Việc Mitt Romney không nghe lời cha: Cá không ăn muối...

Đó là ngài George Wilcken Romney, một ứng cử viên đầy tiềm năng của đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ vào năm 1968, song cuối cùng "Romney cha" vì sự không nhất quán trong quan điểm chính trị đối ngoại đã phải rút khỏi cuộc đua.

Và câu hỏi rằng bài học xương máu từ thất bại của người cha liệu có cảnh tỉnh ông Mitt Romney trong chiến dịch tranh cử  năm nay hay không vẫn còn chưa có lời đáp, khi mà cái tôi cũng như tham vọng của ông Mitt Romney đang được đánh giá là lớn hơn và bao trùm cả quá khứ của cha mình.

Tự mình xô đổ sự nghiệp chính trị

Ngược thời gian trở về quá khứ, vào năm 1961, ông George Wileken Romney đã được xem là "hạt giống chính trị của đảng Cộng hòa". Ông đã từng nói: "Tôi sẽ hy sinh tất cả vì lý tưởng của đảng, trừ phi tôi  không phải là đảng viên của đảng này".

Cựu Tổng thống Mỹ Richard Nixon khi ấy đã để mắt đến G.W Romney với lời đánh giá: "Ông ấy có nhiều điểm giống cựu Tổng thống Eisenhower, đó là tương lai của đảng chúng ta". Nixon gọi George là "ngựa ô" và bắt đầu "thuần dưỡng" George Romney những bước đi đầu tiên  trên con đường chính trị và quyền lực. Khởi đầu là ứng cử vào chức thống đốc bang Michigan năm 1962.

"Nếu tôi không trúng cử Thống đốc bang Michigan tôi sẽ không thể là một ứng cử viên  tổng thống vào năm 1968" - G.W Romney nói. Năm 1962, ông đã thắng với tỷ lệ phiếu ủng hộ 51% để trở thành Thống đốc đầu tiên của đảng Cộng hòa ở bang Michigan từ năm 1963 đến 1969. Tuy nhiên, trong thời gian lãnh đạo bang Michigan , George đã làm cho tỷ lệ thất nghiệp và bất ổn xã hội tăng cao. Nhưng nhờ vụ lở đất ở Michigan năm 1966 đã đem lại cú "ăn may chính trị" cho G.W Romney, ông đã tái đắc cử chức thống đốc bang này và lấy lại uy tín cho đảng Cộng hòa. Đây cũng chính là cú đấm choáng váng vào đối thủ đảng Dân chủ. Năm 1966 được xem là đỉnh cao trong sự nghiệp chính trị của ông, báo chí khi đó gọi G.W Romney với biệt danh "Voi lớn".

Năm 1964, Romney đã mạnh mẽ công khai phê bình chính sách xâm lược Việt Nam của Johnson. Nhưng trước khi được đảng Cộng hòa “ươm mầm” và chọn làm "hạt giống" ứng cử viên chạy đua giành ghế tổng thống thì trước đó vào năm 1965, Romney đã đến thăm miền Nam Việt Nam. Romney bỗng quay ngoắt 180 độ: "Khi tôi trở về từ Việt Nam trong tháng 11/1965, tôi tin rằng chúng ta cần phải can thiệp vào miền Nam Việt Nam để ngăn chặn sự xâm lăng của Cộng sản ở Đông Nam Á".

Chưa hết, G.W Romney còn nuôi tham vọng trở thành tổng tư lệnh các lực lượng quân lực Mỹ (cách gọi khác của chức vị Tổng thống Mỹ). Có vẻ như ông ta đã quên đi những cam kết phản đối cuộc chiến ở Việt Nam . Báo chí Mỹ lúc đó bình luận: "Romney dường như điên cuồng theo đuổi tham vọng chính trị vừa để chống lại Tổng thống Johnson".

Tất cả sự việc được đẩy lên đến đỉnh điểm vào năm 1968, một khán giả truyền hình đã chất vấn gay gắt Romney ngay trên sân khấu tranh luận tại Michigan: "Sao ông không đứng về phía người dân Việt Nam nữa? Nếu trở thành tổng thống thì ông có xứng đáng? Những lời ông đã hứa đi đâu rồi?". George lúng túng trấn an công chúng: "Các bạn đừng quá lo lắng, những người lính Mỹ ở Việt Nam sẽ sớm được trở về nhà, mọi việc sẽ được cải thiện". Đám đông dưới sân khấu tức giận gào thét: "Ông có thể cải thiện được gì? Thất nghiệp và tội phạm tăng và gửi thêm quân sang Việt Nam à?".

Những lời nói phản chiến Việt Nam , tựa hồ như cú đánh thiên lôi cổn thiên (sấm vụt ngang trời -  một thế đánh của môn võ Thiếu Lâm Tự) làm ù tai, khiến Romney choáng váng, mặt tối sầm, vội vàng rời khỏi sân khấu. Ông đã bị các nghị sĩ bảo thủ ở bang Colorado, tiêu biểu như Thượng nghị sĩ Pete Dominick, nhảy phắt lên khán đài chế nhạo và sau đó vị thượng nghị sĩ này đã vẽ một bức tranh châm biếm G.W Romney đăng trên tờ New York Times.

Nhưng sau đó, G.W Romney đã quay lại lễ đài để tìm cách lấy lại danh dự, niềm tin của khán giả. Ông nêu ra các quan điểm sửa đổi, cải cách các quyền dân sự. Tuy nhiên, thật cay đắng cho ông vì đảng Dân chủ do Thượng nghị sĩ Dominick cầm đầu liên tục phản bác, phê bình, đồng thời lôi kéo khán giả la ó, tẩy chay các ý kiến của Romney đưa ra.

Chiến dịch tranh cử tổng thống năm 1968 của G.W  Romney đã bị người dân, lúc này đang nổi lên những làn sóng lớn lan tràn khắp nước Mỹ, tỏ rõ sự bất bình để phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam. Nhà hoạt động hòa bình Mc Klain gọi chiến dịch G.W Romney  là "quá vớ vẩn". Báo chí Mỹ thì liên tục đả kích những  nỗ lực của G.W Romney, nhà báo Jack Germon còn chế giễu:  "Ngài Romney sẽ giải thích vấn đề Việt Nam sau, cử tri cứ yên tâm...".

Có nhiều bình luận hậu bầu cử tổng thống Mỹ năm 1968 thậm chí còn cho rằng, G.W Romney chẳng qua chỉ là một " nước cờ thí" trên bàn cờ chính trị của Richard Nixon mà thôi.

Nghe lời cha là thất bại?

Có vẻ như là Mitt Romney đã không bao giờ hoàn toàn thấu tỏ lý do tại sao cha mình không thành công khi tham gia cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào năm 1968. Không ít cử tri cho rằng,  Mitt Romney trong chiến dịch tranh cử năm nay đã có tính toán táo bạo và tham vọng nhiều hơn cha mình.

Các cuộc tranh luận vừa qua chứng tỏ hai cha con ngài G.W Romney và ông Mitt Romney không thể bước qua lằn ranh các vấn đề đối ngoại. Nếu ngài George đã vấp ngã do có cái nhìn không đúng về cuộc chiến xâm lược của Mỹ ở Việt Nam, thì nay con ngài, Mitt Romney dường như cũng đang "vô tình" giẫm lên quá khứ của cha. Khi tranh cãi về đối ngoại, Mitt Romney luôn bị ông Obama dồn vào thế bị động. Tổng thống Mỹ đương nhiệm đã công kích: "Mitt Romney có thể lái nước Mỹ theo một chính sách ngoại giao liều lĩnh và sai lầm, điều đó sẽ  gây nguy hiểm cho an ninh và thịnh vượng đất nước  trong tương lai".

Trong suốt chiến dịch tranh cử năm nay, ông Obama luôn thể hiện kinh nghiệm chính trường trong  việc giải quyết các chính sách đối ngoại của Mỹ dưới sự lãnh đạo của mình và công kích các quan điểm, đề xuất mà ông gọi là "sai lầm" của ứng viên - đối thủ Mitt Romney. Romney đã đề cập tới hầu hết các vấn đề nóng bỏng mà chính quyền Obama đang phải đối mặt như cuộc chiến tranh dân sự ở Syria, đặc biệt là việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Ngỡ rằng, với việc tấn công dồn dập vào chủ đề "mối hiểm họa từ Iran" có thể khiến Tổng thống Obama sơ hở, nhưng không, ngay tức khắc, ông Obama phản đòn Mitt Romney bằng xác nhận đanh thép: "Chưa từng có một lệnh trừng phạt nào cứng rắn hơn làm tê liệt Iran như thời gian vừa qua". Tổng thống Obama tuyên bố thêm: " Tehran sẽ không phát triển vũ khí hạt nhân khi tôi còn làm tổng thống".

Romney cố gắng thay đổi chủ đề của cuộc thảo luận và chĩa mũi nhọn vào nạn thất nghiệp ngày càng tăng cao, và sự hồi phục kinh tế chậm chạp dưới chính quyền của ông Obama. Nhưng Tổng thống Obama cũng không vừa, ông khoe một loạt thành tích lẫy lừng của mình như  đã tạo được nhiều công ăn việc làm cho khu vực kinh tế  tư nhân, cứu một số tập đoàn kinh tế lớn, điển hình như General Motors và phê phán gay gắt sự quản lý yếu kém của cựu Thống đốc bang Massachussetts, Mitt Romney, đã khiến nhiều công ty lâm nợ, phá sản và phải bán rẻ cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Về việc cần thiết phải hỗ trợ lực lượng chống lại chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad, Romney chỉ trích Obama: "Tổng thống đã không thể kiềm chế được bạo lực và để hàng chục ngàn người thiệt mạng". Nhưng  ông Obama vẫn giữ vững quan điểm của mình trong vấn đề xung đột nội bộ ở Syria . Ông nói: "Cần giải quyết vấn đề Syria thông qua con đường hòa bình bằng các nỗ lực quốc tế" và điều này vừa là cú né mình thoát hiểm, vừa là thế chuyển mình từ tình thế bất lợi sang có lợi thế trước đối thủ của mình.

Thêm nữa, Tổng thống Obama đã "khẩu kích" lại kế hoạch do ứng viên đảng Cộng hòa đề ra, đồng thời kịch liệt phản đối, phê bình những  lời hứa của Romney về việc tăng chi tiêu quốc phòng lên 2.000 tỉ USD sẽ dẫn đến bất ổn, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh của nước Mỹ và sự an toàn của công dân Mỹ trên toàn thế giới.

Có vẻ rằng, ngài "Romney con" vẫn đang bền bỉ theo đuổi một hướng đi "rắn" trong quan hệ đối ngoại vốn là một biểu hiện đặc trưng của đảng Cộng hòa. Và mặc dù thất bại trong lần tranh luận thứ ba nhưng Mitt Romney vẫn đang nuôi hy vọng và mong muốn đảo chiều lịch sử của cha mình để  thắp sáng ước mơ mong manh về quyền lực hay cũng chính là  một nỗi đau "di truyền" mà ngài G.W Romney đã để lại cho con trai. "Con trai yêu quý, người ta không thể đi bộ trên mặt nước con ạ, con không thể có được một con đường vững chắc nếu làm theo cách đó". Đó chính là lời vàng ngọc và là lời giáo huấn sau cùng của ngài G.W Romney trước lúc lâm chung vào năm 1995 căn dặn lại con trai. Trước lời khuyên của cha, Mitt Romney tỏ vẻ giận dỗi, bất đồng: "Không, con đoán là không, vì bố đâu phải là con".

Và để tìm lời đáp cho câu hỏi về Mitt Romney có thể chiến thắng trong chiến dịch bầu cử tổng thống Mỹ năm nay hay không, người ta có thể nhìn vào "di sản thất bại" mà "ngài Romney cha" đã để lại và cả việc ông Mitt Romney đã cố tình giẫm lên vết xe đổ thế nào. Nếu lần này ông Mitt không thành công thì hiển nhiên nhiều cử tri sẽ cho rằng đó là kết quả xứng đáng dành cho ông và bánh xe lịch sử của cuộc đời ngài George  Romney đã hồi luân với chính con trai mình.

Đôi nét về tiểu sử George Romney George Wilcken Romney sinh ngày 8/7/1907, mất ngày 26/7/1995, là con trai của ông Gaskell Romney và bà Anna Amelia Pratt. Gia đình Romney là tín đồ giáo tôn giáo Mặc Môn (một nhánh tôn giáo thuộc Thiên Chúa giáo), ông từng là một doanh nhân và là đảng viên đảng Cộng hòa. G.W.Romney là cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị  Tập đoàn Công nghiệp sản xuất ôtô Mỹ, American Motors từ 1954 đến 1962, từng giữ chức Thống đốc bang Michigan từ 1963 đến 1969, và Bộ trưởng Bộ Nhà ở & Phát triển đô thị từ 1969 đến 1973. Là một ứng cử viên của đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào năm 1968, ban đầu ông chứng tỏ là một nhà vận động phản đối chiến tranh Việt Nam , nhưng sau đó ngả hoàn toàn về lý tưởng diều hâu và hiếu chiến của Nixon. Do đó chiến dịch của ông đã bị người dân, chủ yếu là cử tri phản chiến tẩy chay, ông đã buộc phải rút lui khỏi chiến dịch tranh cử tổng thống.