Trần thuật của một bác sĩ thoát khỏi thành trì IS Raqqa

Bác sĩ Marwan từng công tác tại Tổ chức Bác sĩ không biên giới (MSF) ở Tal Abyad, miền Bắc Syria. Sau khi từ chối làm việc cho tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS), biết rằng cuộc sống của mình gặp nguy hiểm và đã rất khó khăn để đi đến quyết định tìm đường đến châu Âu…

Tôi là Marwan, bác sĩ nhi khoa ở Syria, đã có vợ và 2 con nhỏ. Gia đình chúng tôi sống ở Raqqa, hiện được biết đến là thành trì của IS. Tôi điều hành một phòng y tế tư nhân trong một khu dân cư nghèo của thành phố, vì thế tôi cũng nhận chăm sóc sức khỏe miễn phí cho những người dân phải ly hương, chạy nạn từ Homs và Aleppo. Vào tháng 4 và 5-2013, chiến sự bùng phát dữ dội, những cuộc không kích và đấu súng xảy ra thường xuyên. Lực lượng Quân đội Syria Tự do (FSA) chiếm được Raqqa, và thành phố hằng ngày phải hứng chịu bom đạn của lực lượng quân đội chính phủ.

Một ngày nọ, khi đang đứng nói chuyện với một người hàng xóm bên ngoài phòng khám thì người này bị bắn ngay trước mắt tôi. Kể từ đó tôi phải đóng cửa phòng khám vì tình thế bấy giờ rất nguy hiểm. Một tuần sau, một quả bom đánh trúng thánh đường gần đó và cùng thời điểm đó phòng khám của tôi bị phá hủy hoàn toàn. Rất may, không có ai bên trong tòa nhà. Thế rồi tôi biết được Tổ chức Bác sĩ Không biên giới (MSF) đang tổ chức phỏng vấn cho chiến dịch tiêm chủng ở Tal Abyad cách  thành phố Raqqa khoảng 100km, tôi đăng ký. Sau 2 ngày tôi nhận được tin mình có việc làm.

Trong thời gian đó, một số nhóm đối lập chia nhau kiểm soát Raqqa: Trước tiên là FSA, sau đó đến Al Nursa, và vào cuối năm 2013, IS xuất hiện và chiếm toàn bộ khu vực. Thời gian đầu, IS không quan tâm đến các cơ sở y tế. Nhưng chỉ sau một vài tháng, IS bắt đầu kiểm soát các bệnh viện, trạm y tế và dịch vụ y tế ở Raqqa. Hầu hết các tổ chức quốc tế đều rút khỏi Raqqa và nhiều  bác sĩ Syria phải trốn khỏi đất nước. Đối với bản thân mình, tôi quyết định mở một phòng y tế ngay tại nhà để giúp đỡ người dân. Là một bác sĩ, châm ngôn sống của tôi là chữa bệnh cho mọi người, nhưng cũng cố gắng tự bảo vệ bản thân.

Bác sĩ Marwan khi vừa đến Hà Lan.
Bác sĩ Marwan khi vừa đến Hà Lan.

Các thành viên IS bắt đầu đến nhà tôi để điều trị. Tôi thật sự không thoải mái vì điều này, nhưng tôi phải hành động theo y đức: cứu chữa cho mọi bệnh nhân không phân biệt chủng tộc, tôn giáo hoặc chính trị… Sự xuất hiện của các thành viên IS ở nhà tôi thật sự là nỗi kinh hoàng đối với chính tôi cùng gia đình. Họ đến nhà tôi trên những chiếc xe Jeep. Vài tháng sau, khi liên quân do Mỹ dẫn đầu bắt đầu không kích IS, chúng kéo đến phòng khám vào ban đêm và ép tôi đi cùng để trị thương cho chúng. Gia đình tôi luôn nghĩ là tôi sẽ không trở về.

Vào một ngày nọ, một toán chiến binh IS đến tìm tôi và ép tôi vào làm việc tại bệnh viện mà chúng kiểm soát trong thành phố. Hầu hết bác sĩ lúc này đều rời bỏ Syria nên chúng cần có tôi. Tôi từ chối và kết quả là tôi liên tục nhận được lời đe dọa. Chẳng có nơi nào để trốn thoát khỏi bọn chúng, chẳng có nơi nào cả dù ở những ngôi làng nhỏ bé quanh Raqqa. Tôi bắt đầu nhận ra mình phải rời bỏ Syria. Tôi thầm nhủ, thà bỏ mạng trên chiếc thuyền lênh đênh trên biển còn hơn ở lại đây.

Cuộc sống ở Raqqa thật kinh hoàng. Ban ngày chúng tôi phải sống cùng những đợt không kích của chính phủ, còn ban đêm thì đến lượt liên quân không kích. Tiếng máy bay phản lực gầm rú đinh tai, nhức óc, thành phố lúc vào cũng như bị động đất. Tôi nhận ra cuộc sống đã dừng lại đối với mình, và tôi cần phải làm điều gì đó để cứu sống gia đình. Tôi lo lắng cho các con mình ở Syria sẽ không có một cuộc sống bình thường, chúng sẽ không được học hành. Tôi muốn bảo vệ cuộc sống bản thân và bảo vệ cuộc sống cho vợ con.

Tôi bắt đầu lên kế hoạch hoạch đến Thổ Nhĩ Kỳ, sau đó đi tàu đến châu Âu, điểm dừng sẽ là ở Hà Lan. Vợ tôi bấy giờ đang mang thai tháng cuối cùng đứa con thứ 3 cho nên việc đi lại rất khó khăn. Do đó, tôi phải đi với một người bạn và khi tôi nhận được giấy tờ nhập cư, gia đình sẽ đi theo. Tôi ngủ với các con vào đêm trước khi tôi đi. Tôi ước có thể mang chúng theo.

Rời Raqqa không phải dễ, chiến sự thường xuyên xảy ra giữa IS, Al Nursa, FSA và lực lượng kháng chiến người Kurd. Tôi phải vượt qua 3 trạm kiểm soát giữa Raqqa và Efreen-điều đó giống như vượt qua 3 quốc gia khác nhau. Khi đến Thổ Nhĩ Kỳ, tôi nghe tin chính phủ đang bắt giữ những người sẽ đến Izmir (một thành phố ven biển). Linh tính mách bảo tôi rằng chuyến đi sẽ không thành và tôi sẽ phải trở về Syria.

Khi tôi đến Izmir, ở đó có rất đông người, có người ngủ vạ vật trên đường phố, có người đang phải chịu đói, chịu khát, có người đưa hết tiền bạc cho bọn buôn người, nhưng cũng không thể đi được. Tôi nghe nhiều câu chuyện về đắm thuyền chở người vượt biển. Bạn tôi và tôi đã đứng trân ra nhìn biển, hoang mang không biết rằng đó có phải là nơi vùi chôn chúng tôi không. Thời gian đó, thật khó để quyết định bước lên chiếc xuồng cao su chật cứng người. Một số người đã khóc và số khác cầu nguyện.

Thành phố Raqqa ngày đêm hứng chịu những đợt không kích.
Thành phố Raqqa ngày đêm hứng chịu những đợt không kích.

Chiếc xuồng chở chúng tôi cập vào hòn đảo Farmakonisi thuộc Hy Lạp và ngày hôm sau, chúng tôi đến Leros. Từ Hy Lạp chúng tôi đến Macedonia, sau đó tiếp tục lên xuồng qua Serbia. Trong 7 ngày ròng rã, tôi không hề được chợp mắt. Tôi ước gì có thể tìm thấy một chiếc gối để ngủ, nước để tắm và một chiếc điện thoại để gọi cho gia đình.

Ở Belgrade (thủ đô Serbia) cuối cùng tôi cũng mua được một chiếc thẻ SIM điện thoại để có thể gọi về nhà. Tôi nói chuyện với vợ và con gái, nhưng con trai từ chối nói chuyện với tôi. Thằng bé cho rằng tôi đã bỏ rơi nó và điều đó khiến trái tim tôi vỡ vụn. Từ Belgrade, chúng tôi chạy thục mạng qua những cánh đồng ngô, và sau đó phải trả cho một gã buôn người 450 euro để đưa chúng tôi đến Cộng hòa Áo. Tôi ngủ trong một công viên ở Vienna, và buổi sáng hôm sau mua vé tàu đến Amsterdam (Hà Lan).

Vợ tôi sinh con vào tháng 10, ngay sau khi tôi đến nơi. Cô ấy gửi cho tôi một bức ảnh chụp con trai mới sinh. Tôi gọi điện thoại nói chuyện với gia đình hằng ngày, nhưng cậu con trai vẫn từ chối nói chuyện với tôi. Mỗi khi nói chuyện với con gái, lòng tôi cảm thấy xốn xang và tôi không thể giữ bình tĩnh. Thật tôi không thể chịu đựng nổi khi nghe tin máy bay thả bom, dẫu biết rằng mọi giờ mọi phút họ đều có thể thả bom, dẫu biết rằng gia đình mình đang gặp nguy hiểm, nhưng vì tôi đang ở cách xa ngàn dặm và tôi không thể bảo vệ họ…

Phạm Anh Trúc (lược dịch)

Các tin khác

Khi cái chết cũng cần được xác nhận…

Khi cái chết cũng cần được xác nhận…

Ngày 22/2/2026, quân đội Mexico tuyên bố đã tiêu diệt Nemesio Rubén Oseguera Cervantes - biệt danh “El Mencho”, thủ lĩnh băng Jalisco Thế hệ mới (CJNG), một trong những tổ chức ma túy nguy hiểm nhất Mexico và là nguồn cung fentanyl, methamphetamine, cocaine lớn vào thị trường Mỹ - trong một chiến dịch tại Tapalpa, bang Jalisco. Nhưng đến đầu tháng 5/2026, hồ sơ công khai của Bộ Ngoại giao Mỹ về El Mencho vẫn còn hiển thị phần thưởng 15 triệu USD cho thông tin dẫn tới việc bắt giữ hoặc kết án đối tượng này. Sự chậm trễ ấy có thể chỉ là thủ tục pháp lý, nhưng với một trùm ma túy từng nhiều lần bị đồn đã chết, nó cho thấy một điều khác: trong thế giới cartel, ngay cả cái chết cũng cần được xác nhận bằng quyền lực, hồ sơ và thời gian.

Án tích 12 năm phanh phui “giang hồ mạng”

Án tích 12 năm phanh phui “giang hồ mạng”

Một “ngôi sao mạng xã hội” ở Ấn Độ xây dựng hình ảnh giang hồ trên Instagram suốt hơn một thập kỷ, cho đến khi cảnh sát lật lại hồ sơ cũ và phát hiện phía sau lớp vỏ đó là một chuỗi tội ác kéo dài từ giết người, sử dụng vũ khí đến các cáo buộc hiếp dâm.

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.