Cuộc đối đầu giữa CIA và tình báo Iran quanh số phận của một nhà khoa học
Shahram Amiri, 32 tuổi, là trung tâm của một bí ẩn từ sau khi ông biến mất vào cuối tháng 6/2009, sau 3 ngày hành hương đến Arập Xêút. Ngay sau khi vụ mất tích khó hiểu xảy ra, Ngoại trưởng Iran Manoucher Mottaki và gia đình của Amiri lên tiếng cáo buộc Mỹ đã bắt cóc nhà khoa học hạt nhân.
Sau đó gia đình của Amiri đã phản đối bên ngoài tòa đại sứ của Arập Xêút ở Tehran, tuyên bố Arập Xêút đã đóng một vai trò chủ chốt trong âm mưu bắt cóc Amiri. Và trong tháng 3/2010, Amri nói với ABC News rằng ông chạy trốn khỏi Iran và đang cung cấp thông tin về chương trình hạt nhân bí mật của Iran cho chính quyền Mỹ.
Theo thông tin từ cộng đồng tình báo Mỹ, chính quyền Iran đe dọa sẽ trừng phạt gia đình của nhà khoa học hạt nhân Shahram Amiri, người được cho là đã đào ngũ sang Mỹ và cung cấp cho nước này những thông tin chi tiết hết sức nhạy cảm về chương trình hạt nhân gây nhiều tranh cãi của Iran, trừ phi nhà khoa học quay trở về Iran.
Vào đầu tháng 6 năm nay, CIA và tình báo Iran cùng song song tung những video lên Internet mang những nội dung xung quanh vụ mất tích bí ẩn của nhà khoa học hạt nhân Shahram Amiri. Trong một video, Amiri tuyên bố ông bị Mỹ bắt cóc và trong một video khác, nhà khoa học nói ông đang sống bình yên tại Mỹ. Tuy nhiên, sự việc càng thêm trầm trọng đến mức chính quyền Mỹ lo ngại Shahram Amiri có thể "phản bội một lần nữa" và lần này phía bị phản bội chính là nước Mỹ.
Shahram Amiri từng được coi là điệp viên của CIA hoạt động ở Iran trong vài năm trước khi ông bỏ chạy sang Mỹ và cung cấp bằng chứng về chương trình sản xuất vũ khí hạt nhân tuyệt mật của Iran ra thế giới. Theo một số cựu sĩ quan tình báo Mỹ, từ cuối thập niên 90 của thế kỷ trước CIA đã cố gắng tuyển mộ các nhà khoa học cũng như quan chức chính quyền Iran thông qua tiếp xúc những người thân của họ đang sinh sống tại Mỹ.
Theo một cựu quan chức tình báo Mỹ, bằng chứng của Amiri đã giúp bác bỏ đánh giá của tình báo quốc gia Mỹ (NIA) năm 2007 cho rằng Tehran đã đình chỉ chương trình trang bị vũ khí hạt nhân Iran từ năm 2003. Giám đốc CIA Leon Panetta nói với ABC News hôm 27/6/2010 rằng, CIA hiện thời đã không còn tin tưởng đánh giá của NIA năm 2007 và nói rằng Tehran vẫn đang tiếp tục "công việc thiết kế" một quả bom hạt nhân.
Leon Panetta nói: "Tôi cho rằng họ ( Tehran ) đang tiếp tục phát triển bí quyết của họ. Họ đang tiếp tục phát triển khả năng hạt nhân của họ". CIA đã thúc giục Amiri bay khỏi Iran vì lo ngại thân phận gián điệp của ông sẽ bị vạch trần ở Tehran và cuối tháng 6/2009 Amiri đã biến mất khi hành hương đến Arập Xêút. Sau đó chính quyền Iran tuyên bố nhà khoa học hạt nhân của họ - Giáo sư Đại học Malek Ashtar ở Tehran - đã bị CIA bắt cóc. Nhưng thật ra CIA, với sự giúp đỡ của Arập Xêút, đã tạo điều kiện cho Amiri bay sang Mỹ một cách an toàn.
Vài tháng sau khi Amiri đến Mỹ, tức tháng 9/2009, Tổng thống Barack Obama thông báo Mỹ, Anh và Pháp đã có trong tay bằng chứng cho thấy Iran có một cơ sở làm giàu hạt nhân bí mật thứ hai gần thành phố Qom của Iran. Trong khi đó, cả CIA lẫn Nhà Trắng đều từ chối bình luận về số phận của nhà khoa học hạt nhân Iran Shahram Amiri sau khi mất tích.
Sau khi chạy trốn khỏi Iran, Amiri để lại vợ và con nhỏ ở nước này và bây giờ gia đình của ông trở thành mục tiêu đe dọa từ phía chính quyền Tehran . Sau khi bay đến Mỹ và sống cách biệt ở bang Arizona, nhà khoa học cho biết ông đã rất dằn vặt trước quyết định chạy trốn khỏi Tehran . Và đến đầu tháng 6 năm nay, CIA và tình báo Iran cùng song song tung lên Internet những video liên quan đến nhà khoa học hạt nhân. Trong video thứ nhất được Đài Truyền hình Iran tải lên trang YouTube, với tiếng Farsi và được phụ đề tiếng Anh, Amiri tuyên bố ông bị Mỹ đánh thuốc mê rồi bắt cóc và hiện đang sống ở Tucson, bang Arizona.
Amiri nói bằng tiếng Farsi: "Sau khi bị bắt cóc và chở bằng máy bay đến Mỹ, tôi bị tình báo Mỹ tra tấn dã man và gây sức ép". Amiri tuyên bố trong video của đài truyền hình Iran rằng ông bị ép phải nói dối và giả vờ là có trong tay thông tin tuyệt mật về chương trình hạt nhân của Iran để Mỹ có thể gây được "sức ép chính trị" đến Iran. Hình ảnh video cũng cho thấy có vẻ như là Amiri nhìn xuống một văn bản khi đang nói.
Theo hai quan chức giấu tên của Mỹ, vào đầu năm nay Amiri đã thực hiện cuộc gọi thứ nhất về nhà ông ở Tehran vì nhớ gia đình. Trong cuộc gọi lần thứ hai, nhân viên tình báo Iran nhấc máy trả lời và đe dọa sẽ làm hại đứa con trai của nhà khoa học, trừ phi ông đưa lên Internet một video tuyên bố mình bị CIA bắt cóc. Do lo sợ cho sự an nguy của gia đình mình nên Amiri đã đồng ý yêu cầu của tình báo Iran . Đó là nguyên nhân của sự xuất hiện video thứ nhất mà sau đó được đài truyền hình nhà nước Iran sử dụng để phát sóng rộng rãi. Vài hôm sau cuộc gọi về nhà lần thứ hai, CIA biết được Amiri đã chuyển giao video cho người Iran và sau đó Tehran đã nhanh chóng tạo ra phiên bản video khác.
Trong video thứ hai, Amiri ăn mặc chải chuốt và nói ông đang sống bình yên tại Mỹ. Nhà khoa học nói: "Tôi sống tự do ở đây (Mỹ) và cam đoan với mọi người rằng tôi an toàn". Amiri cũng phủ nhận việc ông làm việc trong chương trình hạt nhân của Iran , đồng thời lên tiếng xin lỗi vợ con mình. Ông nói: "Tôi muốn hai mẹ con biết rằng tôi không bao giờ bỏ rơi họ và vẫn mãi yêu thương họ".
Theo một quan chức của Mỹ, CIA dự định tung video này lên Internet trước khi Tehran có cơ hội tiết lộ video của họ. Nhưng CIA đã chậm trễ hơn so với Tehran . Sau khi truyền hình Tehran phát sóng video thứ nhất của Amiri, chỉ trong vòng một ngày CIA, lập tức cho tải video thứ hai của Amiri lên trang YouTube với user là "shahramamiri2010". Kế đến chính quyền Tehran chính thức yêu cầu Mỹ giao trả Amiri về cho Iran, đồng thời buộc tội người Mỹ đã ép nhà khoa học hạt nhân tuyên bố ngược lại ý chí của mình.
Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết chính quyền Mỹ đã nhận được yêu cầu thả người từ phía Tehran nhưng không có bình luận gì. Một quan chức Mỹ nói: "Nước Mỹ không ép buộc người đào ngũ mà tự bản thân họ có quyết định. Shahram Amiri không hề bị bắt cóc và ông chắc chắn không bị tra tấn. Điều đó (yêu cầu của Tehran ) là phi lý".
Một người chạy trốn khỏi Iran khác cảnh báo rằng Amiri đang có quyết định mang tính sống chết. Reza Kahlili, người mang tên giả để bảo vệ người thân còn ở lại Iran , nói với ABC News: "Nếu trở về nước, Amiri có thể sẽ bị hành hình. Đó là điều chắc chắn"