Quy định đầy đủ hành vi thao túng thị trường chứng khoán, tránh bỏ lọt tội phạm

Hạn chế cá nhân "đổ xô" mua trái phiếu riêng lẻ lãi suất cao

Chiều 29/10, Quốc hội thảo luận ở tổ về Dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi) và Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Luật Quản lý thuế và Luật Dự trữ quốc gia.

Một trong những điểm đáng chú ý được nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) quan tâm thảo luận là, xác định nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Tại tổ Hà Nội, ĐBQH Hoàng Văn Cường cho rằng, trong luật này, chúng ta đã rất quyết liệt khi xác định như thế nào là nhà đầu tư chứng khoán cá nhân chuyên nghiệp và được quyền đầu tư vào đâu. "Đây là việc rất cách mạng, tránh tình trạng như những năm vừa qua, rất nhiều cá nhân thấy trái phiếu doanh nghiệp bán riêng lẻ lãi suất cao đã "đổ xô" đi mua, rủi ro rất cao", ông đánh giá.

Dự thảo luật quy định, chỉ những nhà đầu tư tổ chức mới được mua, chứ nhà đầu tư cá nhân không được mua. Quy định này cũng thể hiện rõ, các doanh nghiệp muốn bán được trái phiếu riêng lẻ phải có xếp hạng tín nhiệm, cộng với tài sản bảo đảm; hoặc xếp hạng tín nhiệm cộng với bảo lãnh của ngân hàng. Như vậy, các doanh nghiệp phát hành trái phiếu để huy động tiền phải có trách nhiệm, không như trước đây, cứ mua nhưng không biết độ an toàn như thế nào.

Theo đại biểu, qua đây cũng khuyến khích phát triển thị trường trái phiếu lành mạnh, đầu tư trái phiếu không phải là đầu tư một cách rủi ro, manh mún, mà phải đầu tư chuyên nghiệp thông qua các nhà đầu tư chuyên nghiệp. Tuy nhiên, dự thảo luật cũng quy định những cá nhân đầu tư chuyên nghiệp mua trái phiếu riêng lẻ phải sau 3 năm mới được bán (hiện tại là sau 1 năm) - tương đương nhà đầu tư chiến lược. "Quy định như này thì hơi cứng, làm mất tính linh hoạt của việc huy động vốn thị trường", ông nhận định và cho rằng, khi nâng việc đầu tư chuyên nghiệp lên thì chỉ nên giữ thời hạn trái phiếu riêng lẻ trong 1 năm.

ĐBQH Lê Quân cho rằng, thị trường trái phiếu của Việt Nam chúng ta phát triển không đúng theo quy định thị trường, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vừa rồi nhiều vụ án xảy ra là do kẽ hở của pháp luật. Việc sửa luật sẽ quản lý chặt chẽ hơn việc phát hành và tham gia thị trường trái phiếu, giảm rủi ro hơn cho nhà đầu tư, nhất là người dân, nhà đầu tư nhỏ lẻ, thiếu am hiểu, thiếu chuyên nghiệp. Khi đó, việc điều chỉnh những nhà đầu tư chuyên nghiệp hay các điều kiện liên quan phát hành trái phiếu, kiểm soát sự minh bạch, công khai trong thị trường trái phiếu giúp người dân yên tâm hơn khi bỏ tiền vào đầu tư trái phiếu.

"Chúng ta quản lý chặt hơn, tạo điều kiện hành lang pháp lý hơn cho việc phát hành trái phiếu và người dân, xã hội dễ dàng tin tưởng hơn. Sau mấy vụ việc vừa qua tôi thấy rất khó tin khi mang tiền cho người khác tiêu. Trong bối cảnh không có sự minh bạch và có thể kiểm soát được thì chúng ta thấy rủi ro. Anh mua trái phiếu, khi doanh nghiệp có vấn đề về tài chính thì anh là đối tượng ưu tiên sau trong nghĩa vụ trả nợ, vì đối tượng ưu tiên đầu tiên là khách hàng, người lao động, các đối tác vay mượn, sau đó mới đến người sở hữu trái phiếu và cổ đông...", đại biểu phân tích.

Cần quy trách nhiệm hành vi thao túng thị trường trái phiếu

Nhấn mạnh người dân chỉ bỏ tiền vào kênh trái phiếu khi tính minh bạch cao hơn, đại biểu Lê Quân đề nghị, luật lần này gắn trách nhiệm của đơn vị kiểm toán, gắn trách nhiệm của hành vi thao túng thị trường trái phiếu. "Ngoài những điều khoản quy định ràng buộc liên quan tính chuyên nghiệp, có thể có những quy định về thao túng thị trường trái phiếu, trong các hành vi bị cấm. Và các hành vi bị cấm ở đây là trong vấn đề sửa, chỉnh các báo cáo tài chính, hay tạo các thông tin sai lệch...", ông hiến kế.

ĐBQH Lê Nhật Thành đề nghị, tiếp tục nghiên cứu, bổ sung trách nhiệm của nhà đầu tư chứng khoán theo hướng nội luật hóa quy định của Nghị định số 65 ngày 16/9/2022 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 153 ngày 31/12/2020 quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế.

Về hành vi thao túng thị trường chứng khoán (khoản 3), ông thống nhất là cần quy định bảo đảm đồng bộ với quy định của Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, không nhất thiết phải quy định tương tự Bộ luật Hình sự mà cần tính toán để quy định đầy đủ, hoàn thiện hơn theo thực tiễn trong giai đoạn hiện nay và trong bối cảnh Bộ luật Hình sự đang tổng kết, đánh giá để có đề xuất, định hướng phù hợp.

"Theo đó, đề nghị rà soát, chỉnh lý lại việc mô tả các hành vi theo hai nhóm hành vi gồm: hành vi cung cấp thông tin không đúng và tạo các giao dịch giả để thao túng giá chứng khoán, để tránh mô tả lặp lại hoặc chưa rõ sự khác biệt với các hành vi. Đồng thời, trong mô tả các hành vi, cần rà soát, xác định chính xác hành vi nào là hành vi cần đồng thời thực hiện, hành vi nào là một trong các điều kiện cấu thành hành vi vi phạm để mô tả cho chính xác để tránh việc bỏ lọt hành vi vi phạm", đại biểu Lê Nhật Thành lưu ý.

Trước đó, Báo cáo giải trình, tiếp thu do Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính - Ngân sách Lê Quang Mạnh trình bày cho biết, Cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí bổ sung thao túng thị trường chứng khoán là hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động về chứng khoán và thị trường chứng khoán, quy định tại Điều 12 của luật hiện hành. Quy định này thống nhất với quy định tại khoản 1 Điều 211 của Bộ luật Hình sự.