Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.
Hiệp ước New START - thỏa thuận then chốt về cắt giảm vũ khí chiến lược - hết hiệu lực mà không có một văn kiện thay thế thực chất là sự kiện mang tính bất thường, tác động trực tiếp tới quan hệ Moscow - Washington, tiến trình kiểm soát vũ khí hạt nhân toàn cầu, cũng như sự phát triển về học thuyết và thực tiễn của lực lượng hạt nhân Nga và Mỹ.
Ngày 5/2 tới, Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) giữa Nga và Mỹ sẽ hết hạn. Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi tháng 9/2025 đã đề xuất hai bên duy trì các giới hạn hiện tại đối với tên lửa và đầu đạn hạt nhân thêm một năm, nhằm tạo thời gian cho các cuộc đàm phán về khuôn khổ kiểm soát vũ khí tiếp theo.
Khi Hiệp ước New START, văn kiện kiểm soát vũ khí hạt nhân chiến lược cuối cùng còn hiệu lực giữa Nga và Mỹ, bước vào những tháng đếm ngược trước thời điểm hết hạn ngày 5/2/2026, thế giới không chỉ đối diện nguy cơ một hiệp ước “chết lâm sàng”. Điều đáng lo hơn là viễn cảnh trật tự kiểm soát vũ khí hình thành suốt hơn nửa thế kỷ qua có thể khép lại trong im lặng, để lại khoảng trống chiến lược mà chưa có khuôn khổ nào sẵn sàng thay thế. New START không sụp đổ bằng một cú sốc, mà đang bị rút ruột từng phần; và chính cách tan rã lặng lẽ ấy mới là phép thử nguy hiểm đối với ổn định chiến lược toàn cầu.
Tổng thống Vladimir Putin đề nghị gia hạn hiệp ước New START thêm một năm để thúc đẩy Nga - Mỹ đàm phán thỏa thuận mới thay thế. Nhà Trắng sau đó đã có phản hồi đầu tiên.
Phái đoàn Nga-Mỹ dự kiến sớm gặp gỡ để thảo luận về hoạt động thanh sát các cơ sở hạt nhân theo khuôn khổ Hiệp ước New START, bước đi được mô tả là sẽ giúp khôi phục các cuộc đàm phán cấp cao hơn hướng tới gia hạn hoặc tìm kiếm một thỏa thuận kiểm soát vũ khí chiến lược mới.
Ngoại trưởng Nga cho hay nước này đã đề xuất khả năng cùng Mỹ đưa vũ khí siêu âm vào văn kiện gia hạn Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược mới (New START) để kiểm soát loại vũ khí nguy hiểm này.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đề nghị trung gian Mỹ-Iran trở lại thoả thuận hạt nhân, người Myanmar biểu tình phản đối đảo chính và việc hiệp ước kiểm soát hạt nhân New START được gia hạn là những tin tức đáng quan tâm tuần qua.
Chấm dứt chuỗi ngày "dùng dằng", Mỹ và Nga chính thức đồng ý gia hạn Hiệp ước START Mới thêm 5 năm, một động thái nhận được sự hoan nghênh từ nhiều nước và tổ chức quốc tế, coi đây là phương tiện để duy trì các giới hạn với kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới.
Các biến chủng nguy hiểm mới của virus SARS-CoV-2 gây COVID-19 được phát hiện ở hàng chục quốc gia, Iran tăng cường làm giàu uranium và việc Nga-Mỹ gia hạn hiệp ước New START… là những tin tức đáng chú ý tuần qua.
Lưỡng viện Quốc hội Nga phê chuẩn việc gia hạn Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) thêm 5 năm nữa, một ngày sau khi Tổng thống Nga-Mỹ đạt đồng thuận.
Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START), văn kiện quan trọng nhằm duy trì thế cân bằng chiến lược hạt nhân giữa hai siêu cường quân sự Nga-Mỹ, sắp được gia hạn.
Tổng thống Vladimir Putin khẳng định việc Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) không được gia hạn sẽ không gây phương hại cho an ninh quốc gia Nga.
Nga sẵn sàng phong tỏa toàn bộ số đầu đạn hạt nhân nếu Mỹ có bước đi tương tự, nhằm mở đường cho việc gia hạn Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START).
Reuters ngày 17/10 đưa tin, Mỹ đã từ chối đề xuất của Nga về việc gia hạn hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân NEW START trong ít nhất một năm mà không kèm điều kiện.
Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START), hiệp ước lớn cuối cùng nhằm cắt giảm kho vũ khí hạt nhân của Mỹ và Nga, sẽ hết hạn vào đầu năm 2021. Vì vậy, năm 2020 sẽ là năm đóng vai trò quan trọng đối với các cuộc đàm phán kiểm soát vũ khí giữa Washington và Moscow.
