Kế hoạch này gần như là hợp nhất tất cả 2.200 sở cảnh sát địa phương và đưa họ vào cơ chế làm việc dưới một "sự chỉ huy duy nhất".
Kế hoạch diễn ra ngay vào thời điểm có nhiều sự chỉ trích mạnh mẽ nhằm vào Tổng thống Felipe Calderon - người đang phải đối mặt với sức ép đang ngày càng gia tăng từ phía Mỹ và trong nước buộc ông phải chứng minh sự tiến triển trong việc đánh bại các tập đoàn ma túy.
Felipe Calderon đã huy động quân đội vào cuộc chiến cam go này, sử dụng binh sĩ để củng cố thêm sức mạnh cho cảnh sát liên bang đối phó với tội phạm ma túy. Nhưng trên thực tế, bạo lực cứ tiếp tục gia tăng và nạn tham nhũng bên trong các lực lượng cảnh sát quốc gia vẫn không giảm bớt.
Một phần do tiền lương thấp và không được huấn luyện tốt, đội ngũ sĩ quan trong các sở cảnh sát trên toàn Mexico đã phải làm việc cho bọn tội phạm, hoặc nằm dưới quyền chỉ huy của các thị trưởng, và thường chỉ có nhiệm vụ bảo vệ quan chức địa phương hơn là tuần tra trong cộng đồng - theo báo cáo của Thượng nghị viện Mexico trong tháng 9/2010.
Kế hoạch mới của Tổng thống Calderon sẽ thanh lọc đến cùng lực lượng cảnh sát - mọi công tác từ huấn luyện, trang bị, tổ chức chiến dịch cho đến tuyển mộ tân binh đều phải tuân theo một tiêu chuẩn quốc gia duy nhất - giúp chính quyền có được một lực lượng chuyên nghiệp và đoàn kết hơn để sát cánh với quân đội và đặc vụ liên bang chiến đấu hiệu quả hơn trong cuộc chiến chống ma túy. Các chính quyền bang - hiện phối hợp với cảnh sát liên bang để kiểm soát lực lượng cảnh sát địa phương - cũng không nằm ngoài vòng bủa vây của nạn tham nhũng.
Mối lo ngại của người dân đang tăng cao trước một loạt những vụ ám sát xảy ra trong thời gian gần đây. Như trường hợp một thị trưởng được lòng dân bị giết chết trong tháng 8 năm nay gây choáng váng cả cộng đồng. Trong vụ ám sát này, một vài sĩ quan cảnh sát bị buộc tội có liên quan.
Trong năm nay, đã có 11 thị trưởng
Cũng trong năm nay, lần đầu tiên Bộ Ngoại giao Mỹ từ chối tài trợ cho
Tổ chức quốc tế giám sát nhân quyền (HRW) đã gửi một bức thư phê phán gay gắt đến Tổng thống Felip Calderon, buộc tội ông đã im lặng trước bằng chứng cho thấy sự lạm dụng quyền lực của quân đội "đang tăng cao khủng khiếp theo mỗi năm trong nhiệm kỳ của ông". Trong khi đó, những quan chức của Calderon vẫn tin tưởng chiến lược của họ sẽ mang tới sự tiến bộ và đánh giá cao kế hoạch cải tổ lực lượng cảnh sát trong thời gian tới sẽ tạo nên bước ngoặt như chính Calderon hứa hẹn.
Kể từ khi Felipe Calderon lên nắm quyền lực, cảnh sát liên bang đã tăng quân số từ khoảng 6.000 người lên hơn 30.000 người và bắt đầu phối hợp với quân đội để kiểm soát lực lượng cảnh sát địa phương bị chỉ trích tham nhũng hoặc chịu sự kiểm soát của các tập đoàn ma túy.
Theo kế hoạch cải tổ mới của Felipe Calderon, các sở cảnh sát địa phương sẽ nằm dưới sự chỉ huy trực tiếp của các thống đốc bang. Trong tháng 6 năm nay, Calderon thông báo sẽ đề nghị thay đổi Hiến pháp để tạo điều kiện thực hiện cải tổ trong năm 2010 và mới đây ông đã tiến hành những cuộc đối thoại với người dân để tìm kiếm sự ủng hộ. Calderon đề nghị khoản tiền 2,4 tỉ USD trong năm tới để cho phép tăng lương cao hơn cho cảnh sát nhằm ngăn chặn tình trạng tham nhũng trong lực lượng.
Ở Santiago, quân số trong lực lượng cảnh sát đã giảm đi còn 20 người so với 160 người cách đây 1 năm và lấp vào khoảng trống đó là cảnh sát bang và liên bang, theo báo cáo của Thị trưởng Bladimiro Montalvo.
Người dân thành phố nói, họ không dám ló mặt ra đường, nhất là vào ban đêm. Gonzalo Almaguer, cư dân 62 tuổi, nói: "Nơi đây từng là một thành phố yên bình nhưng bây giờ không biết ai là người đáng tin nữa. Nó đã giống như phần còn lại của đất nước
Về phần mình, Thị trưởng Montalvo lo ngại về lượng khách du lịch đến thành phố đã sụt giảm 50% do tình trạng bạo lực lan tràn. Những vụ giết người và bắt cóc xảy ra như cơm bữa ở thành phố