Trong một tình tiết mới liên quan đến vụ án của nữ điệp viên Nga Katia Zatuliveter, Cơ quan phản gián MI-5 đã tiết lộ với báo chí Đức về những mối quan hệ của nhân vật này với một quan chức cao cấp của Bộ ngoại giao Đức.
Theo những dữ liệu báo chí có được, trong những bức thư gửi cho tình nhân, quan chức trên đã kể nhiều cho điệp viên Nga nghe về những chuyến thăm của giới chính trị gia Mỹ tới châu Âu và các chiến dịch của NATO. Cũng vì lý do này, một cựu sĩ quan KGB đã nhận xét về "Mata Hari mới” của nước Nga - hiện đang bị điều tra xét xử và có nhiều khả năng bị trục xuất khỏi Anh - là "một nữ điệp viên xuất sắc nhất của Nga trong vòng 30 năm qua".
Những chi tiết mới về cuộc đời cũng như hoạt động của Katia Zatuliveter mới được công bố trên tạp chí Focus của Đức vào ngày 6/11 dựa trên những nguồn tin từ MI-5. Bài báo trên không nhắc trực tiếp đến Zatuliveter, mà chỉ nói tới một cô gái 26 tuổi có tên Jekatarina Z. Nguyên nhân đơn giản là theo luật pháp, báo chí Đức không có quyền tiết lộ tên tuổi của những nhân vật bị tình nghi phạm tội, trong khi phiên tòa xét xử họ vẫn chưa hoàn tất.
Tuy nhiên, để đoán ra nhân vật của bài báo là ai cũng chẳng có gì quá phức tạp. Focus viết rằng, cô gái có quan hệ với nhà ngoại giao Đức hiện đang cố gắng đấu tranh trước quyết định trục xuất mình khỏi Anh. Bản thân cô này trong giai đoạn từ 2006 đến 2010 đã có quan hệ với chính trị gia Mike Hancock của Anh. Với tất cả dữ liệu trên, bất cứ ai cũng hiểu người được tờ Focus nhắc tới là Katia Zatuliveter, hiện đang bị phía Anh nghi ngờ hoạt động gián điệp cho Nga.
Tất nhiên, trong bài báo trên Focus cũng không thể nói tên cụ thể của quan chức ngoại giao Đức có dính líu tới điệp viên Nga (tên của quan chức này chỉ được viết tắt là W). Phản gián Anh kể với Focus rằng, cô gái trên đã làm quen với quan chức này vào tháng 4/2010.
Cả hai thường xuyên liên lạc với nhau qua thư điện tử và điện thoại di động, thân mật tới mức có ngày gửi hàng trăm thư và tin nhắn SMS. Trong nhiều thông điệp như vậy có chứa những thông tin bí mật về nghiệp vụ công việc, cụ thể là những chuyến viếng thăm của các chính trị gia Mỹ tới châu Âu hay về những chiến dịch của NATO. Tờ báo Đức còn khẳng định rằng, những thông tin trên đã được Zatuliveter gửi về cho Cơ quan tình báo đối ngoại Nga (SVR).
Gần như đồng thời với tiết lộ của Focus, một số tờ báo khác của Đức cũng dựa vào báo chí Anh cho biết thêm, Ủy ban đặc biệt về khiếu nại nhập cư của Anh (SIAC) do thẩm phán John Mitting đứng đầu, đang xem xét vụ của Zatuliveter, cũng ban hành lệnh cấm tiết lộ tên tuổi một nhân viên NATO có quan hệ với Zatuliveter. Những kênh thông tin này còn nói thêm, đây là một nhà ngoại giao Đức có quan hệ với Zatuliveter sau khi cô này chia tay với Mike Hancock.
Cho dù thông tin trên các báo chí Anh và Đức cũng có đôi chút khác biệt, nhưng việc phân tích cụ thể có thể cho thấy, đó chỉ có thể là một nhân vật duy nhất. Theo tờ The Mail on Sunday, mối quan hệ của nhân vật này với Zatuliveter chỉ mới được biết đến từ vài tháng trước. Trong vụ án trục xuất nữ điệp viên Nga, người này được tờ báo Anh nhắc tới với cái tên Y.
Tờ báo Anh mới đây còn có được một tấm hình của quan chức trên vào năm 2009, trong đó nhà ngoại giao 56 tuổi này đang mặc một bộ quần áo hóa trang dạng quả chuối trong buổi tiệc vào dịp Halloween tại nhà con gái mình ở Mỹ. Thậm chí tờ The Mail on Sunday còn có đề nghị trực tiếp lên SIAC, xin phép được chính thức công bố bức ảnh cũng như tên tuổi của quan chức trên. Tòa án tuy nhiên đã ngăn cấm chuyện này. Kết quả là trên báo chí, quan chức Đức chỉ được nhắc tới với cái tên là Y, còn bức hình "trái chuối" của ông ta bị xóa khuôn mặt.
Các phương tiện thông tin đại chúng hiện vẫn có nhiều mâu thuẫn về khoảng thời gian Zatuliveter lần đầu gặp gỡ quan chức trên. Tờ Focus khẳng định chuyện này diễn ra vào tháng 4/2010, tức là sau khi Zatuliveter chia tay với nghị sĩ Mike Hancock.
Còn báo chí Anh lại viết rằng, cuộc gặp gỡ đầu tiên của hai người đã diễn ra từ tháng 12/2009 tại một hội nghị về an ninh ở London, nơi các quan chức nghiên cứu đề xuất của Tổng thống Nga Dmitri Medvedev về một hệ thống phòng thủ chung tại châu Âu. Trong một phiên điều trần về vụ Zatuliveter, luật sư của cô kể rằng, thân chủ của mình gặp gỡ quan chức NATO vào tháng 4/2010, sau khi chia tay với Hancock.
Tình nhân người Đức của Zatuliveter trong thời gian quen biết và liên lạc với cô đang làm việc cho Cơ quan đại diện của Đức tại NATO, trong lĩnh vực chuyên ngành về các hệ thống an ninh của châu Âu và Nga. Báo chí Anh còn khẳng định, ngay sau khi thông tin trên được biết tới, Chính phủ Đức còn… thăng chức cho ông này.
Nếu xuất phát từ những sự kiện được báo chí Anh nêu ra, nhà ngoại giao Đức trong vụ Zatuliveter rất có thể là Rolf Welberts. Ngày 9/12/2009, tại
Trước năm 2004, Welberts là người đứng đầu Ban thông tin của NATO tại Moskva. Sau đó, ông ta trở thành trưởng ban của NATO về nước Nga và Ukraina. Mùa hè năm 2011, Welberts bất ngờ được bổ nhiệm làm đại sứ của Đức tại
Ngoài nhà ngoại giao Y của Đức, báo chí trong vụ Zatuliveter còn nhắc tới một quan chức cao cấp bí mật khác - nhà ngoại giao Hà Lan L, hiện đang là cố vấn cho một trong các hoàng gia châu Âu, trước đó từng làm việc trong chính phủ một nước châu Âu nào đó. Nhà ngoại giao từ Hà Lan này cũng từng có nhiều chuyến công tác tới Moskva và Saint Peterburg. Tên tuổi của ông ta cũng bị tòa án cấm tiết lộ trên báo chí. Một số tờ báo chỉ điều tra được rằng, nhân vật này đã có quan hệ tình cảm với Zatuliveter khi cô ta mới có 18 tuổi.
Cần nhắc lại, tình nhân cao cấp duy nhất của Zatuliveter được báo chí công khai nhắc tới chính là nghị sĩ Anh Mike Hancock. Ông này làm quen với cô gái Nga vào năm 2007 rồi nhận vào làm việc cho mình với tư cách trợ lý. Trong thời gian này, Hancock làm việc tại một ủy ban về quốc phòng trong Quốc hội. Ông đã rời khỏi đây vào tháng 10/2011, vào đúng thời điểm đang diễn ra những phiên điều trần về vụ Zatuliveter. Hancock cho tới giờ vẫn khẳng định không trao cho nữ trợ lý của mình bất cứ một thông tin mật nào.
Zatuliveter về phần mình đã thừa nhận từng có quan hệ với các nhà ngoại giao Đức, Hà Lan cũng như chính trị gia Anh nói trên. Có điều cô gái này cũng khẳng định chưa bao giờ làm việc cho SVR. Zatuliveter bị bắt giữ lần đầu tiên vào tháng 8/2010 tại sân bay
Mật vụ Anh sau vài tháng điều tra đã nghi ngờ rằng, Zatuliveter dù sao cũng là một "điệp viên ngủ" đang nằm chờ thời của SVR, với nhiệm vụ chính là thiết lập quan hệ với những người có ích, dù chưa kịp đánh cắp bất kỳ thông tin mật nào.
Không lâu sau khi bị bắt lần hai, Zatuliveter lại được trả tự do sau khi nộp tiền bảo lãnh và chuẩn bị nhận quyết định trục xuất khỏi Anh với lý do trên danh nghĩa là vi phạm luật nhập cư. Tuy nhiên, Zatuliveter đã nộp đơn kháng án lên quyết định trên. Vụ việc của cô ta giờ đây thuộc thẩm quyền xem xét của SIAC, cơ quan chuyên đảm trách các vấn đề về trục xuất và tước quyền công dân với những nhân vật bị tình nghi khủng bố hay hoạt động gián điệp.
Trên danh nghĩa chính thức, Zatuliveter không phải chịu bất cứ cáo buộc nào về tội hoạt động gián điệp, tuy nhiên tòa án khi xét vụ này đã chú trọng đến tuyên bố của Bộ Nội vụ, trong đó khẳng định Zatuliveter là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia.
Những bằng chứng được nêu ra trong phiên tòa chủ yếu dựa vào những đoạn trích nội dung các lá thư hay cuốn nhật ký của Zatuliveter. Trong đó có những câu viết "nhạy cảm" kiểu như "tôi đã có thể cản trở một nửa công việc của NATO bằng cách làm cho ông ấy sao nhãng công việc" hay "tôi không thể viết tiếp vì điện Kremli như mọi lần lại gọi để chúc mừng tôi với những thành công đã đạt được". Zatuliveter quả quyết những lời bình luận trên chỉ mang tính "trêu đùa".
Một cựu nhân viên MI-5 tham gia làm chứng trong phiên tòa cũng nhận xét, những phát biểu kiểu trên chỉ có thể làm gia tăng thêm cơ sở cho phán quyết cuối cùng, chứ không thể làm bổ sung thêm các điều khoản cáo buộc.
Những phiên điều trần về vụ Zatuliveter đã hoàn tất từ ngày 28/10. Dự kiến tòa án có thể đưa ra phán quyết cuối cùng sau khoảng một tháng, tức là vào cuối tháng 11 này. Đáng chú ý là khi được hỏi về vụ của Zatuliveter, Oleg Gordievski (một cựu đại tá KGB từng hoạt động tại London trước khi đào thoát sang phương Tây) khi trả lời phỏng vấn tờ Daily Mail đã đánh giá rằng, cô gái này chính là "điệp viên xuất sắc và có ích nhất của KGB trong vòng 30 năm gần đây".
Theo lời Gordievski, Zatuliveter còn hoạt động hiệu quả hơn nhiều so với Anna Chapman, nữ điệp viên nổi tiếng của Nga vừa bị trục xuất khỏi Mỹ cùng với 9 đồng nghiệp khác của mình vào năm ngoái
