Hoàn thiện pháp luật về trợ giúp pháp lý đáp ứng yêu cầu đổi mới

Sau gần 8 năm triển khai thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý (TGPL) năm 2017 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, Luật TGPL năm 2017 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho sự phát triển bền vững công tác TGPL theo hướng chuyên nghiệp, sử dụng hiệu quả các nguồn lực của nhà nước và xã hội để cung cấp kịp thời dịch vụ pháp lý có chất lượng cho người thuộc diện TGPL, tạo bước chuyển biến căn bản trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ TGPL của nhà nước.

Trong bối cảnh hiện nay, Đảng, nhà nước đang chủ trương đẩy mạnh cải cách tư pháp, cải cách bộ máy nhà nước, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hợp nhất tỉnh, sáp nhập xã, chuyển đổi số quốc gia, nhiều nghị quyết quan trọng đã đề ra những định hướng, nhiệm vụ, giải pháp mang tính đột phá cho công cuộc phát triển toàn diện đất nước trong kỷ nguyên mới, trong đó có công tác TGPL. Chính vì vậy, Luật TGPL 2017 cần phải được rà soát, đánh giá để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn yêu cầu đổi mới.

Bài 1: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về trợ giúp pháp lý ngày càng hoàn thiện

Hiện nay, cùng với Luật TGPL năm 2017, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật khác như nghị định, thông tư... đã tạo cơ sở thống nhất, đồng bộ cho hoạt động TGPL. Công tác phối hợp về TGPL đã ngày càng được quan tâm và đẩy mạnh.

Tạo cơ sở pháp lý cho công tác TGPL

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ngày càng hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác TGPL ngày càng thực chất, tập trung vào thực hiện vụ việc, nhất là vụ việc tham gia tố tụng. Hiện nay có 22 văn bản quy phạm pháp luật về TGPL, gồm Luật TGPL năm 2017, 1 nghị định, 15 thông tư và 5 thông tư liên tịch. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật này đã tạo cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ cho hoạt động TGPL trên toàn quốc. Cùng với đó, nhiều văn bản quy phạm pháp luật có một số quy định về TGPL được ban hành như: Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam, Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật phòng, chống mua bán người, Nghị định số 121/2025/NĐ-CP ngày 11/6/2025 quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp...

Hoàn thiện pháp luật về trợ giúp pháp lý đáp ứng yêu cầu đổi mới -0
Một buổi tuyên truyền pháp luật về TGPL cho người dân tại  tại tỉnh Sơn La.

Bên cạnh đó, chính sách TGPL đã được đưa vào các chương trình mục tiêu quốc gia và được triển khai đồng bộ cùng các chính sách về an sinh xã hội như: Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025; Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025; Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025; Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hoá giai đoạn 2025-2035; Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030; Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2021-2025 và định hướng đến năm 2030…

Các văn bản quy phạm pháp luật và các chương trình này đã góp phần hiện thực hóa các chủ trương chính sách của Đảng, cụ thể hóa quy định của Hiến pháp 2013 và nội luật hóa các cam kết quốc tế về bảo đảm quyền con người, quyền công dân, quyền tiếp cận công lý, nhất là nhóm người dễ bị tổn thương trong xã hội. 

Phối hợp TGPL trong tố tụng được tăng cường, bảo đảm chặt chẽ và hiệu quả

Thời gian qua, công tác phối hợp trong TGPL đã được chú trọng. Luật TGPL đã quy định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc phối hợp bảo đảm quyền được TGPL của người dân thuộc diện được TGPL. Cụ thể, Luật TGPL quy định rõ trách nhiệm của Bộ Tư pháp và các bộ, cơ quan ngang bộ phối hợp với Bộ Tư pháp trong việc quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện TGPL; UBND cấp tỉnh quản lý nhà nước về TGPL tại địa phương; trách nhiệm của các cơ quan tố tụng như  Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng trong việc phối hợp TGPL trong tố tụng; các tổ chức xã hội-nghề nghiệp của luật sư như Liên đoàn Luật sư Việt Nam, đoàn luật sư tỉnh/thành phố; tổ chức chủ quản của tổ chức tư vấn pháp luật… có trách nhiệm phối hợp với Bộ Tư pháp quản lý, giám sát việc thực hiện TGPL của các tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của mình.

Hoàn thiện pháp luật về trợ giúp pháp lý đáp ứng yêu cầu đổi mới -0
Rất đông người dân đến tham gia nghe tuyên truyền pháp luật về TGPL.

Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp đã phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Thông tư liên tịch số 10/2018/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-TANDTC-VKSNDTC ngày 29/6/2018 quy định về phối hợp thực hiện TGPL trong hoạt động tố tụng. Tiếp đó là Chương trình phối hợp số 1603/CTPH-BTP-TANDTC ngày 19/5/2022 giữa Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao quy định người thực hiện TGPL trực tại Toà án nhân dân; Chương trình phối hợp số 5789/CTPH-BTP-BCA ngày 27/11/2023 giữa Bộ Tư pháp và Bộ Công an về trực TGPL trong hoạt động điều tra hình sự; Quy chế phối hợp số 4617/QCPH/BTP-LĐLSVN ngày 28/12/2016 giữa Bộ Tư pháp với Liên đoàn Luật sư Việt Nam về hoạt động TGPL của Luật sư. Trên cơ sở các văn bản trên, các địa phương đã triển khai và ban hành kế hoạch, chương trình phối hợp tại địa bàn tạo cơ sở triển khai công tác phối hợp TGPL được thống nhất và toàn diện trên phạm vi toàn quốc.

Như vậy, có thể thấy, công tác phối hợp liên ngành trong hoạt động TGPL ngày càng được chú trọng và đẩy mạnh. Mối liên kết chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan, trong đó có cơ quan tiến hành tố tụng, đã tạo điều kiện thuận lợi, đảm bảo cho hoạt động TGPL được thực hiện một cách tốt nhất.

Nguyễn Hương

Các tin khác

Bắt giữ nhóm thanh thiếu niên đập phá nhiều xe ô tô tại Nghệ An

Bắt giữ nhóm thanh thiếu niên đập phá nhiều xe ô tô tại Nghệ An

Liên quan tới vụ việc nhiều xe ô tô đỗ tại khu vực vỉa hè phường Thành Vinh và xã Diễn Châu bị đập phá kính vào ngày 19/10, dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Công an tỉnh, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Nghệ An và Công an phường Trường Vinh đồng chủ trì, phối hợp Công an các đơn vị, địa phương đã truy xét, nhanh chóng làm rõ, bắt giữ 3 đối tượng.

Quyết liệt đấu tranh, xử lý các đường dây trộm cắp chó, mèo

Quyết liệt đấu tranh, xử lý các đường dây trộm cắp chó, mèo

Thời gian qua, Công an TP Hồ Chí Minh quyết liệt chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương tăng cường tuần tra, chủ động phát hiện, truy xét, bắt giữ các đối tượng trộm cắp vật nuôi, thú cưng; đồng thời tập trung thu hồi, trao trả tài sản cho người dân…

Triệt phá nhóm trộm chó chuyên nghiệp, mở rộng điều tra đường dây tiêu thụ liên tỉnh

Triệt phá nhóm trộm chó chuyên nghiệp, mở rộng điều tra đường dây tiêu thụ liên tỉnh

Tối 19/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh cho biết vừa triệt phá thành công một đường dây trộm cắp và tiêu thụ chó, mèo quy mô lớn, liên tỉnh, có tổ chức, hoạt động tinh vi, sử dụng ô tô và thiết bị kích điện để thực hiện hành vi phạm tội. Không dừng lại ở việc bắt giữ các đối tượng trực tiếp gây án, Công an đã truy xét đến cùng, khởi tố hàng loạt đối tượng trong mạng lưới thu mua, tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có.

Xử lý kẻ đập kính xe tải ở Vĩnh Lộc

Xử lý kẻ đập kính xe tải ở Vĩnh Lộc

Liên quan vụ người đàn ông đi xe đạp điện chặn đầu xe tải, lớn tiếng chửi bới rồi dùng gậy gỗ đập vỡ kính xe, ngay trong đêm, Công an xã Vĩnh Lộc, TP Hồ Chí Minh đã phối hợp các đơn vị liên quan đã đưa người này về trụ sở để lấy lời khai, lập hồ sơ xử lý.

Bắt giữ 4 thanh niên sử dụng trái phép vũ khí quân dụng

Bắt giữ 4 thanh niên sử dụng trái phép vũ khí quân dụng

Ngày 18/10, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Sơn La cho biết đã chủ trì, phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Sơn La, Công an xã Gia Phù và Công an xã Phù Yên thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với 4 thanh niên về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”, quy định tại khoản 1, Điều 304 Bộ luật Hình sự.

Nữ phạm nhân can tội giết người, cướp của trốn truy nã 43 năm sa lưới

Nữ phạm nhân can tội giết người, cướp của trốn truy nã 43 năm sa lưới

Năm 1983, trong lúc chấp hành án phạt tù tại Trại Kim Sơn (Trại cải tạo Kim Sơn) ở tỉnh Gia Lai, Nguyễn Thị Tuyết đã bỏ trốn. Quá trình trốn truy nã, Nguyễn Thị Tuyết đã thay đổi thành tên Trần Thị Bích Liên (SN 1962), trốn tại xã Cát Tiên 2, tỉnh Lâm Đồng sinh sống, lập gia đình có chồng, con, cháu. Sau 43 năm, Phòng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp Công an tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức truy bắt Nguyễn Thị Tuyết trước sự bất ngờ của gia đình và địa phương nơi đối tượng sinh sống.

Bắt tạm giam đối tượng lợi dụng nhãn hiệu “Hằng Du Mục” để trục lợi

Bắt tạm giam đối tượng lợi dụng nhãn hiệu “Hằng Du Mục” để trục lợi

Chiều 18/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh cho biết đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định khởi tố bị can, ra lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Sun Yupeng (Tôn Bằng) về tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp”. Đối tượng Sun Yupeng là chồng cũ của Nguyễn Thị Thái Hằng (Hằng Du Mục), đã sử dụng nhãn hiệu “Hằng Du Mục” để kinh doanh sản phẩm táo đỏ mà không được sự cho phép của chủ nhãn hiệu…

Đường dây thuốc giả gắn mác “gia truyền” thu lợi 5 tỷ đồng

Đường dây thuốc giả gắn mác “gia truyền” thu lợi 5 tỷ đồng

Từ những lọ thuốc được rao bán dưới mác “đông y gia truyền”, Công an Nghệ An đã triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, hoạt động tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. Khám xét chỗ ở, nơi làm việc của các đối tượng, lực lượng chức năng thu giữ khoảng 20.000 lọ thuốc thành phẩm, hơn 100kg nguyên liệu cùng nhiều máy móc, thiết bị.

Truy quét những “bãi chôn” chất thải công nghiệp

Truy quét những “bãi chôn” chất thải công nghiệp

Sau nhiều tháng điều tra, xác minh, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Quảng Ninh đã phát hiện, làm rõ hành vi vận chuyển, đổ thải, chôn lấp trái phép khoảng 300 tấn chất thải công nghiệp tại nhiều địa điểm trên địa bàn xã Thống Nhất. Cơ quan Công an đã khởi tố 2 đối tượng về hành vi “Gây ô nhiễm môi trường”.

Mang hung khí, chạy xe tốc độ cao rồi quay lại… đăng lên Tiktok

Mang hung khí, chạy xe tốc độ cao rồi quay lại… đăng lên Tiktok

Khoảng 16 thanh thiếu niên sử dụng 6 xe mô tô, xe máy điện mang theo nhiều tuýp sắt, dao, kiếm và vỏ chai bia chạy thành nhóm với tốc độ cao, lạng lách qua nhiều tuyến đường trung tâm TP Huế. Quá trình thực hiện hành vi, một số đối tượng sử dụng điện thoại quay video để đăng tải lên các tài khoản Tiktok…

Cảnh báo lừa đảo tuyển dụng lao động qua mạng xã hội

Cảnh báo lừa đảo tuyển dụng lao động qua mạng xã hội

Lợi dụng nhu cầu tìm kiếm việc làm của người dân, kẻ gian đưa ra thông tin tuyển dụng sai sự thật, giả danh lãnh đạo, nhân viên tuyển dụng hoặc người có quan hệ với doanh nghiệp để tạo lòng tin, sau đó yêu cầu chuyển tiền.

Bắt giữ nhiều đối tượng liên quan đến ma tuý

Bắt giữ nhiều đối tượng liên quan đến ma tuý

Ngày 17/10, Phòng CSĐT tội phạm về ma túy Công an TP Đồng Nai cho biết đã phối hợp với các đơn vị liên quan liên tiếp phát hiện, bắt giữ nhiều đối tượng có hành vi tàng trữ, mua bán và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thông qua mạng xã hội, thu giữ nhiều tang vật liên quan…