Người con trai quyền lực nhất đế chế Gaddafi bị bắt: Những bí mật động trời sẽ bị phơi bày

Những bí mật động trời được tiên liệu chắc chắn sẽ gây tổn thương chính trị và thanh danh những nhân vật "máu mặt" của NTC và chính quyền phương Tây - những người từng là đối tác trước đây của riêng Gaddafi và Libya. Không những thế, tại thời điểm nhạy cảm này mục tiêu khôi phục an ninh và bình ổn chính trị tại Libya của cộng đồng quốc tế cũng sẽ vô cùng ảnh hưởng.

Những bí mật sẽ không bao giờ được tiết lộ?

Hiện Saif là nhân vật cấp cao nhất còn sống của chế độ cũ tại Libya . Ông ta bắt đầu trốn chạy kể từ sau khi thủ đô Tripoli thất thủ vào cuối tháng 8/2011. Ngay sau khi người cha Gaddhafi bị bắt và bị bắn chết tại Sirte tháng trước, Saif tuyên bố sẽ trả thù và được đồn là chạy về phía nam để tìm đường sang Niger . Sau đó có tin cho rằng, Saif liên lạc với ICC để thương lượng việc nộp mình. Tuy nhiên, Saif đã bị "bán rẻ" bởi một người dẫn đường địa phương có tên Yousif Salih al-Mahdi khi anh này mạo hiểm tính mạng và tìm cách liên lạc với NTC để tiết lộ nơi ẩn náu của người từng được coi là sẽ kế vị ông Gaddafi tại Libya.

Saif bị bắt đồng nghĩa với sự chấm dứt của đế chế Gaddafi, cho dù hai con trai của Gaddafi vẫn còn sống. Đó là Muhammad, một thương gia hoàn toàn bất lực với chính trị của thời cuộc và Saadi, tay ăn chơi có tiếng đang bị giam giữ ở Niger . Cho đến giờ, Saif chưa thể rõ số phận mình sẽ đi về đâu, nếu không rơi vào tay ICC thì hiển nhiên chính người dân Libya sẽ trở thành người phán quyết đối với Saif. Trong trường hợp Saif tiết lộ toàn bộ những thông tin bí mật về những mối quan hệ giữa những quốc gia và những nhân vật "máu mặt" có quan hệ với Libya trong thời gian Gaddafi còn nắm quyền, phương Tây cho rằng điều đó sẽ trở thành "nỗi nhục" lớn nhất của một gia đình độc tài vương giả. Người dân Libya đang đòi Saif phải trả lời nhiều câu hỏi, chẳng hạn hàng tỉ USD mà gia đình Gaddafi "tích góp theo năm tháng" được cất giấu ở đâu, bởi họ tin rằng Saif biết chính xác vị trí.

Saif al-Islam Gaddafi bị bắt trên đường chạy trốn sang Niger , nơi có nhiều bạn bè thân hữu của "triều đại" Gaddafi chịu sự kiểm soát của ma lực đồng tiền từ những giếng dầu. Có thể nói rằng, sự thiếu quyết đoán cộng với lòng tham không đáy trước những mỏ dầu khiến nhiều chính trị gia đã rơi vào tầm ảnh hưởng của đế chế Gaddafi. Chẳng hạn, Saif Gaddafi bỏ tiền tài trợ 3 câu lạc bộ bóng đá tiếng tăm ở Italia và đổi lại, quyền "sinh sát" thuộc về Saadi. Bởi vậy dù chỉ là một cầu thủ "hạng xoàng" nhưng nhờ sự can thiệp của ông Berlusconi khi còn là Thủ tướng, Saadi vẫn được cho phép ra sân với lời giải thích: "Vì muốn đảm bảo quan hệ hữu nghị ổn định giữa Italia và Libya ".

Từng được ví như một chính trị gia cải cách với tham vọng giúp Libya thoát khỏi thế cô lập và nhanh chóng hội nhập với thế giới, Saif cũng rất khôn ngoan khi làm thân với giới quyền uy trên thế giới. Những đồn thổi về quan hệ Anh-Libya thực sự "nóng" khi có những bằng chứng việc Saif Gaddafi có những mối quan hệ đặc biệt với nhiều nhân vật "máu mặt" nhất nước Anh. Đầu tiên là Hoàng tử Andrew là một khách viếng thăm Tripoli thường xuyên trong vai trò đại sứ thương mại, thậm chí còn liên tục tiếp đón Saif tại điện Buckingham và lâu đài Windsor . Bên cạnh đó, Lord Powell, nhân vật từng có thời làm cố vấn thân cận bên cạnh các Thủ tướng Margaret Thatcher và John Mayor, đã "xoay" cả một công ty tham gia vào nhiều thỏa thuận xây dựng "béo bở" tại Libya qua tay Saif. Người ta còn nhận thấy mối quan hệ khá sâu sắc giữa Saif và Nat Rothschild, người đứng đầu thể chế tài chính hùng mạnh khét tiếng ở Anh với "niềm say mê" đầu tư vào Libya.

Còn nhớ năm 2008, Saif liên tiếp có mặt tại các bữa tiệc làm ăn do Rothschild chiêu đãi, thậm chí tới cả tư gia của nhân vật này để "bàn chuyện chính sự", cùng với Lord Mandelson. Sau này người ta mới hiểu rằng, nhờ có cuộc gặp gỡ tay ba này mà Abdelbaset Al Megrahi, kẻ đánh bom làm rung chuyển bầu trời Lockerbie, được dẫn độ về nước và tạo cơ hội tha bổng "vì lý do nhân đạo" sau hơn 20 năm thụ án.

Trong mối quan hệ đặc biệt nhạy cảm Anh-Lybia, hiển nhiên phải nhắc tới cựu Thủ tướng Tony Blair và Bộ trưởng Thương mại Anh Lord Mandelson. Tháng 8/2003, Tripoli đồng ý bồi thường cho các nạn nhân của vụ Lockerbie và chịu trách nhiệm liên quan tới tính chất bạo lực phi nhân tính của hành động đánh bom. Chỉ sau 5 ngày, ông Blair đã đưa ra một giải pháp của Liên Hiệp Quốc, mà theo ông, có khả năng "hai bên cùng có lợi" và tránh những căng thẳng đang nhen nhóm từ xã hội Libya bất an.

Năm 2004, ông Blair đã có cái ôm thân thiết với Đại tá Gaddafi trong cuộc gặp mặt gần Tripoli nhằm thực hiện đàm phán song phương về vấn đề hợp tác và xây dựng quan hệ đối ngoại giữa hai quốc gia. Cũng dễ hiểu vì sao Saif lại hiểu rõ về nước Anh đến vậy, đặc biệt từ khi còn học tiến sĩ tại Trường kinh tế London . Cựu Đại sứ Anh tại Mỹ Nigel Sheinwald từng phải chối bỏ mọi nghi ngờ liên quan tới sự hậu thuẫn phía sau nhằm giúp Saif hoàn thành luận văn tốt nghiệp, nhưng kỳ thực "không có lửa làm sao có khói" khi mà quỹ từ thiện của Saif đã đóng góp cho trường một khoản tiền lên tới gần 2 triệu bảng. Chẳng thế mà Saif được miêu tả là một người lấy "chế độ dân chủ và hướng tới hoàn thiện các giá trị tự do sâu sắc của xã hội" làm hoa tiêu dẫn đường cho tham vọng chính trị.

Theo một nguồn tin tiết lộ, cựu thủ tướng Anh từng có thời gian làm cố vấn cho cơ quan đầu tư Libya, nằm dưới trướng của Gaddafi với lượng tài sản 40 tỉ bảng. Trong năm 2006, Saif nói rằng ông Blair trở thành "bằng hữu" của gia đình độc tài và thường xuyên tới Libya thăm tư gia. Điều thú vị "gây nghi ngờ" là thời gian còn đương nhiệm, cựu Thủ tướng Anh luôn ủng hộ nhiệt tình quá trình "chữa lành vết thương quan hệ" của Gaddafi với cộng đồng quốc tế. Cho tới năm 2007, ông Blair đã tận dụng mối quan hệ với Đại tá Gaddafi nhằm khai thác hoạt động của nhiều công ty đa quốc gia, nắm giữ ít nhất 600 triệu bảng bằng những thỏa thuận dầu mỏ với BP. Cái gọi là mối thân tình của Tony Blair với gia đình Gaddafi, và những tư lợi mà ông được hưởng, chỉ là suy đoán và lẽ dĩ nhiên chỉ có Saif biết chính xác câu trả lời.

Sẽ có nhiều bí mật "động trời" mà ICC có thể khám phá từ Saif. Nhân vật "chìa khóa" nắm giữ quá nhiều bí mật của nhà Gaddafi có thể tiết lộ gì trước tòa án hình sự quốc tế? Người ta phỏng đoán, cái được gọi là "một phiên tòa cách mạng" ở Tripoli sẽ kết liễu cuộc đời Saif qua đó có thể chôn vùi mãi mãi những bí mật chưa từng sáng tỏ.

Những mâu thuẫn chưa có điểm dừng

Vụ bắt giữ Saif al-Islam Gaddhafi đang được đánh giá là thắng lợi cho Libya và phương Tây nhưng cũng là nhân tố làm phức tạp hóa tiến trình đàm phán thành lập chính phủ mới hiện nay. Một phiên tòa thích đáng, hoặc ở Libya hoặc ở ICC tại Hague, Hà Lan, chắc chắn cũng sẽ đưa ra ánh sáng những hợp đồng tài chính mờ ám của chính quyền cũ và giúp  tìm kiếm những tài sản của Libya bị các quan chức chính quyền cũ cất giấu ở nước ngoài. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn hết thảy có thể là cách thức Saif bị bắt, rằng nó trao cho chiến binh địa phương nhiều quyền lực hơn khi "ngã giá" với giới chức chính quyền NTC. Cần phải thừa nhận những tranh cãi về việc xét xử và thi hành án đối với Saif lại khiến chính quyền non trẻ trở nên căng thẳng và nhiều mâu thuẫn.

Rõ ràng, Libya đang đứng trước cơ hội kìm hãm lại sự gia tăng nhanh chóng các vấn đề hậu chiến tranh, nhưng cũng cần cảnh giác trước một nỗi sợ đang lớn dần lên trong lòng xã hội, rằng đây sẽ là chất xúc tác làm chia rẽ nội bộ chính phủ, làm ảnh hưởng tới bộ máy điều hành nhà nước bằng những hành động hay quan điểm trái chiều không thể thống nhất thời hậu chiến.

Thủ tướng Anh David Cameron tuyên bố chính quyền Libya đã chính thức cam kết sẽ xét xử Saif chiểu theo luật quốc tế, đi kèm với lời hứa Anh sẽ hỗ trợ toàn lực cho chính quyền này. Đây thực sự là một bước đệm quan trọng trong tiến trình "hạ bệ" đế chế Gaddafi và đánh dấu chiến thắng ngoạn mục của phe đối lập. Trong khi đó, các nhóm nhân quyền tiếp tục kêu gọi công bằng trong quá trình xét xử Saif: " Libya đang bước sang một giai đoạn mới trong lịch sử, mà ở đó luật pháp được tôn trọng. Điều cần thiết là Saif phải được đối xử 'có tình người' và đem giao nộp cho NTC. Việc xét xử công bằng sẽ cho người dân Libya thấy sự tồn tại của luật pháp và tính nhân đạo của cộng đồng quốc tế". Sau những gì đã diễn ra với hai người con trai trước của Gaddafi, người ta cho rằng NTC phải có trách nhiệm ngăn chặn mọi nguy hiểm ảnh hưởng tới Saif, với mục đích đảm bảo công bằng cho xét xử để tránh "một án tử oan".

ICC ở Hague đã buộc tội "Gadhafi con" phạm tội ác chống lại loài người, do bị cáo buộc đã ra lệnh giết hại những người biểu tình trong cuộc biểu tình nổi dậy bắt đầu vào tháng 2 đầu năm. Nhưng người Libya muốn Saif bị xét xử ở trong nước cho những cáo buộc tội ác phạm từ những năm trước. Cuộc tranh giành vẫn tiếp tục xảy ra giữa ICC, đi theo tiêu chí "vì công bằng của nhân loại", với chính quyền NTC muốn "diệt tận gốc" những gì còn sót lại từ thời Gaddafi. Nhìn nhận sự việc một cách khách quan, nhiều nhà phân tích cho rằng việc chuyển giao xét xử Saif cho NTC để đạt được cái gọi là công bằng mang màu sắc "kịch" do phương Tây dựng lên. Họ cho rằng một phiên tòa công bằng thực chất nhằm đánh bóng thanh danh của NTC, và cái giá phải trả nếu như nó không diễn ra công bằng, nếu đậm chất bạo loạn và kết thúc bằng án tử, sẽ tiếp tục nhấn chìm Libya trong chiến tranh. Kéo theo đó, những "chuyện hậu trường" và hàng tá thỏa thuận được ký kết không bao giờ được tiết lộ, và hoàn toàn có thể "đi xuống mồ" cùng với Saif, trong khi "niềm sung sướng" của người dân Libya cùng những chính khách "bí mật" tiếp tục được đẩy lên cao.

Trên thực tế, chiếu theo luật quốc tế, Libya hoàn toàn nắm trong tay quyền "sinh sát" đối với Saif, trong khi đó ICC chỉ thực thi nhiệm vụ nếu chính quốc không có bất cứ động thái nào nhằm truy tố Saif. Saif từng phủ nhận mối quan hệ mà báo giới cho rằng có liên quan tới ICC trong khi chạy trốn khỏi sự truy lùng của quân đội phe đối lập, rằng báo giới đang bịa đặt mọi chuyện khiến tội lỗi của Saif ngày càng tăng thêm một cách vô lý. Bộ trưởng Tư pháp Libya thì tuyên bố Saif "bị treo lơ lửng" trước án tử vì âm mưu xúi giục giết người và lạm dụng tiền công cho mục đích bất chính