#Đẻ đất đẻ nước

Nơi phát tích "Đẻ đất đẻ nước" được cho là ở xã Thiết Ống (Bá Thước - Thanh Hóa), hiện vẫn còn dấu vết ở Đồi Chu. Theo nhiều nghiên cứu, các nhân vật, sự kiện được kể gần như trùng khớp với huyền sử thời Hùng Vương. Phải chăng bộ sử thi vĩ đại này là sự sáng tạo không chỉ của người Mường, mà của người Việt cổ nói chung (!?). Kiệt tác có các roóng (chương) nói về "Đẻ đất đẻ nước", "Đẻ trứng Điếng", "Xin lửa", "Làm nhà", "Hỏi vợ", "Trồng dâu nuôi tằm"…

Trong tiềm thức người Việt cổ từ thuở hồng hoang, loài hổ hiện thân và đồng nhất với các thế lực thiên nhiên, vừa gần gũi nhưng đôi khi cũng là tai họa khủng khiếp đối với cộng đồng. Hơn tất cả, đó là Moong Lồ, con mãnh hổ kì vĩ còn ghi dấu ấn đến tận hôm nay, mà dấu ấn đậm nét nhất là trong bộ sử thi “Đẻ đất đẻ nước” và những địa danh trên vùng đất của ba nền văn hóa tiền sử tiêu biểu nhất cho Việt Nam và Đông Nam Á.