Khi ngồi trên phi cơ bay đến nhà tù Scheveningen ở La Haye, Bosco Ntaganda có thể nhìn thấy lần cuối những ngọn đồi xanh mướt ở miền Đông Congo giống như tại vùng Rwanda nơi phi cơ cất cánh. Tên cựu thủ lĩnh phiến quân 39 tuổi đó sẽ còn lâu mới được nhìn lại quang cảnh tươi đẹp kia. Kẻ đã góp phần biến khu vực Bắc Kivu ở biên giới
Vào năm 2012, hắn đã bị xử vắng mặt trong phiên tòa xử Thomas Lubanga, một thủ lĩnh phiến quân khác trong vùng. Một năm sau hắn đã bị sa lưới pháp luật.
Chào đời tại Rwanda năm 1973 trong vùng núi lửa, ở tuổi thiếu niên Bosco Ntaganda vượt biên để đến sống với bà. Giống như nhiều người khác, hắn có mối quan hệ gia đình tại cả 2 nước
Ntaganda trở về Kivu và có mặt trong mọi cuộc chiến liên tiếp trong vùng. Hắn gia nhập 2 nhóm phiến loạn và nổi bật nhờ tính can đảm cũng như tính tàn nhẫn và tham lam. Hắn nhanh chóng bị đưa vào đích ngắm của CPI trong khi tại địa phương hắn trở thành một bố già mafia, vừa giết chóc vừa chở che. CPI đã phát lệnh bắt lần thứ nhất khi hắn gia nhập quân đội
Đó là thời kỳ ngưng chiến và khu vực Kivu tạm bình yên. Tổng thống Congo Joseph Kabila không muốn giao hắn cho pháp luật vì sự ổn định vừa giành lại. Trong 3 năm, Bosco Ntaganda ngụ tại Goma, thủ phủ miền Bắc Kivu, có cuộc sống đế vương bất khả xâm phạm, thỉnh thoảng còn dự tiệc chung với binh lính LHQ. Nhưng đến cuối năm 2011, Kabila ngày càng khó chống lại áp lực của CPI. Ngày 11/4/2012, ông ta thông báo rằng Ntaganda sẽ bị bắt và xét xử nhưng hắn đã trốn thoát khỏi Goma cùng với 600 thuộc hạ.
Tướng Bosco Ntaganda (phải) đã bị ICC phát lệnh truy nã từ năm 2006.
Quân đội riêng của Ntaganda sau này phình lên đến gần 800.000 người Tutsis lấy tên là tổ chức M23, phất cờ với chiêu bài chống người Hutu và ủng hộ chính phủ của Tổng thống Kabila ở thủ đô Kigali của Rwanda - người mà theo Ntaganda, hiện còn "mắc nợ" ông ta nhiều bởi những lần phe của ông ta đã vận động để hàng triệu người bộ tộc Tutsis bỏ phiếu cho Kabila. Vào ngày 17/3/2013, tự Ntaganda tổ chức và dẫn những chiến binh liều lĩnh tấn công vào Sứ quán Mỹ ở thủ đô Kigali của Rwanda, nhưng sau khi bị lực lượng Mỹ và Tổng thống Kabila đánh bại, Ntaganda tự buông súng nộp mình.
Lịch sử Đông Phi ghi lại vụ thảm sát xảy ra vào năm 1994 tại vùng biên giới CHDC Congo -
Và cũng vì các vụ tàn sát đẫm máu này mà chính phủ Congo đã mở các phiên xử vắng mặt Ntaganda 10 tội, trong đó có tội diệt chủng, giết người, sử dụng trẻ em vào mục đích chiến tranh, hiếp dâm và bắt nhiều bé gái, phụ nữ Hutu làm nô lệ tình dục. LHQ cho rằng, Ntaganda là một người giàu nhất Đông Phi với tài sản lên hàng trăm triệu USD nhờ buôn lậu các khoáng sản quý được khai thác tại Đông Phi.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Victoria Nuland khẳng định rằng Ntaganda là nguồn gốc của mọi thứ tội ác ở Rwanda và CHDC Congo, ông kêu gọi chính phủ hiện hữu ở Kigali hãy hợp tác với ICC bằng cách cung cấp những bằng chứng tội ác của "Kẻ hủy diệt" Ntaganda. Các phiên xử “kẻ hủy diệt” bắt đầu từ ngày 22/3/2013.
Ntaganda bị CPI cáo buộc về những tội ác chống lại nhân loại và tội ác chiến tranh như cưỡng hiếp, cướp bóc và tuyển mộ trẻ em từ tháng 9/2002 đến tháng 9/2003 trong vùng Ituri phía đông bắc Congo. Nhiều tổ chức phi chính phủ cũng cáo buộc hắn về những tội ác tương tự tại Bắc Kivu.
| ICC là cơ quan tư pháp quốc tế thường trực, có trụ sở tại The Hague (Hà Lan) có chức năng điều tra truy tố và xét xử các cá nhân phạm các tội ác quốc tế nghiêm trọng nhất của nhân loại, hoạt động với tư cách là một tòa án độc lập, không trực thuộc LHQ, được thành lập theo Quy chế Rome do 120 nước ký kết vào ngày 17/7/1998 và chính thức có hiệu lực vào ngày 1/7/2002 sau khi được 60 nước đầu tiên phê chuẩn. Hiện nay, Quy chế Rome đã được 106 nước phê chuẩn, trong đó không có Sudan, Mỹ, Nga và Trung Quốc). Theo đó, ICC không có thẩm quyền toàn phán (quyền xét xử tất cả mọi tội phạm), mà chỉ có thẩm quyền hạn chế về 4 tội phạm nghiêm trọng nhất, bao gồm tội diệt chủng, tội chống nhân loại, tội phạm chiến tranh và tội xâm lăng. Nhưng trong giai đoạn đầu, chỉ thu hẹp lại 3 tội đầu vì tội xâm lăng sẽ hoãn xử cho tới khi nào có một định nghĩa chính thức thế nào là xâm lăng, bởi đa số các nước sáng lập ICC muốn có một định nghĩa về xâm lăng khác với định nghĩa của Hội đồng Bảo an LHQ. ICC cũng không có thẩm quyền hồi tố, không xử những vụ đã xảy ra trước ngày nó được chính thức thành lập, từ ngày 1/7/2002 về sau, ICC có quyền xử tất cả, vậy nên nó đã trở thành một tòa án hình sự thường trực. Mặt khác, ICC chỉ có quyền thụ lý để xử những hành vi đã cấu thành tội phạm, hoặc thủ phạm mang quốc tịch một quốc gia thành viên, hoặc đã xảy ra trên lãnh thổ quốc gia thành viên, hay một quốc gia tuy không là thành viên nhưng chấp nhận thẩm quyền của ICC. Sau cùng, ICC chỉ xử những cá nhân, không xử những tập thể như quốc gia, chính quyền, chính đảng... Tuy nhiên, ICC không miễn trừ cho một cá nhân nào, từ thường dân đến nguyên thủ quốc gia. ICC là cơ quan xét xử cuối cùng, nghĩa là các thẩm phán của ICC chỉ vào cuộc khi cơ quan tư pháp của một quốc gia không tiến hành hoặc không được tin tưởng để tiến hành một thủ tục xét xử. 18 thẩm phán của ICC được bầu theo nhiệm kỳ từ 3 đến 9 năm. Công tố viên trưởng của ICC là ông Luis Moreno-Ocampo, người Argentina, một thẩm phán nổi tiếng trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng và đấu tranh chống chính quyền quân sự ở đất nước ông. Chánh án Tòa án hiện nay là ông Philippe Kirsch, người |
