gây bùng phát mạnh hay không, có xuất hiện các biến chủng nữa không? Thứ hai tình hình chuyển nặng và tử vong có lớn không, có gây quá tải hệ thống y tế hay không?
Ba là căn cứ vào khả năng đáp ứng về y tế, hiệu quả của vaccine, thuốc điều trị. Thứ tư là dịch có ảnh hưởng đến kinh tế xã hội, an sinh của người dân hay không? “Nếu dịch đặc biệt lây lan nhanh, còn bệnh nhân nặng, quá tải đáp ứng y tế và khả năng kiểm soát dịch còn khó khăn thì chưa công nhận thành bệnh truyền nhiễm nhóm B được. Phải căn cứ từ luận chứng khoa học đến thực tiễn mới đưa ra quyết định chuyển sang bệnh truyền nhiễm nhóm B. Hiện nay WHO cũng chưa đưa COVID-19 sang bệnh lưu hành”, ông Phu nhận định.
Đồng quan điểm này, PGS.TS Nguyễn Huy Nga, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), cũng cho biết, sau Omicron sẽ có thêm những biến chủng khác, nên khi nào tình hình dịch đáp ứng được mức độ ổn định về số ca mắc và ca tử vong thì mới nên xem là bệnh truyền nhiễm nhóm B. Giống như sốt xuất huyết, sởi, có thể bùng phát lên từng khu vực, từng vùng, từng mùa nhưng nó cũng đã thành bệnh lưu hành.
Theo phân tích của PGS.TS Trần Đắc Phu, khi chuyển sang bệnh truyền nhiễm nhóm B người bệnh COVID-19 không được Nhà nước chi trả toàn bộ chi phí điều trị nữa, mà người dân phải trả tiền hoặc hưởng BHYT như khám chữa bệnh thông thường. Vì vậy, khi chuyển sang nhóm B cần phải căn cứ vào việc đảm bảo an sinh xã hội cho người dân, nhất là người nghèo, người dễ bị tổn thương.
“Cần phải có chính sách sao cho phù hợp. Chuyển sang bệnh truyền nhiễm nhóm B nhưng khi thấy cần phải quan tâm thì vẫn nên có chính sách nào đó, ví dụ có chính sách về phí khám bệnh, tiêm vaccine cho người nghèo”, ông Phu nói.
Theo chuyên gia, khi chuyển sang bệnh truyền nhiễm nhóm B, các biện pháp ứng phó với dịch sẽ thay đổi rất nhiều, từ vấn đề giám sát, quản lý ca bệnh, xét nghiệm… “Các giải pháp ứng phó không nghiêm ngặt như nhóm A nữa. Ví dụ như bệnh cúm mùa tuy vẫn giám sát nhưng không phải giám sát toàn bộ, chỉ giám sát trọng điểm để tính toán, đánh giá tình hình dịch. Khi sang nhóm B cũng không xét nghiệm toàn bộ như COVID-19 hiện nay. Cũng không đếm ca bệnh mà chỉ ước lượng số mắc 1 năm để đánh giá”, ông Phu nhấn mạnh.
Vậy, COVID-19 nếu chuyển sang bệnh truyền nhiễm nhóm B thì người bệnh có phải cách ly và khai báo y tế nữa hay không? PGS.TS Trần Đắc Phu cho biết: “Cũng phải cách ly, nhưng không phải bắt buộc cách ly cộng đồng như nhóm A, nhưng có khuyến cáo cách ly. Bệnh truyền nhiễm cách ly là tốt, chẳng hạn như cúm cách ly càng tốt nhưng không khuyến cáo. Nếu sang nhóm B có thể không phải khai báo y tế nữa”.
Chuyên gia cũng cho biết, một số bệnh truyền nhiễm nhóm B vẫn phải công bố dịch trên toàn quốc. Với COVID-19 khi chuyển sang nhóm B thì tùy theo tính chất, mức độ của dịch để có quyết định công bố dịch hay không. Theo ông Phu, khi chuyển sang nhóm B thì các chính sách phải xây dựng sao cho phù hợp vì COVID - 19 có quá nhiều tính chất đặc thù và phức tạp.
Ông Phu cho rằng, khi nghiên cứu để chuyển COVID-19 sang nhóm B cần thành lập các nhóm nghiên cứu, có sự tham gia của các bộ, ngành, các cấp, đặc biệt Bộ Y tế và cần phải có lộ trình. Bộ Y tế nghiên cứu về dịch bệnh, còn các ngành, các cấp phải cùng nghiên cứu về chính sách. Nghiên cứu và các chính sách cần sâu sát tới từng địa phương vì mỗi tỉnh thành có điều kiện kinh tế, đáp ứng khác nhau.
4 tiêu chí để coi COVID-19 là "bệnh đặc hữu" 
