Cùng chèo lái con tàu ASEAN hướng tới tầm nhìn 2045

Diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường, Hội nghị Cấp cao ASEAN 48 được đánh giá là một trong những sự kiện đối ngoại đa phương quan trọng nhất của khu vực trong năm nay. Hội nghị không chỉ là dịp để các nhà lãnh đạo ASEAN rà soát tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN sau giai đoạn 2015-2025, mà còn thể hiện quyết tâm của Hiệp hội trong việc củng cố đoàn kết, nâng cao năng lực tự cường và giữ vững vai trò trung tâm trước những thách thức địa chính trị ngày càng gia tăng.

Khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trong ASEAN

Việc Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị tiếp tục khẳng định ASEAN là ưu tiên chiến lược trong đường lối đối ngoại của Việt Nam, đồng thời thể hiện tinh thần chủ động, tích cực và trách nhiệm của Việt Nam đối với tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Theo chương trình dự kiến, Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ có các bài phát biểu quan trọng, truyền tải thông điệp đường lối đối ngoại Đại hội Đảng XIV và quan điểm của Việt Nam về các ưu tiên của ASEAN, đưa ra các đề xuất thiết thực củng cố tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, góp phần tăng cường khả năng tự cường và ứng phó của ASEAN trước các biến động, nhất là các tác động của tình hình Trung Đông, và trao đổi các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.

Chuyến công tác lần này cũng là dịp để Việt Nam thúc đẩy quan hệ song phương với các nước thành viên ASEAN và các đối tác, thông qua các cuộc tiếp xúc và gặp gỡ cấp cao bên lề hội nghị.

Kể từ khi gia nhập ASEAN ngày 28/7/1995, Việt Nam luôn là một thành viên tích cực, có trách nhiệm và đóng góp thực chất vào mọi lĩnh vực hợp tác của Hiệp hội. Trong hơn ba thập niên đồng hành cùng ASEAN, Việt Nam đã góp phần quan trọng thúc đẩy đoàn kết nội khối, duy trì môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác ở khu vực, đồng thời nâng cao vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình.

Việt Nam cũng là một trong những quốc gia tích cực thúc đẩy liên kết kinh tế, thu hẹp khoảng cách phát triển, phát triển bền vững và xây dựng một ASEAN hướng tới người dân. Những đóng góp nổi bật của Việt Nam trong các năm đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN, đặc biệt năm 2020 giữa cao điểm đại dịch COVID-19, được cộng đồng khu vực và quốc tế đánh giá cao.

Trong tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, Việt Nam luôn ủng hộ mạnh mẽ việc đề cao luật pháp quốc tế, thúc đẩy đối thoại, hợp tác và giải quyết hòa bình các tranh chấp. Đây cũng là những nội dung ngày càng có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng và nhiều điểm nóng tiếp tục leo thang.

ASEAN trước những thách thức mới

Hội nghị Cấp cao ASEAN 48 diễn ra trong bối cảnh thế giới đối mặt với hàng loạt biến động phức tạp. Cạnh tranh địa chiến lược ngày càng gay gắt, xung đột và bất ổn tại nhiều khu vực, đặc biệt là căng thẳng leo thang ở Trung Đông, đang tạo ra các tác động đa chiều đối với kinh tế toàn cầu, chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng và an ninh lương thực.

Trước tình hình đó, ASEAN đã có những phản ứng nhanh chóng và linh hoạt hơn so với trước đây. Trong năm 2026, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã liên tiếp tổ chức các cuộc họp đặc biệt và ra nhiều tuyên bố chung liên quan tới tình hình Trung Đông, tập trung đánh giá tác động chính trị, an ninh và kinh tế đối với khu vực, cũng như thúc đẩy phối hợp hành động chung.

Các Hội nghị đặc biệt của Bộ trưởng Kinh tế ASEAN và Bộ trưởng Năng lượng ASEAN cũng đã được tổ chức nhằm tìm giải pháp tăng cường tự cường kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng và giảm thiểu tác động từ biến động địa chính trị toàn cầu.

Những động thái này phản ánh nỗ lực của ASEAN trong việc thích ứng nhanh hơn với môi trường chiến lược mới, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của cơ chế hợp tác khu vực trong xử lý các thách thức xuyên quốc gia.

“Cùng chèo lái tương lai chung”

Trong năm Chủ tịch ASEAN 2026, Philippines lựa chọn chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung”, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường đoàn kết và phối hợp hành động trong bối cảnh khu vực và thế giới nhiều biến động.

Theo đó, Philippines đề ra ba định hướng lớn cho hợp tác ASEAN năm 2026 gồm: củng cố các nhân tố then chốt đối với hòa bình và an ninh; mở rộng các hành lang thịnh vượng; và thúc đẩy trao quyền cho người dân.

Đây cũng là năm ASEAN bắt đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 cùng các kế hoạch chiến lược mới, hướng tới xây dựng một ASEAN tự cường, sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm.

Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 48, các nhà lãnh đạo dự kiến tập trung trao đổi về ba ưu tiên lớn gồm bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và bảo hộ công dân ASEAN. Đồng thời, hội nghị cũng sẽ thảo luận các biện pháp thúc đẩy liên kết nội khối, nâng cao tự chủ chiến lược và duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

Các phiên họp toàn thể sẽ tập trung đánh giá tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN và việc triển khai Tầm nhìn ASEAN 2045, trong khi phiên họp hẹp sẽ dành để trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm.

Trong bối cảnh khu vực đứng trước nhiều thách thức chưa từng có, sự tham gia chủ động và những đóng góp thực chất của Việt Nam tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tiếp tục thể hiện vai trò của một thành viên trách nhiệm, tích cực đồng hành cùng ASEAN trong nỗ lực giữ vững hòa bình, ổn định, thúc đẩy hợp tác và hướng tới một tương lai phát triển bền vững cho toàn khu vực.