Trong 2 năm gần đây, Nhật Bản đã bắt đầu triển khai một vài dự án thiết kế và chế tạo tàu sân bay dành cho trực thăng và máy bay tiêm kích, cũng như tuyên bố về dự định sẽ mua thêm các máy bay chiến đấu của nước ngoài. Hơn nữa, Chính phủ Nhật còn dự định xem xét lại nguyên tắc cấm xuất khẩu sản phẩm quân sự và tham gia vào các dự án quốc phòng tầm cỡ quốc tế.
Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật từng là một thế lực hùng mạnh với chính sách quân phiệt đe dọa nhiều quốc gia láng giềng. Chính vì vậy, sau khi buộc phải đầu hàng, Nhật đã bị phe đồng minh, đứng đầu là Mỹ, ép buộc phải phi quân sự hóa gần như toàn bộ. Chẳng hạn như dưới áp lực của Mỹ, chính quyền Nhật vào năm 1947 đã phải thông qua điều khoản thứ 9 của hiến pháp, trong đó nghiêm cấm quốc gia này không chỉ không được tham gia vào bất cứ cuộc xung đột quân sự nào, mà thậm chí còn không có cả quân đội riêng của mình.
Tất nhiên, vẫn có một vài đơn vị quân Nhật được phép tồn tại, nhưng chỉ hoạt động với vai trò cảnh báo khả năng tấn công của các nước láng giềng, chứ thực sự không phải là một đội quân chính quy.
Điều khoản thứ 9 trên thực tế còn quyết định cả sự tồn tại về mặt quân sự của Nhật, khiến tất cả các dự án quốc phòng đáng chú ý đều không được triển khai trong một thời gian dài, các sản phẩm của quân đội không được xuất khẩu, thậm chí các binh lính Nhật chỉ được tập bay và tập bơi trên những trang thiết bị lạc hậu.
Tuy nhiên, mọi chuyện bắt đầu thay đổi từ năm 2006, khi Chính phủ Nhật thông qua một dự thảo luật cho phép Lực lượng Phòng vệ quốc gia có quy chế của một tổ chức quân sự đúng nghĩa, kèm theo đó là việc thành lập Bộ Quốc phòng. Thời điểm trên có thể coi là một bước ngoặt trong lịch sử của một nước Nhật phi quân sự hóa từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
Từ 2 năm qua,
Bắt đầu từ tháng 5/2010 này, Nhật cho thành lập một Ủy ban đặc biệt có nhiệm vụ soạn thảo một "lộ trình" phát triển của lực lượng vũ trang, trên cơ sở đó đến cuối năm chính phủ có thể gỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu các máy bay quân sự, nhưng quan trọng hơn là bỏ lệnh cấm các công ty Nhật tham gia vào những gói thầu quân sự hay những dự án chế tạo vũ khí tầm cỡ quốc tế.
Các nhà quan sát cho rằng, Chính phủ Nhật đã nhận thức được tình trạng lạc hậu đáng kể của các trang thiết bị quân sự, cần thiết phải có đầu tư đổi mới về căn bản. Tuy nhiên,
Máy bay tuần tiễu bờ biển Kawasaki XP-1.
Theo xu hướng này, giới công nghiệp quốc phòng Nhật đã có một vài món hàng ban đầu có thể xuất khẩu. Chẳng hạn như loại máy bay tuần tiễu bờ biển Kawasaki XP-1, được nghiên cứu chế tạo để thay thế cho những chiếc P-3C Orion của Mỹ. Khách hàng tiềm năng của loại vũ khí trên có thể là
Nhưng mục tiêu trên vẫn chưa phải là điều chính yếu. Việc gỡ bỏ lệnh cấm tham gia vào các dự án quân sự quốc tế không chỉ đồng nghĩa với những khoản lợi nhuận lớn được rót vào túi các tập đoàn công nghiệp, vào nền kinh tế Nhật Bản, mà còn giúp Nhật có thể tranh thủ tiếp cận những công nghệ mới.
Những dự án kiểu này sẽ giúp Nhật có thể mua được những vũ khí hiện đại với giá rẻ hơn từ những đối tác cùng tham gia. Về mặt lợi ích nói chung cho nền kinh tế, khả năng tham gia vào những dự án lớn đồng nghĩa với việc tạo ra nhiều công ăn việc làm hơn, giải quyết được đáng kể tình trạng thất nghiệp.
Cũng vì lý do này mà trong vài thập niên gần đây, Nhật đã mua các trang thiết bị quân sự của nước ngoài không phải trong tình trạng lắp ráp sẵn, mà chủ yếu dưới dạng giấy phép sản xuất - mục đích ngoài học hỏi về công nghệ, còn đảm bảo được nhiều việc làm cho người dân.
Cũng liên quan đến lĩnh vực xuất khẩu vũ khí, Chính phủ Nhật thật ra đã có tiền lệ "xé rào" từ trước. Chẳng hạn như từ vài năm qua, Nhật đã xuất khẩu một loạt các động cơ tên lửa sang Mỹ. Cũng cách đây không lâu, Nhật đã công khai thừa nhận về sự tồn tại của một hiệp ước hạt nhân ký kết với người Mỹ từ năm 1969.
Với tất cả những động thái trên, lộ trình về chính sách tăng cường sức mạnh quân sự của Nhật đã được cho là hết sức rõ ràng: ban đầu là thành lập Bộ Quốc phòng và quân đội chính quy, tiếp đó là các hợp đồng và dự án chế tạo vũ khí, cuối cùng là loại bỏ điều khoản thứ 9 của hiến pháp, xóa bỏ khái niệm "tự vệ" trong tên gọi của lực lượng vũ trang