Tỉ lệ thất nghiệp vẫn cao, thị trường lao động nhiều biến động

Lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp tăng

Theo bản tin thị trường lao động quý I/2026 của Bộ Nội vụ vừa công bố, cả nước ghi nhận khoảng 1,06 triệu người trong độ tuổi lao động thất nghiệp. So với cùng kỳ năm trước, con số này đã tăng 21.800 người. Đáng chú ý, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động tại khu vực thành thị là 2,46%, tăng nhẹ so với cả quý trước và cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên vẫn giữ ở mức khá cao là 8,86%.

Cũng theo con số của Bộ Nội vụ, quý I/2026, cả nước có hơn 123.000 người nộp hồ sơ đăng ký nhận trợ cấp thất nghiệp, trong đó hơn 120.000 người đã có quyết định hưởng trợ cấp. Phân tích sâu vào đối tượng mất việc, có đến hơn 60% người lao động không có bằng cấp, chứng chỉ, trong khi nhóm có trình độ đại học trở lên chiếm gần 20%.

Các nhóm ngành ghi nhận số lượng người nộp hồ sơ hưởng trợ cấp lớn nhất bao gồm: công nghiệp chế biến - chế tạo, nông - lâm nghiệp và thủy sản, xây dựng và bán buôn - bán lẻ. Cụ thể hơn, các nghề nghiệp dễ bị tổn thương nhất là thợ may, thợ lắp ráp, kế toán, nhân viên bán hàng và lái xe.

Trong khi đó, trên bình diện địa phương, chỉ tính riêng Hà Nội đã có đến gần 13.000 lao động nhận trợ cấp thất nghiệp trong quý I/2026. Theo Sở Nội vụ Hà Nội, cơ quan này đã ra quyết định hưởng bảo hiểm thất nghiệp cho 12.809 người lao động, với số tiền hỗ trợ 510 tỷ đồng, tăng 14,3% số người và tăng 16,3% số tiền so với cùng kỳ năm trước; hỗ trợ học nghề cho 212 người với số tiền 839 triệu đồng.

Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội Vũ Quang Thành cho hay, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là “phao cứu sinh” đối với người lao động khi mất việc, mà còn là công cụ hỗ trợ để họ sớm quay trở lại thị trường lao động. Không chỉ vậy, tham gia bảo hiểm thất nghiệp người lao động còn được hưởng các chính sách hỗ trợ khác như tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí; hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại; hỗ trợ học nghề.

“Thực tế hiện nay, Hà Nội còn đang tiếp nhận nhiều lao động từ các địa phương lân cận như Hải Dương, Hòa Bình, Bắc Ninh, Bắc Giang… về đăng ký học nghề. Các cơ sở đào tạo nghề đang tích cực tham gia, mở rộng ngành nghề đào tạo, tạo thêm lựa chọn cho người lao động”, ông Thành cho biết.

Cần "cầu nối" cung - cầu hiệu quả

Trong bối cảnh thực trạng thất nghiệp còn có diễn biến phức tạp, đẩy mạnh kết nối giữa cung và cầu là vấn đề rất quan trọng để người lao động sớm quay trở lại thị trường. Theo con số của Bộ Nội vụ, trong quý 1/2026, đã có gần 23.000 người hưởng bảo hiểm thất nghiệp được giới thiệu việc làm thành công. Tuy nhiên, thực tế con số này vẫn chiếm phần nhỏ trong tổng số lao động phải làm hồ sơ đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Để hỗ trợ ổn định thị trường lao động, kết nối giải quyết việc làm, các Trung tâm dịch vụ việc làm các địa phương cần phát huy hơn nữa vai trò là “cầu nối” hiệu quả. Theo lãnh đạo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, đơn vị này đang triển khai nhiều hoạt động, giải pháp hỗ trợ tích cực cho doanh nghiệp và người lao động, chú trọng đẩy mạnh kết nối cung - cầu lao động thông qua tổ chức các phiên giao dịch việc làm.

“Chúng tôi tập trung chính vào tổ chức các phiên giao dịch việc làm hàng ngày từ thứ Hai đến thứ Sáu hàng tuần, đồng bộ trên hệ thống từ sàn trung tâm kết nối với 14 sàn vệ tinh. Ngoài lực lượng lao động chung tham dự phiên, trung tâm còn tập trung công tác tư vấn, kết nối việc làm cho lực lượng lao động hưởng chính sách bảo hiểm thất nghiệp, hỗ trợ họ tham gia vào các hoạt động giao dịch việc làm”, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội Vũ Quang Thành nói.

Giữa tháng 4 vừa qua, Sàn giao dịch việc làm quốc gia đã được khai trương. Trong bối cảnh thị trường lao động đang có hơn 53,6 triệu người, gần 1 triệu doanh nghiệp và hàng triệu cơ sở sản xuất, kinh doanh đang vận động mạnh mẽ, sự ra đời của Sàn giao dịch việc làm quốc gia (www.vieclam.gov.vn) đang được kỳ vọng tạo lập hạ tầng số minh bạch, hiệu quả cho kết nối cung - cầu.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động xã hội cho rằng, thị trường lao động có những tồn tại mà thời gian qua chưa có lời giải triệt để. Doanh nghiệp khó tìm nhân sự phù hợp đúng thời điểm, biến động lao động cao, khó giữ chân lao động sau đào tạo. Trong khi đó sự lệch pha cung - cầu vẫn diễn ra khi người lao động khó tiếp cận thông tin chính xác, còn doanh nghiệp thiếu kênh kết nối hiệu quả.

“Việc ra đời của Sàn giao dịch việc làm quốc gia là rất quan trọng. Đây sẽ là kênh thông tin chính thống, giúp người lao động tiếp cận cơ hội việc làm phù hợp nhanh hơn, minh bạch hơn. Còn doanh nghiệp thì giảm được chi phí tuyển dụng và mở rộng nguồn ứng viên trên phạm vi cả nước. Cùng với đó, cơ quan quản lý có thêm công cụ dự báo, xây dựng chính sách sát thực tiễn”, PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương đánh giá.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, Sàn giao dịch việc làm quốc gia không chỉ đơn thuần là số hóa dịch vụ việc làm, mà còn là xây dựng một thiết chế quản trị thị trường lao động dựa trên dữ liệu tập trung, liên thông và tin cậy. Tuy nhiên, để kỳ vọng trở thành hiện thực, yếu tố quyết định vẫn là sự tham gia đồng bộ của địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Do đó “cầu nối” này cần thực sự được vận hành hiệu quả để không chỉ hỗ trợ tuyển dụng mà còn góp phần hoàn thiện chính sách lao động ở tầm quốc gia, trở thành cầu nối bền vững giữa doanh nghiệp và người lao động.