Ngày 3/7 vừa qua, Cơ quan cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an TP HCM (PC 46) cho biết vừa kết luận điều tra lại vụ án, chuyển hồ sơ sang Viện Kiểm sát nhân dân (KSND) TP HCM đề nghị truy tố 4 bị can gồm: Nguyễn Thanh Xuân (SN 1958, ngụ P.13, Q.10) Nguyên quyền Giám đốc Công ty phát triển kinh tế Duyên Hải (gọi tắt là Cofidec); Võ Huệ Trân (SN 1944, ngụ P.6, Q.Bình Thạnh) - Nguyên Giám đốc Công ty Cofidec; Đặng Hữu Thịnh (SN 1965, ngụ P.2, Q.5) - Trưởng phòng xuất nhập khẩu Công ty Cofidec và Ngô Ngọc Sơn (SN 1961, ngụ P.11, Q. Bình Thạnh) - Phó Phòng kinh doanh XNK Công ty Cofidec, cùng tội "Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng" quy định tại điều 165 bộ luật hình sự; riêng Nguyễn Thanh Xuân bị đề nghị truy tố thêm tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" quy định tại điều 281 bộ luật hình sự.
"Biến" hợp đồng ký gửi thành hợp đồng xuất khẩu
Công ty Cofidec trực thuộc UBND TP HCM với các ngành nghề kinh doanh: Chế biến nông, lâm, thủy, hải sản, súc sản; Dịch vụ ủy thác XNK, thu mua hải sản; Xuất khẩu (XK) trực tiếp các mặt hàng nông, lâm, thủy hải sản…
Từ tháng 2/2004, Nguyễn Thanh Xuân biết rõ các nhà nhập khẩu (NK) Mỹ ngưng mua hàng tôm từ 6 nước, trong đó có Việt Nam do vụ kiện chống phá giá tôm. Vì vậy, việc XK tôm vào thị trường Mỹ của các doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Thế nhưng, các đối tượng trên vẫn tiến hành tìm mọi cách để XK sang thị trường Mỹ số lượng lớn hàng tôm đông lạnh, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của Nhà nước.
Trước khi xuất lô hàng đầu tiên cho Công ty Ocean Reserve, Công ty Cofidec có nhiều văn bản gửi Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn để xin chủ trương XK tôm sang thị trường Mỹ. Cụ thể:
- Ngày 9/2/2004, Tổng CTTMSG có thông báo về nội dung cuộc họp giữa Tổng CTTMSG và Công ty Cofidec liên quan đến vụ kiện bán phá giá tôm vào thị trường Mỹ, đồng thời tìm biện pháp tháo gỡ. Sau đó đưa ra 2 giải pháp đề nghị: "Công ty tiếp tục trao đổi với các bạn hàng NK truyền thống của Mỹ để cùng thống nhất việc tổ chức hoạt động mua bán thông qua một pháp nhân mới được thành lập tại Mỹ. Đồng thời, Công ty Cofidec khảo sát và tính toán kỹ khả năng XK thông qua cảng của một nước thứ ba".
- Ngày 10/4/2004, Công ty Cofidec có công văn về việc XK tôm đông lạnh sang Mỹ thông qua công ty trung gian và xin chủ trương. Theo phương án này thì các nhà NK mua hàng của Cofidec thông qua hợp đồng thương mại, thanh toán D/A (chấp nhận thanh toán khi nhận chứng từ) trong vòng 60 - 90 ngày. Phản hồi lại công văn này, Tổng CTTMSG cho rằng: "Trong quản lý điều hành sản xuất kinh doanh, phương thức mua bán, thanh toán… là do quyết định của giám đốc đơn vị. Tuy nhiên, Tổng CTTMSG cũng lưu ý Công ty Cofidec: "Phương thức thanh toán DA là một phương thức thanh toán mà phần rủi ro hoàn toàn thuộc về người bán và thường chỉ áp dụng giữa các đối tác có quan hệ chặt chẽ và gần như tin tưởng nhau tuyệt đối".
Ngày 27/7/2004, Tổng CTTMSG có thông báo tiếp tục chỉ đạo Công ty Cofidec là "Đồng ý cho Công ty Cofidec đẩy mạnh việc XK qua một công ty trung gian mà công ty này là một pháp nhân mới ở nước ngoài do Tổng CTTMSG có trách nhiệm thành lập (theo giải trình của Tổng CTTMSG thì pháp nhân này không thành lập được vì gặp khó khăn). Công ty Cofidec chịu trách nhiệm tính toán kỹ các chi phí để thực hiện các thương vụ kinh doanh.
Như vậy, qua các công văn trên cho thấy, việc kinh doanh theo phương thức nào là do Giám đốc Công ty quyết định; Tổng CTTMSG không chỉ đạo hoặc phê duyệt cho phép Công ty Cofidec XK tôm đông lạnh qua nước trung gian theo phương án được nêu trong văn bản ngày 10-4-2004 của Công ty Cofidec. Tổng CTTMSG còn lưu ý Ban Giám đốc Công ty Cofidec về phương thức thanh toán và tính toán kỹ các chi phí để thực hiện các thương vụ kinh doanh. Thế nhưng những "cảnh báo" trên không được Võ Huệ Trân, Nguyễn Thanh Xuân chấp hành mà đã "biến tướng" các hợp đồng ký gởi trở thành các hợp đồng XK nhằm mục đích để được hải quan thông quan.
Năm 2004 - 2005, Công ty Cofidec đã XK tôm ra nước ngoài cho 3 công ty gồm: Công ty Ocean Reserve, Công ty KTT Enterprise (Singapore) và Công ty Pacific King. Các lô hàng XK này phần lớn sử dụng nguyên liệu NK. Khi NK tôm nguyên liệu, hải quan tính thuế và cho Công ty Cofidec nợ thuế NK trong thời hạn 12 tháng. Cục Hải quan TP cũng yêu cầu Công ty Cofidec khi XK phải ký hợp đồng mua bán để có cơ sở khấu trừ thuế NK sau này. Vì vậy, Võ Huệ Trân và các đối tượng đã thực hiện việc lập, ký hợp đồng mua bán giả tạo để đưa hàng sang Mỹ.
Chối bỏ trách nhiệm
Theo lời khai của Võ Huệ Trân tại Cơ quan CSĐT: "Việc bán ký gửi cho các công ty nước ngoài đã được bàn bạc trong Ban giám đốc và lãnh đạo các phòng, ban nghiệp vụ trong một thời gian dài, sau đó mới tiến hành thực hiện bán ký gửi. Vì thời điểm đó, việc mua đứt bán đoạn đối với mặt hàng tôm đông lạnh tại thị trường Mỹ không có đơn vị nào mua. Trước khi thực hiện các hợp đồng ký gửi, Võ Huệ Trân còn xin phép Tổng CTTMSG cho Nguyễn Thanh Xuân và D.Đ.P ra nước ngoài để tìm hiểu thị trường. Khi Công ty Cofidec xuất hàng tôm đông lạnh ký gửi thì hải quan không cho phép, cho nên phải ký các hợp đồng kinh tế mua bán để phù hợp với bộ chứng từ XK".
Sau khi làm việc với Võ Huệ Trân, Cơ quan CSĐT cho rằng, việc Trân cho rằng không biết việc Hải quan TP chỉ cho thông quan với hợp đồng kinh tế có tính chất mua bán đứt đọan là không có cơ sở vì quá trình XK tôm trong một thời gian rất dài; Còn việc Trân chỉ thừa nhận trong bộ hồ sơ XK tôm đông lạnh ra nước ngoài chỉ ký trực tiếp tờ khai hải quan và hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT). Căn cứ trên các thông tin tự khai của doanh nghiệp trên các tờ khai hải quan và hóa đơn GTGT đều thể hiện doanh số bán và lô hàng được xuất đi thuộc hợp đồng kinh tế nào. Vì vậy, Trân cho rằng hoàn toàn không biết về các hợp đồng kinh tế là không có căn cứ và chối bỏ trách nhiệm. Hơn nữa, Võ Huệ Trân là giám đốc của một doanh nghiệp lớn của Nhà nước là phải chịu trách nhiệm toàn bộ mọi hoạt động kinh doanh của công ty.
Tại Cơ quan CSĐT, Đặng Hữu Thịnh - Trưởng phòng XNK Công ty Cofidec cũng đã khai nhận: Thịnh có báo cáo cho Nguyễn Thanh Xuân biết là hợp đồng ký gửi không được thông quan, phải làm hợp đồng mua bán thì hải quan mới cho thông quan lô hàng. Nhưng với lý do là khách hàng ở xa, không kịp thời gian xuất hàng nên Đặng Hữu Thịnh đã xin ý kiến và được Nguyễn Thanh Xuân đồng ý cho làm giả hợp đồng mua bán với 3 công ty: Ocean Reserve, KTT Enterprise và Pacific King. Sau đó, các hợp đồng giả này được trình cho Giám đốc Võ Huệ Trân ký để làm thủ tục XK.
Về hành vi phạm tội của mình, Ngô Ngọc Sơn - Phó phòng XNK Công ty Cofidec đã khai báo: Khi Phòng Kế hoạch tổng hợp thông báo có lô hàng phải xuất ra nước ngoài cho 3 công ty trên thì V.T.T.O - Phó trưởng phòng XNK hay Đặng Hữu Thịnh - Trưởng phòng XNK báo giá cho Ngô Ngọc Sơn biết các loại mặt hàng tôm XK trong các container đó, giá từng loại tôm và từng kích cỡ, số lượng từng loại tôm… Sau khi có các thông số cần thiết, Ngô Ngọc Sơn mới đánh số liệu, chủng loại tôm, size… vào các hợp đồng kinh tế với các công ty: Ocean Reserve, KTT Enterprise và Pacific King.
Sau khi dự thảo xong hợp đồng kinh tế, Ngô Ngọc Sơn ký giả chữ ký khách hàng là Lien Ben - Giám đốc Công ty Ocean Reserve; Tang Lim Khoon - Giám đốc Công ty KTT Enterprise và Huỳnh Quốc Tuấn - Giám đốc Công ty Pacific King. Các chữ ký giả của các giám đốc trên các hợp đồng là do Sơn tự nghĩ ra, sau đó hợp đồng giả này được trình Võ Huệ Trân ký để làm thủ tục thông quan. Ngoài ra, Sơn còn thừa nhận là đã làm giả các thông tin phía trên hợp đồng, giống như là hợp đồng đã được ký qua fax, mục đích là để trình hải quan cho lô hàng được thông quan.
Với thủ đoạn như trên, các đối tượng đã làm giả tổng cộng 84 hợp đồng XK tôm cho 3 công ty nước ngoài gồm: 20 hợp đồng kinh tế với Công ty Ocean Reserve, 7 hợp đồng với Công ty KTT Enterprise và 57 hợp đồng với Công ty Pacific King.
Sau khi hoàn tất điều tra vụ án, Cơ quan CSĐT nhận định: Mặc dù biết rõ việc chuyển hàng ra nước ngoài để tiêu thụ với hình thức ký gửi là không được phép, nhưng Võ Huệ Trân và Nguyễn Thanh Xuân - vẫn chỉ đạo cấp dưới lập hợp đồng mua bán với đối tác nước ngoài giả tạo để lập hồ sơ, tờ khai hải quan XK đưa một số lượng lớn hàng thủy sản là tôm đông lạnh sang Mỹ tiêu thụ, dẫn đến thất thoát tài sản lên đến hơn 38,7 tỉ đồng, không còn khả năng thu hồi.
Tại phiên xét xử sơ thẩm của TAND TP HCM và phiên xét xử phúc thẩm của TAND Tối cao tại TP HCM, Nguyễn Thanh Xuân cho rằng số lượng tôm đông lạnh XK cho 3 công ty: Ocean Reserve, KTT Enterprise và Pacific King phải được tính theo giá bình quân gia quyền và cho rằng toàn bộ số lượng xuất cho 3 công ty nước ngoài là tôm thẻ với giá nhập thấp. Nhưng qua các tài liệu thể hiện trong hồ sơ vụ án thì hàng xuất cho 3 công ty trên là các loại tôm sú, tôm thẻ, tôm chì, cá rô phi. Do đó, không thể tính theo giá bình quân gia quyền của một loại tôm.
Với Đặng Hữu Thịnh và Ngô Ngọc Sơn, biết rõ việc xuất hàng ký gửi là không được phép, không có quan hệ bàn bạc trao đổi với khách hàng nước ngoài về việc mua bán tôm đông lạnh nhưng đã tự lập hợp đồng giả, ký giả chữ ký mạo danh khách hàng nước ngoài trên hợp đồng để Giám đốc Võ Huệ Trân ký, thực hiện xuất hàng với danh nghĩa mua đứt bán đoạn theo chỉ đạo của Nguyễn Thanh Xuân. Quá trình điều tra xác định, 84 hợp đồng kinh tế bán tôm cho 3 công ty trên là hợp đồng vô hiệu vì không đảm bảo tư cách pháp lý chủ thể của hợp đồng.
Trong vụ án này Cơ quan CSĐT đã chứng minh toàn bộ chữ ký giám đốc các công ty nước ngoài mua tôm đông lạnh của Công ty Cofidec là do Ngô Ngọc Sơn ký, cũng như có sự chỉ đạo của Nguyễn Thanh Xuân, Võ Huệ Trân, Đặng Hữu Thịnh trong việc lập hợp đồng bán hàng tôm đông lạnh cho các công ty.
Ngoài các sai phạm trên, Cơ quan CSĐT đã làm rõ, trong quá trình điều hành các hoạt động của Công ty Cofidec, Nguyễn Thanh Xuân đã lợi dụng chức vụ là Quyền Giám đốc Công ty Cofidec thanh toán phần chi phí đi lại cho chuyên gia lắp máy, thuê cẩu máy gây thất thoát cho công ty 50 triệu đồng. Hành vi này đã cấu thành tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ"
