Cấp thiết đầu tư các công trình trọng điểm
Đề xuất HĐND thành phố xem xét quyết định chủ trương đầu tư dự án xây dựng cầu Cần Giờ, ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh nêu rõ, đến nay việc di chuyển từ trung tâm thành phố đến 4 xã đảo Cần Giờ vẫn phụ thuộc vào phà Bình Khánh. Nhu cầu giao thông qua phà Bình Khánh ngày càng tăng cao, nhất là vào các dịp cuối tuần, lễ, Tết gây ùn tắc kéo dài.
Trong khi đó cầu Cần Giờ kết nối với cao tốc Bến Lức - Long Thành, một dự án quan trọng Quốc gia thông qua nút giao thông với đường Rừng Sác còn tạo ra hướng kết nối liên vùng. Ngoài ra, Dự án khu đô thị lấn biển Cần Giờ với quy mô 2.870ha, dân số khoảng 228.506 người, khách du lịch dự kiến đạt 8,89 triệu lượt khách/năm, với quy mô như vậy, nhu cầu giao thông đến Cần Giờ những năm sắp tới là rất lớn.
Tại Cần Giờ còn có Dự án Cảng trung chuyển quốc tế với khả năng khai thác tàu lên tới 24.000 TEU, tàu trung chuyển 65.000 tấn và sà lan có tải trọng 8.000 tấn với giai đoạn 1 sẽ được hoàn thành trước năm 2030. Đồng thời tuyến đường ven biển nối TP Hồ Chí Minh với tỉnh Đồng Nai, Lâm Đồng và Đồng Tháp cũng sẽ được hoàn thành vào năm 2030. Sau khi sáp nhập, nhu cầu kết nối giao thông từ trung tâm thành phố qua Cần Giờ để đi Vũng Tàu ngày càng cao, thành phố đang nghiên cứu xây dựng cầu kết nối Vũng Tàu với Cần Giờ để mở rộng không gian, tạo động lực để phát triển du lịch chất lượng cao và logistics… vì vậy việc đầu tư xây dựng cầu Cần Giờ là rất cần thiết.
Phân tích với HĐND TP Hồ Chí Minh về tính cấp thiết xây dựng cầu Phú Mỹ 2, ông Nguyễn Công Vinh cho rằng, kết nối giao thông giữa TP Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn. Các tuyến chính như QL1, QL51, QL20 đều chịu gánh nặng hạ tầng và có những điểm nghẽn cố hữu. QL51 ghi nhận lượng xe cao và đã vượt tải từ cách đây 5 năm, cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây dù là tuyến huyết mạch nhưng thường xuyên ùn tắc.
Đặc biệt, đoạn cao tốc từ TP Hồ Chí Minh - Long Thành đã vượt quá năng lực thông xe tới 25% và không đảm bảo yêu cầu đi lại khi sân bay quốc tế Long Thành đi vào khai thác. Trong khi đó, hướng kết nối từ khu Nam thành phố đi Đồng Nai, nhất là hướng đi sân bay quốc tế Long Thành đều phải dồn về cầu Phú Mỹ hoặc các tuyến đường nội đô.
Không riêng cầu Phú Mỹ đã thường xuyên quá tải do lượng xe container, xe cá nhân lớn, cầu Đồng Nai và cầu Long Thành cũng thường xuyên quá tải nghiêm trọng. Do đó, với hướng tuyến bắt đầu từ đường Nguyễn Hữu Thọ, xã Nhà Bè, cầu Phú Mỹ 2 sẽ vượt sông Đồng Nai để kết nối với đường Liên Cảng của địa phương này, sau đó nối vào đường 25C đi sân bay quốc tế Long Thành tạo thành trục giao thông kết nối quan trọng, Nhất là khi kết nối với các tuyến đường trên cao số 2 và 3 của TP Hồ Chí Minh, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và sân bay quốc tế Long Thành sẽ được nối liền.
Một dự án có quy mô đặc biệt lớn khác cũng sắp được hình thành từ việc đổi đất lấy hạ tầng là Khu liên hợp Thể dục thể thao (TDTT) Quốc gia Rạch Chiếc. Trong tờ trình gửi HĐND thành phố, Phó Chủ tịch Nguyễn Công Vinh cũng nêu rõ, hạ tầng thể thao của thành phố hiện còn thiếu và yếu, chưa đáp ứng yêu cầu huấn luyện và đăng cai tổ chức các sự kiện lớn.
Hiện tại sân vận động (SVĐ) Thống Nhất chỉ có sức chứa 15 nghìn chỗ; SVĐ Bình Dương có sức chưa 18 nghìn chỗ và SVĐ Vũng Tàu có sức chứa 10 nghìn chỗ, nên việc đầu tư Khu liên hợp TDTT Quốc gia Rạch Chiếc là rất cần thiết trong việc hình thành một chuỗi giá trị thể thao - giải trí hiện đại. Dự án này được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới cho kinh tế thành phố từ việc góp triển kinh tế thể thao và các ngành dịch vụ liên quan, nhưng 20 năm qua, đến nay thành phố mới có cơ chế để triển khai.
Doanh nghiệp đầu tư gần 180 nghìn tỷ đồng
Để xây dựng cầu Cần Giờ, ngay từ năm 2022, UBND TP Hồ Chí Minh đã giao các sở ngành chức năng chuẩn bị dự án theo hình thức PPP. Tháng 11 vừa qua, Sở Tài chính xác định ngân sách chỉ bố trí được 5.246 tỷ đồng trong số 11.548 tỷ đồng, nếu cầu Cần Giờ thực hiện theo hình thức đầu tư công, thành phố sẽ phải cắt giảm các công trình khác. Vì vậy phương án xã hội hóa đã được xem xét nhưng với lưu lượng phương tiện giao thông qua lại Cần Giờ, hình thức đầu tư BOT không đảm bảo phương án tài chính. Sau khi thẩm định, UBND thành phố đã đề xuất HĐND quyết định chủ trương đầu tư Dự án cầu Cần Giờ với tổng mức đầu tư dự kiến là 13.201 tỷ đồng.
Công trình có chiều dài 6,3km, gồm cầu Cần Giờ, cầu Sông Chà, cầu Rạch Mương Ngang, cầu Rạch Sông Chà với quy mô 4 làn xe cơ giới và 2 làn xe hỗn hợp. Trong đó, phần vốn ngân sách tham gia dự án là 3.428 tỷ đồng, số tiền này sẽ dành chi cho toàn bộ việc đền bù, thu hồi đất khoảng 2.533 tỷ đồng và tham gia 8% vào công trình.
Thời gian thực hiện dự án từ năm 2026 - 2029, thành phố dự kiến trả cho nhà đầu tư 3 khu đất gồm khu đất số 8-12 Lê Duẩn, phường Sài Gòn, diện tích 4.888m2, trị giá khoảng 2.881 tỷ đồng; khu đất số 2-4-6 Hai Bà Trưng, phường Sài Gòn, diện tích 6.080m2, giá trị 2.741 tỷ đồng và khu đất tại số 152 Trần Phú, phường An Đông, diện tích 30.972m2, trị giá 4.751 tỷ đồng.
Dự án cầu Phú Mỹ 2 có chiều dài 6,3km, trong đó đoạn qua địa bàn thành phố dài 4,6km, đoạn còn lại thuộc địa bàn Đồng Nai. Cầu Phú Mỹ 2 có quy mô 8 làn xe, tổng mức đầu tư sơ bộ dự án khoảng 23.185 tỷ đồng. Trong đó chi phí xây dựng và thiết bị khoảng 12.336 tỷ đồng; chi phí bồi thường, tái định cư khoảng 4.365 tỷ đồng… Dự án này ngân sách không đầu tư vốn, thời gian xây dựng từ năm 2026-2029, sau 3 năm kể từ khi công trình hoàn thành, bàn giao cho Nhà nước, nhà đầu tư mới được thanh toán quỹ đất.
Các quỹ đất thành phố dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư gồm, khu đất số 420 Nơ Trang Long, phường Bình Lợi Trung có diện tích 148.465m2, giá tạm tính khoảng 10.357 tỷ đồng; khu đất ở số 27/5 Bế Văn Cẩm, phường Tân Hưng, diện tích 23.105m2 với giá sơ bộ khoảng 1.310 tỷ đồng; khu đất ở số 213 Hòa Bình, phường Tân Phú có diện tích 16.379m2, giá trị khoảng 1.791 tỷ đồng; khu đất tại phường Tân Thới Hiệp, diện tích 25.456m2, giá trị khoảng 1.624 tỷ đồng. Tổng cộng, 4 khu đất TP Hồ Chí Minh dự kiến dùng thanh toán cho nhà đầu tư có giá trị hơn 15.083 tỷ đồng.
Dự án Khu liên hợp TDTT Quốc gia Rạch Chiếc được đầu tư trên diện tích 186,7ha tại phường Bình Trưng với tổng mức vốn đầu tư dự kiến lên tới hơn 145,6 nghìn tỷ đồng từ nguồn vốn của nhà đầu tư. Dự án gồm khu chức năng văn hóa - TDTT với SVĐ trung tâm có sức chứa 65-75 nghìn chỗ ngồi, đủ tiêu chuẩn đáp ứng việc tổ chức SEA Games hoặc ASIAD; nhà thi đấu thể thao trong nhà có khán đài quy mô 18 nghìn chỗ ngồi; trung tâm thể thao dưới nước quy mô 4 nghìn chỗ ngồi; trung tâm thể thao đa năng quy mô 5-10 nghìn chỗ ngồi và trung tâm thể thao quần vợt với quy mô 5 nghìn chỗ ngồi. Ngoài ra, dự án còn có khu chức năng dịch vụ - công cộng đô thị với các công trình phục vụ vận động viên, huấn luyện viên, bệnh viện thể thao, trung tâm hội chợ triển lãm…
Để thanh toán cho nhà đầu tư, thành phố dự kiến sử dụng khu đất 23ha có mục đích thương mại dịch vụ tại dự án; khu đất có diện tích 195ha ở Khu đô thị Phước Kiển; khu đất khoảng 120ha ở Khu đô thị Trường Thọ và khu đất 30,2 ha tại phường An Khánh. Các khu đất này có giá trị dự kiến hơn 144,7 nghìn tỷ đồng.
Theo ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND thành phố, sau khi cân nhắc các phương án tài chính, tình hình vốn ngân sách và ý kiến của các sở, ngành, UBND TP Hồ Chí Minh chọn phương thức đối tác công tư (hợp đồng BT) đối với cả 3 dự án trên. Trong đó, việc thanh toán quỹ đất cho nhà đầu tư sẽ tuân thủ quy định pháp luật liên quan; các thủ tục pháp lý triển khai dự án cũng đã được thực hiện chặt chẽ.
Việc triển khai các dự án BT trên của nhà đầu tư còn phải chờ kết quả, nhưng với tình trạng nhiều dự án đầu tư công đội vốn, “ngắc ngoải” và chậm tiến độ kéo dài thời gian qua, người dân đang kỳ vọng vào “luồng gió mới” trong phát triển hạ tầng từ các nhà đầu tư tư nhân. Ít nhất là trong việc cam kết tiến độ triển khai các công trình trọng điểm với thời gian rất ngắn như trên.
Băn khoăn với những công trình cấp thiết được đầu tư kiểu “rùa bò” 
