Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.
Chiến sự lan rộng tại Iran đang buộc hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa để tìm nơi trú ẩn an toàn. Dù các dòng người vượt biên quy mô lớn vẫn chưa xuất hiện, những dấu hiệu ban đầu cho thấy một làn sóng di cư mới có thể đang hình thành, khi ngày càng nhiều người tìm đường rời khỏi các khu vực bị tàn phá. Nếu xung đột tiếp tục leo thang và hạ tầng thiết yếu bị phá hủy, dòng người này có thể nhanh chóng lan sang các nước láng giềng và đặt Thổ Nhĩ Kỳ cùng châu Âu trước nguy cơ đối mặt với một cuộc khủng hoảng nhân đạo mới.
Bên cạnh những tác động quân sự trực tiếp, xung đột Trung Đông đang tạo ra các hệ lụy nhân đạo lan rộng. Làn sóng di cư tiềm tàng từ Iran có thể gây sức ép lớn lên các quốc gia láng giềng, trong khi những gián đoạn về năng lượng, vận tải và phân bón đang làm gia tăng nguy cơ mất an ninh lương thực trên phạm vi toàn cầu.
Những tháng đầu năm 2026, hàng loạt quốc gia châu Âu đồng loạt siết chính sách di cư, từ tăng trục xuất, thắt chặt quy định tị nạn tới cho phép phong tỏa đường biển để ngăn tàu chở người di cư. Các động thái ấy cho thấy một thực tế ngày càng rõ: trong bối cảnh thế giới nhiều bất ổn, di cư không còn chỉ được nhìn nhận như một vấn đề nhân đạo, mà đã trở thành một thách thức an ninh buộc nhiều quốc gia phải xử lý bằng tư duy cứng rắn hơn.
Các động thái leo thang đầy căng thẳng và nguy hiểm giữa Mỹ, Israel và Iran hiện đang làm gia tăng lo ngại về một cuộc khủng hoảng nhân đạo mới tại Trung Đông. Nhất là khi số thương vong tiếp tục tăng cao kéo theo làn sóng di tản, cùng những bất ổn tiềm tàng tại các cơ sở hạt nhân.
Ngay cả khi Israel và Hamas đạt được thoả thuận ngừng bắn, khủng hoảng nhân đạo tại Dải Gaza vẫn chưa kết thúc. Năm 2025 khép lại song 1,3 triệu người ở Gaza vẫn “cần được hỗ trợ khẩn cấp về nơi ở”, với hơn một nửa số cơ sở y tế chỉ hoạt động một phần và thiếu nghiêm trọng trang thiết bị.
Liên hợp quốc (LHQ) cho biết tình hình nhân đạo tại Dải Gaza đang tiếp tục xấu đi nghiêm trọng, trong bối cảnh giao tranh kéo dài, cơ sở hạ tầng dân sự bị tàn phá nặng nề và việc tiếp cận viện trợ vẫn gặp nhiều trở ngại. Cảnh báo được các cơ quan của LHQ đưa ra trong những thông báo cập nhật công bố vào cuối tháng 12/2025.
Quần đảo Marshall có vai trò quan trọng trong chiến lược Thái Bình Dương của Hoa Kỳ. Nhưng đảo Ebeye thuộc quần đảo Marshall đang trải qua một cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ. Cuộc sống của người dân Ebeye đang bị bủa vây bởi hàng loạt hiểm họa vượt quá tầm kiểm soát của họ.
Israel đã kiểm soát 40% Thành phố Gaza, theo thông tin từ phát ngôn viên quân sự nước này, trong khi các cuộc không kích tiếp tục buộc hàng nghìn người Palestine rời bỏ nơi ở. Dù có lệnh sơ tán từ Israel, nhiều cư dân vẫn ở lại trong đống đổ nát trên các tuyến tấn công của quân đội Israel.
Giữa lúc xung đột Nga - Ukraine vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, khả năng về một vòng đàm phán mới, dự kiến diễn ra trong hai ngày 24-25/7 tại Istabul (Thổ Nhĩ Kỳ) đang thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế. Dù Moscow và Kiev đều tuyên bố sẵn sàng đối thoại, giới quan sát cảnh báo những khác biệt quá sâu sắc về lợi ích và lập trường khiến con đường đến hòa bình còn nhiều chông gai.
Ít nhất 66 trẻ em đã tử vong vì suy dinh dưỡng tại Dải Gaza kể từ khi cuộc chiến do Israel phát động bắt đầu, theo thông tin từ Văn phòng Truyền thông chính quyền Gaza công bố ngày 28/6. Nhà chức trách tại Gaza lên án cuộc bao vây chặt chẽ của Israel đã ngăn cản việc tiếp nhận sữa, thực phẩm bổ sung và hàng viện trợ nhân đạo, khiến cuộc khủng hoảng nhân đạo ngày càng trầm trọng.
Ngày 30/5, Nhà Trắng công bố một đề xuất ngừng bắn tại Dải Gaza, với thời hạn 60 ngày và có thể gia hạn thêm 10 ngày nếu cần. Đề xuất này bao gồm cơ chế trao đổi con tin và viện trợ nhân đạo giữa Israel và Hamas. Đây được xem là bước đi ngoại giao lớn nhất của chính quyền Tổng thống Donald Trump kể từ khi chiến sự bùng phát trở lại ở Gaza hồi đầu năm, mang theo hy vọng xoa dịu khủng hoảng nhân đạo và mở đường cho một giải pháp lâu dài.
Dải Gaza trong những ngày đầu tháng 5/2025 đã vượt xa giới hạn của một điểm nóng quân sự: Nó đang trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng nhân đạo và địa chính trị có thể kéo cả khu vực Trung Đông vào vòng xoáy bất ổn. Khi súng đạn chưa ngừng, khi đàm phán ngoại giao bị đóng băng và khi số lượng người chết không ngừng gia tăng, câu hỏi đặt ra là: Liệu có còn lối thoát nào cho Gaza và rộng hơn là cho hòa bình khu vực?
Người đứng đầu Tổ chức Chữ thập đỏ quốc tế mô tả tình hình nhân đạo ở Gaza hiện tại như "địa ngục trần gian" và cảnh báo rằng các bệnh viện dã chiến sẽ hết vật tư trong vòng 2 tuần tới.
Quân đội cầm quyền ở Myanmar đã tuyên bố ngừng bắn tạm thời trong chiến dịch chống lại các lực lượng đối lập có vũ trang, sau khi trận động đất kinh hoàng hồi tuần trước đã cướp đi sinh mạng của hơn 3,000 người và đẩy nước này vào tình cảnh khủng hoảng chồng khủng hoảng.
Cử tri Venezuela ngày 28/7 đã đi bỏ phiếu để bầu tổng thống nhiệm kỳ 2025 - 2030. Cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh các lệnh trừng phạt kinh tế mà Mỹ áp đặt đối với Venezuela tiếp tục gây ra những hậu quả nghiêm trọng và sâu rộng đối với cuộc sống của người dân nước này. Do vậy, cuộc bầu cử được đánh giá là sẽ mang tính quyết định và xác định đường lối của đất nước trong những năm tới và điều này sẽ phụ thuộc vào lá phiếu của các cử tri.
Người Palestine tại Dải Gaza được hưởng không khí tương đối bình yên khi quân đội Israel tuyên bố “tạm dừng chiến thuật” các cuộc tập kích để mở đường cho các chuyến xe chở hàng viện trợ. Tuy vậy, cộng đồng quốc tế khẳng định chỉ có một lệnh ngừng bắn bền vững mới giúp hạ nhiệt khủng hoảng nhân đạo ở Dải Gaza.
Mỹ đã xây dựng một bến tàu trị giá 320 triệu USD để viện trợ cho người dân Gaza. Nhưng, chỉ số lượng nhỏ hàng cứu trợ đến được với những người cần cứu giúp. Nỗ lực của Mỹ nhằm đưa viện trợ vào Gaza thông qua một bến tàu nổi ở Địa Trung Hải đã có khởi đầu chậm chạp và đối mặt với nhiều thách thức hậu cần. Điều này đã cản trở những nỗ lực rộng lớn hơn nhằm giảm bớt cuộc khủng hoảng nhân đạo ở vùng đất bị bao vây của người Palestine.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã phát đi thông điệp mạnh mẽ nhằm vào Israel sau khi chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố sẽ tấn công Rafah bằng mọi giá. Khủng hoảng nhân đạo đang hiện hữu rõ ràng hơn bao giờ hết khi nơi được coi là “điểm trú ẩn” cuối cùng của người dân Dải Gaza có nguy cơ không còn an toàn.
6 tháng sau khi xung đột giữa Israel với lực lượng Hồi giáo Hamas bùng phát tại Dải Gaza, tình hình khu vực đã có những diễn biến nguy hiểm về an ninh, địa chính trị, tác động xấu tới kinh tế thương mại khu vực và toàn cầu, trong đó có cả tuyến đường hàng hải quốc tế qua Biển Đỏ. Và trong những diễn biến mới nhất, chảo lửa Trung Đông lại đứng trước nguy cơ tăng nhiệt vì vụ tấn công tòa nhà lãnh sự Iran tại Syria hôm 1/4 vừa qua.
