Diamond lại một lần nữa khiến dư luận nổi sóng vì không từ chức sau vụ bê bối thao túng lãi suất của "đứa con cưng" Barclays. Án phạt 290 triệu bảng là quá "bèo" với một tỉ phú như ông, nhưng việc áđược tại vị và tiếp tục kiếm chác của Diamond làm bất cứ người bình thường nào cũng phải nhăn mặt. Trong một bức thư gửi tới các nghị sĩ Công đảng, ông đổ tội hoàn toàn cho các nhân viên khi cho rằng: "Số ít các nhân viên dưới quyền đã và đang lợi dụng tôi để làm giàu bất chính".
Mục tiêu công kích của báo giới xứ sở sương mù
Diamond luôn nổi tiếng, chẳng phải vì tài năng, mà vì "ví dày", rằng tại làm sao ông lại có thể tận thu nhiều đến vậy. Bản thân ông cũng đã quen với hình ảnh một ông chủ ngân hàng, ăn mặc gọn gàng và sáng sủa xuất hiện trước truyền thông tại các buổi họp báo, nhưng trở thành tâm điểm của những vụ bới móc, chỉ trích. Có người miêu tả ông là bộ mặt không thể chấp nhận được của giới ngân hàng, và khuyên ông nên sớm từ chức.
Bob Diamond là mục tiêu bị báo chí Anh công kích mạnh nhất, dữ dội nhất vì khoản tiền thưởng lên tới 6,5 triệu bảng. Có điều lạ là, trong khi nhiều giám đốc được thưởng nhiều thì chẳng làm sao, duy chỉ Diamond lại bị báo chí Anh chĩa mũi dùi công kích khá mạnh. Có ý kiến kêu gọi ông nên theo gương Oswald Gruebel, CEO của ngân hàng UBS (Thụy Sĩ) không nhận một đồng tiền thưởng nào. Một số nhà phân tích nhận xét, có thể do Diamond là người Mỹ (dù Mỹ và Anh rất gần gũi nhau về nhiều mặt), song vẫn là người nước ngoài, nên báo giới Anh không nương tay.
Ngay từ khi đặt chân vào ngành ngân hàng, Bob Diamond đã nếm trải vô số bê bối lớn nhỏ. Còn nhớ thương vụ mua lại Ngân hàng Lehman Brothers năm 2008 đã đưa Diamond ra tòa liên bang 2 năm sau. Phiên chất vấn và xét xử tại tòa
Sự rối loạn của thị trường trong cơn bão khủng hoảng toàn cầu khiến Diamond lưỡng lự trong các quyết định đầu tư. Ông thu mình lại vì sợ hụt vốn, thậm chí "cháy" hoàn toàn các dự định kiếm lời vì lo sợ rủi ro. Ông không ưa việc chính phủ nhúng tay vào thao túng hoạt động của các ngân hàng, và tỏ ra rất tức giận. Chính điều này khiến một vài nghị sĩ phật ý, họ tẩy chay vai trò của Diamond và có các động thái buộc ông phải từ chức. Bob Diamond bị khiển trách khi cho rằng, các ngân hàng không có lỗi, không phải hối cải và xin xỏ chính phủ trong những suy giảm kinh tế hiện tại. Ông còn cho rằng các ngân hàng có vai trò lớn giúp hoàn thành các nỗ lực phục hồi các vết thương kinh tế.
Bob Diamond từng thuyết giảng trên kênh BBC rằng: "Muốn tạo dựng niềm tin nơi khách hàng, các ngân hàng phải sắm vai những công dân mẫu mực và hiểu nhu cầu của chính họ". Chỉ vài tháng sau, Diamond bị buộc tội trốn thuế và cướp tiền thuế của người dân tới trên 500 triệu bảng. Đầu năm 2011, Barclays bị tố dụ dỗ khoảng 12.000 khách hàng lớn tuổi tham gia cá cược chứng khoán bằng tiền lương hưu và bảo trợ xã hội. Barclays đã bán trắng cho khách hàng những hợp đồng bảo hiểm hoàn toàn vô tác dụng, hoặc đầu tư vào những khách hàng không tiềm năng. Bob Diamond đã lừa dối khách hàng trong suốt nhiều năm. Cái gọi là "văn hóa ngân hàng với sự hài hòa lợi ích giữa đối tác và Barclays" là giả dối khi Diamond cho phép tự do thao túng lãi suất, xây dựng mạng lưới ngầm để lừa lấy tiền đầu tư của khách hàng và vờ như Barclays hoàn toàn sạch sẽ.
Thao túng lãi suất để kiếm lời
Hãng Reuters ngày 28/6 vừa qua cho biết, Ngân hàng Barclays sẽ nộp phạt tổng cộng 290 triệu bảng cho chính quyền Mỹ và Anh để dàn xếp một cáo buộc cho rằng, họ đã thao túng thị trường lãi suất cho vay liên ngân hàng tại Anh (Libor) và lãi suất cho vay liên ngân hàng châu Âu (Euribor). Từ năm 2005 đến 2008, Diamond cùng nhân viên thường xuyên được "ủng hộ tài chính" bởi các nhà môi giới bên ngoài để gia tăng lợi nhuận, đem lại khoản lãi cực lớn cho Barclays. Từ năm 2007 đến 2009, khi khủng hoảng ngân hàng đạt đỉnh, các nhân viên đưa ra các thông số giả mạo để tránh nghi ngờ từ dư luận. Theo đó, Diamond hoàn toàn có khả năng che mắt thiên hạ về một cuộc khủng hoảng ngầm bên trong Barclays, tiếp tục đi vay mượn với lãi suất hấp dẫn để đánh bại các ngân hàng đối thủ khác.
Libor và Euribor là các lãi suất tham chiếu quan trọng cho biết lãi suất khi các ngân hàng cho vay lẫn nhau và là chỉ số cơ bản của hoạt động tài chính. Sự minh bạch trong những chỉ số có tính chất tiêu chuẩn như Libor và Euribor có tầm quan trọng nền tảng với cả thị trường tài chính Anh và quốc tế. Thao túng lãi suất Libor hay Euribor không chỉ vẽ nên một bức tranh tài chính hoàn toàn "lệch tông màu" mà còn trực tiếp đe dọa tới cuộc sống của từng người dân. Những ảnh hưởng được cảm nhận rõ ràng trong hệ lụy mà người vay phải hứng chịu từ các khoản vay thế chấp lãi suất quá cao hoặc mất kiểm soát.
Các nhà điều tra tiết lộ phần lớn các hoạt động giao dịch bất hợp pháp và thao túng vẫn diễn ra trong năm 2011. Nhân viên của Diamond đã lừa đảo khi đeo mặt nạ cho Barclays, khiến dư luận tưởng ngân hàng này hoàn toàn khỏe mạnh sau cơn bão khủng hoảng. Quá trình điều tra hé lộ những bức thư điện tử cho thấy nhân viên của Diamond khuyến khích nhau thao túng lãi suất. Bằng chứng này khiến Diamond bối rối và chết lặng, nó như tấm bia khắc ghi sự vô trách nhiệm của nhân viên dưới quyền và sự tắc trách của chính ông trong công tác điều hành. Dư luận đặt câu hỏi Bob Diamond đã biết được những gì và đã làm gì để giảm nhẹ tội, hay trốn được mọi cuộc điều tra trong khi các bằng chứng mới đang dần hé lộ.
Lời bào chữa muộn màng
Ông cũng chia sẻ các biện pháp xử lý đã được cân nhắc với từng tội trạng của các cá nhân có liên quan, bao gồm cắt lương thưởng và sa thải với "dấu đen" trong hồ sơ. "Ngay khi phát hiện ra vấn đề, chúng tôi đã tiến hành các biện pháp khẩn cấp nhằm sửa chữa sai sót và chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng. Đối với tôi, không gì quan trọng hơn văn hóa doanh nghiệp bền vững tại Barclays và tôi rất lấy làm tiếc vì đã có những cá nhân đi ngược lại những văn hóa và giá trị đó". Điều đáng nói ở đây là Diamond không muốn nhân viên của ông ra tòa, trong khi vụ thao túng lãi suất có ảnh hưởng không nhỏ tới nền tài chính quốc gia.
Ông liên tục gửi thư cầu cứu tới các quan chức trong Chính phủ Anh. Ông kiến nghị với Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Hạ viện Andrew Tyrie rằng, không có bất cứ bằng chứng rõ ràng nào khẳng định ông đứng sau vụ án thao túng lãi suất đầy tranh cãi. Dư luận đã thổi phồng vự việc sau khi Barclays bị phạt 290 triệu bảng, và quy chụp toàn bộ trách nhiệm lên đầu Diamond. Ông thừa nhận những yếu kém cần khắc phục trong hệ thống quản lý của ngân hàng, nhưng cho rằng vấn đề đó chưa đủ mạnh để khiến Barclays sụp đổ.
Bob Diamond thừa nhận: ông cùng nhân viên đã quyết định giả mạo dữ liệu và thay đổi tỉ suất Libor để bảo vệ Barclays trước cơn bão khủng hoảng. Tuy nhiên, ông không tiết lộ liệu quyết định này có được ban lãnh đạo đồng thuận, hay đơn giản chỉ là quyết định của riêng Diamond.
Diamond cố gắng tự bào chữa trong khi chĩa mũi tên tội lỗi về phía các ngân hàng khác: "Hành động sai lầm của Barclays là kết quả của việc lãi suất Libor quá cao, do các ngân hàng khác gây ra. Cùng lúc ấy, việc huy động lãi suất và cho vay tại các ngân hàng này lại tỏ ra vô dụng, khiến mọi gánh nặng đè lên Barclays". Diamond cũng chia sẻ đã từng kiến nghị tình trạng của Barclays lên cấp trên, bao gồm Ngân hàng trung ương Anh quốc và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ nhưng không được giúp đỡ. Barclays đã hợp tác chặt chẽ với nhà chức trách trong cuộc điều tra các vấn đề tài chính, thậm chí tự đề xuất và triển khai nhiều gói hỗ trợ để làm giảm nguy cơ khủng hoảng. Khi bị gọi tới phiên chất vấn Ủy ban Tài chính, Bob Diamond chỉ nói ngắn gọn: "Tôi hiểu mọi chuyện và sẵn sàng ra tòa để trả lời mọi câu hỏi".
Tiền bạc không mua được trách nhiệm
Theo Cơ quan quản lý tài chính Anh, vụ thao túng này đã diễn ra từ lâu và có hệ thống, biến đây trở thành một trong những vụ bê bối lớn nhất làm chấn động ngành tài chính Anh suốt 2 thập kỷ qua. Thủ tướng Anh David Cameron khẳng định sẽ không nhượng bộ trong vụ này: "Đây là một vụ bê bối cực kỳ nghiêm trọng. Đúng là họ đã nộp phạt một số tiền lớn. Nhưng đội ngũ lãnh đạo Barclays cần phải đối mặt với những câu hỏi còn lớn hơn nhiều. Tại sao chuyện này lại xảy ra? Ai phải chịu trách nhiệm cho việc này? Ai sẽ sẵn sàng chịu hậu quả cho việc này?".
Áp lực tiếp tục đè nặng lên Diamond khi ông Cameron thống nhất quan điểm cải cách ngân hàng, thay các lão tướng như Diamond bằng những tài năng trẻ kinh nghiệm và đã qua "thanh lọc". Ông Cameron kịch liệt phê phán sự vô trách nhiệm của Diamond, kêu gọi mọi giám đốc ngân hàng phải sống trung thực và chịu mọi hậu quả nếu tính toán làm ăn sai lầm. "Chúng ta biết lỗi và chúng ta hiểu cần làm gì để bù đắp. Chính phủ sẽ mạnh tay, với những giải pháp sáng suốt, nhằm giải quyết mọi vấn đề".
Bob Diamond cũng bị các cổ đông khiển trách. Họ bắt đầu bày tỏ những quan ngại về cách làm việc của Diamond, và các gói cứu trợ "ma" mà Diamond tung ra. Việc Barclays mất danh tiếng sẽ khiến ngành ngân hàng ở Anh mất đi vị thế dẫn đầu trong cộng đồng doanh nghiệp. Trong khi đó, Barclays dường như đang chuẩn bị cho một cuộc "thay máu" âm thầm.
Dân chúng Anh không thỏa mãn với khoản bồi thường chỉ về mặt thiệt hại mà thiếu đi cái khoản trách nhiệm - thứ khó có thể dùng tiền để xoa dịu tất cả. Nhiều chính trị gia cũng vào cuộc khi cho rằng Diamond đã biến thị trường tài chính thành "sòng bạc khổng lồ" cho một lòng tham "không thể tha thứ". Thống đốc Ngân hàng quốc gia Anh, Mervyn King, chỉ trích nặng nề những hành động của Bob Diamond. Ông thừa nhận Diamond không phù hợp và cần thiết cho vị trí lãnh đạo, mà mọi thứ bị lu mờ bởi tiền bạc và tham vọng của Diamond.
Hai nghị sĩ Steve Baker và Nick De Bois đệ đơn yêu cầu sa thải Diamond, bất chấp những thành công Diamond từng đem lại cho Barclays. Bob Diamond được cảnh báo nếu xuất hiện bằng chứng khẳng định ông có liên quan tới vụ bê bối Barclays, ông sẽ bị trục xuất và ngăn cấm làm việc trong ngành ngân hàng mãi mãi. Mọi tranh luận về việc đi hay ở của Diamond vẫn tiếp diễn rất gay gắt, nhưng chưa hề đạt được kết luận cụ thể nào.
Mọi sức ép trong chính phủ đều buộc Diamond phải từ chức: "Nếu ông ta còn tự trọng, ông ta tự biết mình phải làm gì. Ban lãnh đạo cần sa thải Bob Diamond", nghị sĩ Oakeshott nói với Đài BBC. Trong khi đó, một khách hàng bị mất trắng căn nhà vì lãi suất của Barclays tức giận chia sẻ: "Bob Diamond cần phải sám hối trong nhà giam ngay bây giờ. Ông ta cần giải thích rõ ràng về trách nhiệm khi đã để xảy ra một vụ bê bối lớn đến vậy. Những người dân chúng tôi đã quá mệt mỏi và mất niềm tin vào ngân hàng…"
