1- Phiên tòa xử bầu Kiên đã "nóng" ngay từ khi tòa chưa khai mạc, bởi ngay buổi sáng đầu tiên, khi bà Đặng Ngọc Lan, vợ Nguyễn Đức Kiên bước ra khỏi chiếc xe BMW ở cổng TAND TP Hà Nội đã thu hút sự quan tâm của không chỉ phóng viên mà tất cả những người có mặt. Lâu nay, qua báo chí, người ta đã biết sự giàu có của bầu Kiên, nhưng ngay cả giữa lúc chồng đang lâm vào vòng lao lý, còn mình đến tòa với tư cách bị triệu tập vì là người có liên quan, bà Lan dường như vẫn không "quên" thể hiện sự giàu có (?).
2- Theo dõi phiên tòa những ngày qua, điều mà ai cũng phải thừa nhận, đó là bầu Kiên rất giỏi hùng biện. Trước tòa, khi trả lời câu hỏi về việc bị cáo buộc lừa bán cho Tập đoàn Hòa Phát 20 triệu cổ phần đã được thế chấp cho ACB với số tiền 264 tỉ đồng, bầu Kiên tự tin nói rằng "tôi không có nhu cầu tiền để chiếm đoạt số tiền 264 tỉ của Thép Hòa Phát, tôi không thiếu tiền để phải chiếm đoạt tiền của người khác".
Trong khi đó, bị cáo Nguyễn Thị Hải Yến (45 tuổi, nguyên Kế toán trưởng Công ty Cổ phần Đầu tư ACB Hà Nội - Công ty CPĐT ACBI) khi trả lời câu hỏi của chủ tọa phiên tòa rằng có hay không cuộc họp của HĐQT thể hiện chủ trương bán cổ phần cho Công ty TNHH Một thành viên Thép Hòa Phát. Bị cáo Yến khai, bị cáo Yến không được tham dự, không được chứng kiến cuộc họp. "Tôi làm biên bản cuộc họp theo chỉ đạo của ông Kiên", Yến khẳng định.
Khi HĐXX hỏi bị cáo Yến về việc 20 triệu cổ phần của Công ty ACBI đang bị thế chấp tại Ngân hàng ACB thì có được bán hay không? Bị cáo Yến cho biết, về nguyên tắc thì tài sản đang bị thế chấp thì không được chuyển nhượng. Bị cáo Yến khẳng định việc làm của mình đều theo chỉ đạo của bị cáo Nguyễn Đức Kiên.
Khai trước tòa, bị cáo Trần Ngọc Thanh - Giám đốc Công ty ACB Hà Nội - cho biết, Nguyễn Đức Kiên chỉ đạo Thanh và Nguyễn Thị Hải Yến lập khống biên bản họp HĐQT, lập khống quyết định của HĐQT về chủ trương Công ty ACBI bán 20 triệu cổ phần Công ty CP Thép Hòa Phát cung cấp cho Công ty TNHH MTV Thép Hòa Phát, chưa chuyển nhượng và chưa tranh chấp hoặc thực hiện bất kỳ nghĩa vụ liên quan nào.
Chính vì vậy, Công ty TNHH MTV Thép Hòa Phát đã bỏ ra 264 tỉ đồng để mua cổ phần của Công ty ACBI tại Công ty CP Thép Hòa Phát. Số tiền này được chuyển về cho ACBI và bị Nguyễn Đức Kiên chiếm đoạt. Thanh khai, chỉ khi làm việc với Cơ quan điều tra thì mới biết vướng tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Thanh nói: "Sai là do chủ quan, khi ký hợp đồng không kiểm tra các thủ tục".
Ngoài ra, bầu Kiên với vai trò là Chủ tịch HĐQT Công ty ACBI đã chỉ đạo Trần Ngọc Thanh - Giám đốc Công ty ACBI ký hợp đồng thế chấp gần 22,5 triệu cổ phần của Công ty CP Thép Hòa Phát cho Ngân hàng ACB. Công ty ACBI sở hữu hơn 24 triệu cổ phần tại Công ty Thép Hòa Phát - theo lời khai của Thanh tại tòa. Việc thế chấp nhằm phát hành trái phiếu trị giá 800 tỉ đồng tại Ngân hàng ACB, dù chưa được sự đồng ý của ngân hàng này và Công ty TNHH Chứng khoán ACB (Công ty ACBS) cũng đã có giấy đề nghị phong tỏa việc phát hành trái phiếu.
Theo bị cáo Thanh, việc phân công trách nhiệm ở công ty chưa rõ ràng. Trách nhiệm cao nhất là Nguyễn Đức Kiên. Đối với hoạt động của HĐQT của công ty, bị cáo cho biết: Theo điều lệ thì quyết định theo đa số, nhưng ở công ty nhỏ như Công ty ACBI thì Chủ tịch HĐQT quyết định. "Chúng tôi tôn trọng ý kiến của chủ tịch HĐQT".
Để làm rõ hơn hành vi của các bị cáo trong tội danh "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", chủ toạ đã mời đại diện Công ty TNHH MTV Thép Hòa Phát. Đại diện công ty khẳng định khi ký hợp đồng chuyển nhượng họ không biết 20 triệu cổ phiếu này đang bị thế chấp. Công ty này cho biết, dù đã chuyển tiền nhưng họ vẫn không nhận được cổ phiếu. Do vậy, công ty này đã làm đơn lên Cơ quan CSĐT để làm rõ sự việc này.
Cụ thể, đại diện Công ty TNHH MTV Thép Hòa Phát trình bày: "Hợp đồng mua 20 triệu cổ phần do tôi ký hợp đồng với Công ty ACBI vào ngày 21/5/2012. Ngay sau đó, công ty chúng tôi đã chuyển số tiền 264 tỉ cho Công ty ACBI về việc mua số cổ phần này. Tuy nhiên sau đó, Công ty ACBI đã không chuyển số cổ phiếu trên nên tôi đã gửi 2 đơn đề nghị Công ty ACBI chuyển số cổ phần trên. Công ty cũng không biết số cổ phần này đang được thế chấp tại Ngân hàng ACB và tôi cũng đã gửi đơn đề nghị Cơ quan Công an làm rõ.
Khẳng định mình và Nguyễn Đức Kiên quen nhau đã lâu, từ năm 2001 do cùng đam mê bóng đá, nhưng ông Long cho biết mình không hề biết 20 triệu cổ phần mua của Công ty ACBI đang được thế chấp trong Ngân hàng ACB.
3- Còn trong phiên xét xử ngày 29/5, bầu Kiên lại tuyên bố rằng "Tôi không có bất kỳ một chỉ đạo nào mua cổ phiếu ACB. Tôi đã nói với điều tra viên rằng, hãy chỉ cho tôi xem tôi đã chỉ đạo ai và chỉ đạo như thế nào và nếu chỉ ra được tôi nhận tội ngay, nhưng Cơ quan điều tra đã không làm điều đó... Nếu Viện Kiểm sát (VKS) và Hội đồng xét xử (HĐXX) chỉ ra được tôi đã sai ở điều khoản nào, tôi xin nhận ngay tội danh, không cần tranh luận".
Trong khi đó, theo cáo trạng của VKSND Tối cao, ngày 5/11/2009, Thường trực HĐQT Ngân hàng ACB ra Thông báo số 4478/CV-TH.09 về Kết luận của Thường trực HĐQT tại cuộc họp ngày 2/11/2009, với nội dung: "Giá cổ phiếu ở thị trường chứng khoán đang diễn biến thuận lợi cho việc đầu tư sinh lợi, Thường trực HĐQT chấp thuận cấp hạn mức 700 tỉ đồng cho Hội đồng Đầu tư để mua một số ít cổ phiếu có giá tốt và tính thanh khoản cao. Thường trực HĐQT ủy quyền cho ông Nguyễn Đức Kiên - Chủ tịch Hội đồng Đầu tư chỉ đạo trực tiếp việc đầu tư này".
Thực hiện thông báo này, Nguyễn Đức Kiên đã chỉ đạo Công ty Chứng khoán ACB (ACBS) đầu tư cổ phiếu Ngân hàng ACB. Nhưng, điều đáng nói là ACBS là công ty do Ngân hàng ACB sở hữu 100% vốn điều lệ; trong khi quy định của Bộ Tài chính đã quy định "Công ty Chứng khoán không được đầu tư vào cổ phiếu hoặc góp vốn của công ty sở hữu trên 50% vốn điều lệ của công ty chứng khoán. Không chỉ cố ý làm trái quy định, theo cáo trạng của VKSND Tối cao, phi vụ đầu tư này còn gây thiệt hại cho Ngân hàng ACB hơn 687,7 tỉ đồng.
Trước đó, khi nêu quan điểm kết luận truy tố đối với các bị cáo, đại diện VKS khẳng định hành vi của Nguyễn Đức Kiên với 6 công ty do Kiên làm Chủ tịch HĐQT và Chủ tịch HĐTV đã tổ chức không đúng với quy định đăng ký kinh doanh, lợi dụng để kinh doanh vàng, cổ phiếu, cổ phần.
Mặc dù tại tòa cũng như tại Cơ quan điều tra, Kiên phủ nhận kinh doanh vàng mà chỉ kinh doanh giá vàng thông qua Công ty Thiên Nam, nhưng chiếu theo quy định, văn bản pháp luật, việc kinh doanh giá vàng cũng chính là kinh doanh vàng. Do đó, bị cáo phải chịu trách nhiệm về hành vi kinh doanh trái phép.
Còn với hành vi trốn thuế, VKS cho rằng nhằm lợi dụng chính sách của Nhà nước về việc miễn thuế thu nhập cá nhân, Công ty B&B đã thông qua hợp đồng ủy thác đầu tư tài chính của Nguyễn Thúy Hương (em gái Kiên) với Công ty B&B để chuyển lợi nhuận doanh nghiệp sang cho cá nhân, nhằm trốn thuế hơn 25 tỉ đồng. Hành vi này của Kiên phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tội trốn thuế.
Riêng đối với tội cố ý làm trái quy định của các bị cáo, VKS cho rằng lời khai của các bị cáo nguyên là lãnh đạo Ngân hàng ACB về việc ký chủ trương ủy thác cho 19 nhân viên gửi tiền là không sai, Vietinbank phải có trách nhiệm hoàn trả tiền là không có cơ sở. Lý do, tại thời điểm ký chủ trương ủy thác gửi tiền vào Vietinbank là lúc Luật Các tổ chức tín dụng 2010 có hiệu lực.
Việc gửi tiền vào Vietinbank có nhiều sai phạm do thỏa thuận lãi suất cao trái với thông tư, vi phạm quy chế tiền gửi... dẫn tới việc bị Lê Thị Huyền Như chiếm đoạt 718 tỉ đồng. Trên cơ sở đánh giá tài liệu và lời khai tại tòa, HĐXX khẳng định việc VKSND truy tố Nguyễn Đức Kiên và đồng phạm về các tội danh kinh doanh trái phép, trốn thuế, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cố ý làm trái là hoàn toàn có cơ sở.
Vì vậy VKSND đề nghị phạt Nguyễn Đức Kiên 18-24 tháng tù về tội kinh doanh trái phép, phạt tiền 25-30 triệu đồng sung công quỹ, đề nghị tịch thu sung công quỹ số tiền đã sử dụng vào việc kinh doanh trái phép; 4-5 năm tù về tội trốn thuế, truy thu gần 25 tỉ đồng số thuế đã trốn, tuyên phạt từ 2-3 lần số thuế đã trốn để sung công quỹ Nhà nước; 16-18 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản; 14-15 năm tù về tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng. Cấm điều hành quản lý chức vụ ở các tổ tức tín dụng từ 3-5 năm. Tổng hợp hình phạt đối với bị cáo Nguyễn Đức Kiên là 30 năm tù.
4- Trong những ngày qua, trên các diễn đàn, một câu hỏi được nhiều người đưa ra mổ xẻ, đó là cách kiếm tiền của Nguyễn Đức Kiên có phạm tội hay không?
Trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online, tác giả Nguyễn Vũ có một bài viết thu hút sự quan tâm của rất nhiều người. Theo tác giả này, "bất kể sự đối đáp của bầu Kiên và các bị cáo khác có sắc bén đến đâu, họ cũng không phủ nhận được một số điểm then chốt. Một thời gian dài ngân hàng huy động vốn của dân, thay vì tìm cách cho vay để kinh doanh tiền tệ một cách bình thường, ngân hàng lại giao tiền cho nhân viên đi gửi vào ngân hàng khác.
Tranh luận chuyện này có trái luật không thì hãy để tòa ra phán quyết nhưng chắc chắn nó trái với mọi lề thói kinh doanh ngân hàng bình thường trên thế giới. Tiền chạy từ ngân hàng sang ngân hàng theo kiểu như thế tạo ra những tài sản ảo, tăng trưởng tín dụng ảo, lợi nhuận ảo và tăng trưởng giá trị cổ phiếu ảo - rõ ràng đã góp phần vào những cơn rúng động suýt gây ra đổ vỡ cho hệ thống ngân hàng...".
"Sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật", đó là nguyên tắc mà bất cứ một công dân nào cũng phải chấp hành. Ai cũng có quyền làm giàu, bởi dân có giàu nước mới mạnh, nhưng sự làm giàu đó phải theo đúng quy định của pháp luật. Việc kiếm tiền bằng cách lách luật, cố tình vị phạm quy định pháp luật của bầu Kiên không chỉ làm rối loạn xã hội mà nó còn gây ra sự bất bình đẳng với những người làm ăn chân chính, vì thế cần phải xử lý một cách nghiêm khắc và công minh
