1. Vụ việc gần đây và có lẽ cũng được bàn tán rôm rả nhất là vụ một nhà văn trẻ tương đối nổi tiếng trong cộng đồng mạng có nick name "Cusiu", tên thật là Đoàn Mạnh Quang (SN 1989, quê Lâm Đồng). Tuy không có thành tích gì đáng kể trên văn đàn nhưng Quang vẫn được nhiều độc giả hâm mộ. Hai tác phẩm "Chị ơi anh yêu em" và "Em gái của trời" với lối viết nhẹ nhàng, phù hợp với thị hiếu tuổi "teen" được bán rất chạy tại các trang web trực tuyến.
Lợi dụng chính lòng tin yêu của độc giả cộng với cái mác "người nổi tiếng", Quang đã lập nhiều tài khoản trên facebook và diễn đàn mua bán để rao bán các sản phẩm như: ĐTDĐ iPhone 5, laptop, máy ảnh…
Là một tác giả, Quang khá am hiểu khi đánh vào tâm lý ham rẻ của nhiều người với lời lẽ rất thuyết phục đăng trên diễn đàn "Chomayanh": "Mua về xài chán bán lại vẫn không lỗ, mong anh em trả giá có tâm, anh em vui vẻ thì mời cà phê và bớt một chút tiền xe cộ".
Thực tế thì giá máy ảnh mà Quang rao bán khá đa dạng về chủng loại và rẻ hơn nhiều so với thị trường nên thu hút khá đông người mua. Khi giao dịch, Quang dùng tên, CMND giả để thực hiện hành vi lừa đảo. Người mua sau khi thỏa thuận phải chuyển trước tiền vào tài khoản của Quang, sau đó anh ta giao hàng. Đến ngày giao hàng, Quang lấy cớ hải quan gây khó dễ, hẹn thời điểm giao hàng từ giờ này sang giờ khác, thậm chí hẹn khách hàng ra sân bay nhận hàng như thật, rồi tìm cách lặn mất tăm.
Thống kê sơ bộ, số tiền mà Quang lừa có thể lên tới cả tỉ đồng. Cuối cùng, các nạn nhân của Quang đã phục kích tại quán cà phê và bắt giữ "nhà văn" giao cho Cơ quan Công an xử lý. Kết cục buồn cho một tác giả vốn được nhận được nhiều sự mến mộ và đánh giá là có tiềm năng.
2. Trên facebook chiêu lừa bán hàng theo kiểu "treo đầu dê bán thịt chó" được áp dụng phổ biến nhất. Ngọc Hồng, một con nghiện shopping kể lại, một hôm Ngọc Hồng bắt gặp một shop trên facebook bán chiếc áo khoác giống thần tượng của cô thường mặc, với mức giá chỉ bằng 1/2 giá thị trường.
Chủ shop là một cô gái có hình đại diện rất xinh đẹp và sành điệu, ăn nói thì rất đỗi ngọt ngào. Lại rất nhiệt tình khuyến mãi giao hàng miễn phí đến tận nơi cho khách. Hồng yên tâm chuyển tiền và đợi hàng đến tay. Nhưng hỡi ôi, đến lúc nhận hàng từ người chuyển phát thì thật khác xa với ảnh quảng cáo, chiếc áo khoác ấy chẳng khác nào… giẻ lau. Nhăn nhúm, cũ kỹ và dường như đã được sử dụng nhiều lần.
Hồng tức tốc gọi điện thoại cho chủ cửa hàng phàn nàn. Kết quả không những không được hoàn lại tiền, đổi hàng mà cô còn được chủ shop "hot girl" ấy "khuyến mãi" thêm một bài chửi như hát hay. Nào là "tiền nào của ấy", nào là "ghen ăn tức ở vu oan giá họa cho shop" và bị chủ shop chặn luôn facebook. Qua tai nạn ấy, Ngọc Hồng cay đắng rút ra bài học xương máu khi mua hàng qua mạng: "Đừng dại dột trông mặt mà bắt hình dong!".
Chị Th. (Kim Ngưu, Hà Nội) (Nick facebook: CoCo...) là nạn nhân của một vụ lừa đảo cay đắng hơn. Vốn là người yêu trẻ con, Th. quyết định kinh doanh các mặt hàng đồ chơi, thú bông cho trẻ em. Sau khi tìm kiếm nguồn hàng trên một shop facebook, chị đã tìm được một shop bán thú bông đang rao thanh lý hàng để nghỉ bán. Th. đã đến tận nhà và thương lượng mua lại toàn bộ số hàng.
Nhưng sau khi trả trước 50% giá trị toàn bộ hàng, một tháng trời chị không thấy hàng đâu. Chị Th. bắt đầu sốt ruột và liên tục gọi giục giã nhưng khi thì nhận được câu trả lời: "Đang gom đủ đơn hàng", "Xe chuyển hàng có vấn đề", "Bận trông con" (?!). Một ngày, facebook của chủ shop thì bị hủy, toàn bộ thông tin biến mất, chủ shop bán hàng vẫn "chị chị… em em" ngọt xớt đột ngột "im thin thít và lặn mất tăm" một cách thật ngoạn mục.
Chị Th. tìm đến tận nhà thì hóa ra căn nhà ấy cũng chỉ là nhà thuê và đã được trả lại cho chủ nhà hơn hai tuần nay.
Sau khi tìm hiểu kỹ lưỡng về những chiêu trò buôn bán trên facebook qua nhiều người quen trực tiếp mở shop kinh doanh trên facebook. Tôi mới ngã ngửa ra, cho dù rất nhiều người trở thành nạn nhân thì "chợ facebook" vẫn không giảm sôi động chút nào, bởi các "chiến lược" của các chủ shop quá… tinh vi. Đầu tiên là chiến lược "quảng cáo", không phải người mua hàng nào cũng biết rằng các phản hồi, các bức ảnh chụp tin nhắn các shop đăng tải nhằm lấy sự tin cậy… hoàn toàn có thể ngụy tạo.
Chỉ cần lập các facebook giả khác vào comment. Hay dùng một vài sim rác hoặc số điện thoại của bạn bè người quen nhắn tin khen ngợi. Chủ shop ung dung "tự biên tự diễn" trong vở kịch của chính mình. Chỉ mất chút thời gian, nhưng thu lại là sự tin tưởng vô bờ bến từ khách hàng: "Sản phẩm có tốt thì mới có nhiều người khen ngợi thế chứ!".
Dần dà, facebook trở nên bát nháo hơn khi các chủ shop ngày một cao tay. Khi cùng buôn bán một mặt hàng, chỉ cần có sự chênh lệch nhau về giá cả thì ưu thế lập tức nghiêng về bên giá rẻ hơn. Và để lôi kéo khách, nhiều chủ shop trên facebook đã sử dụng các tiểu xảo để chơi xấu nhau như đăng tải những status bôi xấu công khai, lập facebook giả để sang comment theo kiểu chê bai, nhằm hạ tuy tín của các shop khác.
| Luật sư Nhâm Thị Lan (Văn phòng Luật sư Hoàng Phát) cũng đưa ra một vài giải pháp khi bị lừa đảo mua hàng trên facebook. Đó là lưu giữ lại toàn bộ giao dịch (qua tin nhắn, qua điện thoại, qua chat) để làm bằng chứng. Sau đó kiểm tra xem số điện thoại mà bên lừa đảo là thuê bao trả trước hay trả sau. Xét về thẩm quyền, người bị xâm hại có quyền gửi đơn tố cáo đến Cơ quan Công an nơi khách hàng đã giao nhận tiền hàng hoặc nơi đã nộp tiền vào tài khoản cho đối tượng. Ngoài ra, họ có thể tìm đến sự trợ giúp của các tổ chức luật để làm đơn đề nghị ngân hàng cung cấp thông tin cá nhân của số tài khoản đã lừa đảo. Sau khi thu thập đủ cơ sở, hãy làm đơn tố cáo gửi cơ quan có thẩm quyền như: Đội Phòng chống tội phạm công nghệ cao, Đội Chống trộm căp, lừa đảo… để giải quyết. |
Hay độc ác hơn, nhiều bạn chủ shop đã trả thù hay "dằn mặt" chủ shop khác bằng cách nhờ người quen giả làm khách đặt hàng trên facebook của shop đối thủ, yêu cầu chuyển hàng đến nơi. Nhưng đến lúc giao hàng đến địa chỉ ấy thì một là không liên lạc được, hai là địa chỉ cho là giả. Vừa mất công, vừa mất phí đi lại, lại vừa mua bực vào người, nhiều chủ shop ấm ức nhưng không biết phải làm sao. Còn chủ shop kia- người đã lập ra âm mưu thì cười thầm hả hê vì kế hoạch dằn mặt đã thành công: "Cho chừa cái tội dám bán phá giá, kéo hết khách!".
Có nhiều shop lại chọn kinh doanh theo kiểu "cò con". Vì chủ shop không có nguồn vốn dày để nhập hàng, nên dùng cách đăng tải hình ảnh gian dối lấy trộm từ trên mạng. Chủ yếu ăn lãi bằng cách "ship" (chuyển) hàng tận nơi cho khách. Không có hàng thật, các chủ shop mang những sản phẩm sai lệch so với yêu cầu của khách.
Đương nhiên khi không hài lòng, khách hàng sẽ từ chối nhận hàng. Lúc đó, các chủ shop sẽ đòi một khoản phí nhất định gọi là công vận chuyển, khoảng vài chục ngàn. Để tránh bị khó dễ, khách hàng thường ngậm ngùi trả luôn số tiền nhỏ ấy, còn hơn phải lấy sản phẩm không vừa ý. Mà không hề biết rằng đã bị rơi vào "bẫy".
Trên đây chỉ là một vài trường hợp trong vô vàn những "quả lừa" mang tên mua hàng facebook. Đã đến lúc cái chợ tung đầy hỏa mù mang tên facebook phải chấp nhận một sự quản lý nhất định. Học cách mua-bán có trách nhiệm cũng là cách thể hiện sự văn minh. Chẳng lẽ khi xã hội càng hiện đại, uy tín càng trở nên lu mờ?