Theo báo chí Nga, Giám đốc Cơ quan An ninh liên bang (FSB) Alexander Bortnikov vào ngày 18/7/2011 đã báo cáo trực tiếp với Tổng thống Dmitri Medvedev về việc phát hiện và ngăn chặn thành công âm mưu khủng bố của một nhóm 4 phần tử gốc Bắc Kavkaz. Ông Bortnikov còn cho biết đã thu giữ được của nhóm này một quả bom công suất tương đương 10kg thuốc nổ trotyl, súng và các bản đồ, sơ đồ nơi dự định đặt bom tổ chức khủng bố.
Chỉ vài ngày sau, các phóng viên đã có được thông tin cụ thể ban đầu về 4 kẻ bị bắt giữ. Đó là Islam Khamuzev, Murad Edilbiev, Murad Umaev và Phiarit Nevliutov - tất cả đều đến từ Chechnya và Ingusetia.
Những nghi phạm này được biết đã làm quen với nhau ban đầu nhờ vào… bóng đá. Edilbiev và Umaev cùng chơi bóng đá trong các đội bóng nghiệp dư của các tín đồ Hồi giáo tại Moskva và quen nhau không lâu trước khi quyết định cùng tham gia tổ chức khủng bố. Nhưng kẻ chỉ đạo và tổ chức cho âm mưu này chính là Khamuzev (22 tuổi).
Tên này vào năm 2009 đã từng đặt chân tới Dagestan, tham gia khóa huấn luyện tại một khu trại trong rừng của lực lượng ly khai. Sau đó, Khamuzev tới Moskva, làm quen với Edilbiev và Umaev cũng qua niềm đam mê chung về bóng đá tại một nhà thờ Hồi giáo ở đây. Khamuzev cuối cùng đã thuyết phục những người bạn mới của mình trở thành đồng phạm của hắn trong âm mưu khủng bố. Nhóm hạt nhân khủng bố này nhanh chóng kết nạp được thêm một kẻ đồng mưu khác là Nevliutov.
Mục tiêu được những tên khủng bố lựa chọn là chuyến tàu cao tốc "Sapsan" chạy trên lộ trình Moskva-Peterburg. Khamuzev vì vậy đã quyết định thuê một căn hộ sát nhà ga Losinoostrovskaya (ngoại ô Moskva) và giao cho Edilbiev đi mua một số loại phân bón có thành phần hóa học có thể chế tạo bom. Khi quả bom đã hoàn tất cùng với mọi bước chuẩn bị khác, Khamuzev không hiểu vì lý do nào đó phải trở về quê. Hắn giao vai trò chỉ huy âm mưu này cho Edilbiev cùng với quả bom và một khẩu súng cacbin.
Trên thực tế, cơ hội tổ chức khủng bố của nhóm Khamuzev gần như bằng không - các nhân viên FSB từ lâu đã theo dõi chúng chặt chẽ và kiểm soát hoàn toàn tình hình. Tên trùm nhóm Khamuzev bị bắt giữ đầu tiên vào ngày 2/7 khi đang trên đường trở về quê hương. Còn Edilbiev bị bắt 3 ngày sau tại một công viên gần nhà, khi hắn định tới đây để tẩu tán khẩu súng cùng một vài bộ phận của quả bom. Nhờ lời khai của tên này, hai tòng phạm còn lại cũng bị sa lưới chỉ vài ngày sau đó.
Hiện vẫn chưa rõ ai là kẻ chủ mưu thực sự đứng đằng sau nhóm khủng bố này. Nhưng nhiều khả năng đó chính là Doku Umarov, kẻ từng đứng ra nhận trách nhiệm về hai vụ đánh bom con tàu "Nevski Express" vào những năm 2007 và 2009. Cả hai vụ khủng bố trên đều đã được điều tra rõ ràng, và kết quả được xác nhận đúng với tuyên bố của Umarov. Trực tiếp đứng ra tổ chức vụ khủng bố đầu tiên là Pavel Kolosapov, kẻ đã hành động theo lệnh của Umarov và cho tới giờ vẫn chưa bị bắt.
Trong vụ này, ngoài vài chục hành khách phải nhập viện, đã may mắn không có nạn nhân nào bị thiệt mạng. Còn thủ phạm trong vụ đánh bom thứ hai (chết 28 người, hơn 90 người bị thương) là Said Buriatski. Việc tiêu diệt được tên này vào mùa xuân năm 2010 được coi là một trong những thành công đáng kể nhất của chính quyền liên bang trong cuộc chiến chống lại lực lượng ly khai Kavkaz. Nghi phạm Nevliutov trong âm mưu khủng bố mới nhất lần này, theo điều tra, từng có quan hệ với chính Buriatski trong quá khứ.
Ngày 15/8 vừa rồi, Hãng tin RIA Novosti dẫn lời các quan chức trong giới hành pháp cho biết, việc phát hiện ra nhóm của Khamuzev là nhờ một nguồn tin bí mật đang hoạt động tại Bắc Kavkaz. Nhân vật này đã thông báo cho các cơ quan hành pháp về việc, các thủ lĩnh của lực lượng phiến quân tại
Được biết tàu cao tốc "Sapsan" là một con tàu hiện đại đảm trách việc vận chuyển hành khách giữa hai thành phố lớn Moskva và Peterburg của Nga. Con tàu cũng thường xuyên được các quan chức cao cấp và giới thương gia chọn làm phương tiện qua lại giữa hai thành phố này. Theo đánh giá, nếu vụ khủng bố này xảy ra, có thể có hàng trăm hành khách trở thành nạn nhân của âm mưu trên.
Dựa trên tất cả những bằng chứng mà FSB đã thu thập được, những tên khủng bố nhiều khả năng sẽ phải đón nhận bản án nghiêm khắc, dù mức độ tăng giảm còn có thể phụ thuộc vào thái độ thành khẩn hợp tác điều tra của chúng