Công chúng đã biết tới vụ bê bối gián điệp liên quan đến tay sĩ quan không quân Hà Lan ngay từ tháng 4, sau khi các phương tiện truyền thông đại chúng liên tục cho đăng những thông tin đầu tiên.
Dựa trên những nguồn tin cao cấp giấu tên khi đó, báo chí Hà Lan cho biết, đại úy không quân Chris Vaneker (37 tuổi) đã bị bắt giữ từ tháng 3, khi đang âm mưu chuyển giao một số tài liệu mật cho một công dân nước ngoài.
Chính quyền Hà Lan ban đầu đã khước từ đưa ra bất kỳ lời bình luận nào về vụ việc này với lý do ảnh hưởng tới quyền lợi an ninh quốc gia, cũng như các vấn đề nhạy cảm về ngoại giao. Nhưng nhiều phóng viên ngay sau đó vẫn khẳng định, Vaneker đã hoạt động tình báo cho Belarus.
Mọi chuyện chỉ thực sự rõ ràng, sau khi Tòa án La Haye đưa ra phán quyết cuối cùng mới đây. Theo kết quả điều tra, Chris Vaneker đã lên kế hoạch cung cấp thông tin mật cho một tùy viên quân sự của Đại sứ quán Nga tại La Haye.
Trong vài tháng trước đó, cựu phi công từng lái loại máy bay F-16 này đã rất tích cực thu thập thông tin và móc nối để tiếp xúc với người của Đại sứ quán Nga tại La Haye.
Còn theo Hãng tin ANP của Hà Lan, Vaneker cùng với nhà ngoại giao Nga đã bị bắt giữ ngày 17/3/2011 tại một nhà hàng ở thành phố Scheveningen (nằm ở phía nam Hà Lan). Về sau, nhà ngoại giao Nga trên đã được trả tự do.
Cả hai người trước đó đã có vài lần gặp gỡ, nhưng chưa thể xác định Vaneker đã kịp chuyển giao cho nhà ngoại giao Nga tài liệu nào chưa. Còn động cơ làm gián điệp của Vaneker được nhìn nhận bắt nguồn từ những khó khăn về tài chính.
Vaneker đã phải đương đầu với khoản nợ lên tới 600.000 euro khi rời khỏi không quân vào năm 2010. Sau một nỗ lực tự sát bất thành vì tuyệt vọng, Vaneker đã quyết định phải tìm "lối thoát" khác bằng cách móc nối tiếp xúc với đại diện của cơ quan tình báo nước ngoài.
Nhưng theo những thông tin của báo chí, các điều tra viên không thể xác định được Chris Vaneker đã định chuyển cho phía Nga những thông tin thuộc loại nào. Trong phán quyết của tòa án vạch rõ, do bị cáo từng có 13 năm phục vụ trong không quân Hà Lan, đồng thời trước khi từ chức đã tham gia trong các chiến dịch tại Afghanistan, nên thông tin bí mật rất có thể liên quan trực tiếp tới nghề phi công quân sự của anh ta.
"Bị cáo đã có những thông tin mật có ý nghĩa chiến lược được nước Nga quan tâm" - khẳng định của quan tòa trong buổi tuyên án. Thông tin trên rất có thể đặc biệt hữu ích đối với các công ty Nga chuyên buôn bán các hệ thống trang thiết bị quốc phòng.
Cũng có giả thuyết cho rằng, tay phi công này dự định bán những dữ liệu bí mật về loại máy bay F-16 mà anh ta đã từng lái. Vaneker dự định sẽ ra giá 500.000 euro cho những thông tin trên