Cuộc chiến chống "thổ phỉ" ở vùng than

Theo đó, cùng với việc duy trì lực lượng phòng ngừa vi phạm, bảo vệ sản xuất kinh doanh than, thời gian qua, lực lượng Công an ở vùng mỏ tập trung nắm tình hình, triển khai các biện pháp chủ động đấu tranh, ngăn chặn các ổ nhóm hình sự tàng trữ súng, hung khí để tranh giành lợi ích từ tài nguyên than.

Nhận diện những băng nhóm liên quan đến than

Có hai nhóm đối tượng được người dân vùng mỏ xác định là những băng nhóm liên quan đến tài nguyên than. Đó là các nhóm tàng trữ hung khí trái phép, được các đối tượng khai thác than lậu thuê để bảo vệ lãnh địa, bảo vệ tài sản, phương tiện phục vụ việc trộm cắp và số đối tượng hình sự tổ chức lập bến bãi tranh mua, ép bán than tận thu, than trộm cắp trên khai trường và tại các đầu đường, bãi thải. Lực lượng "tự vệ đen" trên khai trường Công ty Việt - Mindo vừa được Công an thị xã Uông Bí phát hiện, xử lý là điển hình cho nhóm đối tượng thứ nhất.   

Qua công tác trinh sát, Công an thị xã Uông Bí phát hiện tại khai trường Công ty Việt - Mindo có hai đơn vị được hợp đồng bốc, xúc đất đá là Công ty TNHH Đức Trung, ở thị xã Cẩm Phả, Quảng Ninh và Xí nghiệp Thi công cơ giới  thuộc Công ty Xi măng và xây dựng Quảng Ninh. Tuy nhiên, Xí nghiệp Thi công cơ giới lại không trực tiếp đứng ra thực hiện hợp đồng mà thuê tới 7 đơn vị bốc xúc đất đá. Trong số "đối tác" của công ty này có Công ty Vận tải và xây dựng Hùng Mạnh, ở TP Hải Phòng.

Cũng theo tài liệu mà các trinh sát nắm được thì trong quá trình thực hiện hợp đồng bốc xúc đất đá, một số doanh nghiệp có dấu hiệu móc nối với lực lượng bảo vệ, quản lý khai trường của Công ty Việt - Mindo để trộm cắp than. Từ hoạt  động phi pháp trên đã nảy sinh mâu thuẫn về quyền lợi giữa các doanh nghiệp và giữa doanh nghiệp với những người dân đến thu nhặt than.

Để bảo vệ tài sản, phương tiện và sẵn sàng giải quyết mâu thuẫn, một số doanh nghiệp đã thuê lực lượng bảo vệ. Tuy nhiên, số bảo vệ này có thành phần là những đối tượng côn đồ, bất hảo ngoài xã hội ở nhiều địa phương, tự trang bị nhiều vũ khí nóng. Nổi lên trong số "tự vệ đen" này là các nhóm đối tượng liên quan đến Công ty Vận tải và xây dựng Hùng Mạnh và Công ty TNHH Đức Trung.

Công ty TNHH Đức Trung chính thức ký hợp đồng và đưa người, phương tiện vào hoạt động tại khai trường Việt - Mindo từ trung tuần tháng 5/2010. Trước việc các doanh nghiệp này mâu thuẫn gay gắt và có thể xảy ra xung đột giữa các nhóm được thuê làm nhiệm vụ bảo vệ, lãnh đạo Công an thị xã Uông Bí đã quyết định huy động lực lượng đồng loạt ra quân trấn áp.

3h sáng, ngày 5/6/2010, Thượng tá Nguyễn Quang Thành, Trưởng Công an thị xã trực tiếp chỉ huy đã huy động 8 xe ôtô với trên 50 CBCS Công an thị xã, 50 xung kích an ninh trật tự, trật tự viên, quân sự phường Vàng Danh, cùng lực lượng quân đội được trang bị đầy đủ vũ khí và công cụ hỗ trợ. Tham gia chỉ huy cùng Thượng tá Thành còn có Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự thị xã.

Qua kiểm tra đồng loạt khu lán trại, bãi đỗ xe của các đơn vị đang thực hiện hợp đồng bốc xúc đất đá tại khai trường Công ty Việt - Mindo, đã phát hiện người, chỗ ở và phương tiện tại 2 khu lán trại có 48 người không có giấy tờ tùy thân, không khai báo tạm trú; phát hiện, thu giữ 19 khẩu súng các loại, trong đó có 2 khẩu súng quân dụng, 17 khẩu súng tự chế và súng bắn đạn thể thao; 109 viên đạn các loại; 6 áo giáp chống đạn; 1 công cụ phóng điện bắn ête cùng nhiều dao, kiếm...

Căn cứ tài liệu ban đầu, Cơ quan CSĐT - Công an thị xã Uông Bí đã khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can, bắt khẩn cấp đối tượng Trần Mạnh Phương,20 tuổi, trú tại tổ 8, khu 2, phường Quang Hanh, thị xã Cẩm Phả về hành vi tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng; lập hồ sơ xử phạt hành chính đối tượng Nguyễn Công Thủy, 22 tuổi, trú tại tổ 69A, phường Cẩm Đông, thị xã Cẩm Phả về hành vi tàng trữ trái phép vũ khí thô sơ với số lượng lớn. Đồng thời triệu tập 21 đối tượng đến Cơ quan Công an để tiếp tục điều tra, làm rõ về hành vi liên quan, giải tỏa 86 lán, trại và 5 điểm thu mua than trái phép, đồng thời tiếp tục điều tra mở rộng để làm rõ mối quan hệ của các nhóm với số doanh nghiệp ở đây để xử lý. 

Khái niệm "tự vệ đen" chỉ mới xuất hiện ở vùng mỏ thời gian gần đây, lực lượng này cũng không "nổi tiếng" và táo tợn như các ổ, nhóm hình sự chuyên hoạt động tranh mua, ép bán than tận thu, than trộm cắp tại một số địa bàn xảy ra nạn khai thác than trái phép, các cảng, bến kinh doanh than bị buông lỏng quản lý, các đầu đường bãi thải.

Một trong những nhóm được xếp vào hàng "có số má" ở vùng mỏ trong lĩnh vực này là nhóm do Trần Quốc Dũng (còn gọi là Dũng “Phương”), 33 tuổi, trú tại tổ 42, phường Cẩm Đông, thị xã Cẩm Phả, cầm đầu. Nhóm này có địa bàn hoạt động chủ yếu ở thị xã Cẩm Phả và "đại bản doanh" đặt tại phường Mông Dương. Gần đây, nhóm này còn có ý định mở rộng "lãnh địa" sang các địa bàn lân cận.

Tại khai trường quản lý của Công ty Việt - Mindo, vào cuối tháng 3 vừa qua, Công an thị xã Uông Bí phối hợp với chính quyền xã Vàng Danh và Công ty Việt - Mindo tổ chức tháo dỡ hơn 100 lán trại do các đối tượng dựng trái phép để trộm cắp, tận thu than. Qua kiểm tra đã phát hiện thu giữ 10 khẩu súng tự chế các loại, trong đó có 7 súng loại bắn đạn hoa cải, 3 khẩu súng côn. Phần nhiều số súng và đạn trên được phát hiện tại một lán do số đối tượng thuộc nhóm của Dũng "Phương".

Tại thị xã Cẩm Phả, các đối tượng trong nhóm của Trần Quốc Dũng từng bị Cơ quan CSĐT Công an thị xã khởi tố do liên quan đến 5 vụ án. Riêng đối tượng Trần Quốc Dũng bị khởi tố 2 vụ, trong đó đã bắt giam một lần về tội cố ý gây thương tích.

Cũng tại thị xã Cẩm Phả, ổ, nhóm do Lê Anh Trung, 37 tuổi, trú tại tổ 52, phường Cẩm Đông cầm đầu, có địa bàn thu gom than trái phép rộng, từ khu vực Bàng Nâu, cảng KM6, đến cảng Khe Dây, khu vực phường Mông Dương. Nhóm này đã có 8 đối tượng bị khởi tố trong 2 vụ án về tội sử dụng súng tự chế cố ý gây thương tích và gây rối trật tự công cộng. --PageBreak--

Cần tạo sức đề kháng từ các doanh nghiệp than 

Từ xung đột giữa các nhóm đối tượng, nhất là các ổ nhóm hình sự sử dụng súng tự chế, tàng trữ hung khí liên quan đến tài nguyên than đã dẫn đến một số vụ việc phức tạp về hình sự ở vùng mỏ. Đỉnh điểm là vụ án mạng khiến 6 thanh niên bị thiệt mạng, 1 người bị thương tại khu vực cảng Làng Khánh, TP Hạ Long vào cuối năm 2007.

Cùng với triển khai đồng loạt các biện pháp phòng ngừa, xử lý vi phạm trong sản xuất, vận chuyển, chế biến và tiêu thụ than, liên tục gần hai năm qua, lãnh đạo Công an tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ, Công an các địa bàn trọng điểm về than chủ động nắm tình hình, tập trung xử lý ngay từ khi mới manh nha đối với các ổ nhóm có biểu hiện tàng trữ hung khí tranh giành thu mua than trái phép.

Trinh sát đã triển khai điều tra cơ bản sâu về một số ổ nhóm thường xuyên tổ chức thu gom, vận chuyển than tại các điểm ở khu vực giáp ranh, các đầu đường, bãi thải và trên đường vận chuyển than từ khai trường mỏ ra các bến bãi. Qua đó nắm lai lịch và vai trò của từng đối tượng trong các nhóm, các mâu thuẫn giữa các nhóm để chủ động ngăn chặn và điều tra xử lý kiên quyết.

Tại thị xã Cẩm Phả, Trung tá Lê Sỹ Toản, Đội trưởng Đội CSĐT tội phạm về TTXH, Công an thị xã cho biết, các đối tượng hình sự tập trung thành các nhóm mà lại liên quan đến tranh giành lợi ích thì chắc chắn sẽ phát sinh mâu thuẫn và nếu không giải quyết kịp thời sẽ xảy ra thanh trừng lẫn nhau.

Công an thị xã thường xuyên thành lập các tổ công tác để phối hợp với Công an các phường trọng điểm về than duy trì kiểm tra hành chính cả ban ngày và buổi tối tại những khu vực các nhóm đối tượng dựng lều lán để thu gom than nhằm nắm, quản lý các đối tượng, phòng ngừa vi phạm.

Với cách làm như trên, Công an thị xã Cẩm Phả đã lập biên bản xử lý nhiều trường hợp vi phạm lưu trú đồng thời thu giữ lượng lớn  súng, dao kiếm, vũ khí tự tạo để đánh nhau gây thương tích và gây mất trật tự công cộng. Công an thị xã đã xác định, lập danh sách quản lý chặt chẽ và đấu tranh ngăn chặn có hiệu quả đối với 10 nhóm đối tượng hình sự liên quan đến tài nguyên than.

Công an TP Hạ Long gần đây cũng xử lý một số ổ, nhóm có hành vi vi phạm tương tự, trong đó có nhóm tàng trữ hơn 10 súng tự chế. Công an huyện Hoành Bồ vào ngày 27/3 vừa qua, phối hợp với Phòng CSĐT tội phạm về TTXH, Công an tỉnh Quảng Ninh và các lực lượng liên quan trên địa bàn tổ chức triệt phá điểm khai thác than trái phép tại khu vực giáp ranh giữa khai trường Công ty Việt - Mindo và mỏ than Đồng Vông (thị xã Uông Bí) với khu vực thôn Khe Mực, xã Tân Dân, huyện Hoành Bồ, do đối tượng Nguyễn Quang Việt (còn gọi là Việt “te”), 31 tuổi, trú tại khu 2, xã Việt Hưng, TP Hạ Long, Quảng Ninh cầm đầu. Thời điểm kiểm tra, tại đây có hơn 20 đối tượng. Cơ quan Công an đã ra lệnh bắt giữ 6 đối tượng, trong đó bắt 3 đối tượng về hành vi "cưỡng đoạt tài sản", 3 đối tượng về hành vi "vận chuyển trái phép vật liệu nổ".

Bên cạnh tập trung phòng ngừa, xử lý các nhóm đối tượng sử dụng súng, hung khí tranh giành địa bàn mua bán than trái phép, Công an tỉnh Quảng Ninh tham mưu cho UBND tỉnh mở các đợt cao điểm vận động nhân dân giao nộp và tố giác các hành vi vi phạm về tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ. 3 tháng đầu năm 2009 đã thu được hơn 1.500 súng các loại, xử lý một số nhóm tàng trữ, sử dụng súng tự chế tranh giành địa bàn thu gom than trái phép.

Gần đây nhất, vào ngày 13/6, tại TP Hạ Long, Công an tỉnh Quảng Ninh tiếp tục triển khai Chỉ thị của UBND tỉnh Quảng Ninh về tổng kiểm tra vũ khí, vật liệu nổ trái phép trong 3 tháng (tháng 6 đến 9/2010). Số đối tượng có những biểu hiện vi phạm như trên tiếp tục được xác định là một trong những trọng điểm tập trung phòng ngừa đấu tranh trong dịp này.    

Bên cạnh nỗ lực của chính quyền, lực lượng Công an, để ngăn chặn hiệu quả các băng nhóm liên quan đến tài nguyên than ở vùng mỏ cần tạo nhiều hơn sức đề kháng từ các doanh nghiệp khai thác, kinh doanh than. Không thể phủ nhận, sau cuộc chiến chống than lậu, các doanh nghiệp khai thác than ở Quảng Ninh đã có hàng loạt chấn chỉnh trong cơ chế quản lý điều hành, trong công tác bảo vệ sản xuất, kinh doanh.

Trong đó, công tác bảo vệ được quan tâm củng cố, tăng cường. Tại buổi làm việc với lãnh đạo Công an tỉnh Quảng Ninh và Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh xung quanh những vi phạm trong khai thác than tại Công ty TNHH một thành viên than Mạo Khê mới đây, ông Lê Minh Chuẩn, Phó TGĐ Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, kiêm Giám đốc điều hành sản xuất tại Quảng Ninh cho biết, chỉ riêng tại mỏ Mạo Khê, trong năm 2009, tập đoàn đã đầu tư cho công tác bảo vệ tới 10 tỉ đồng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, vẫn còn một số doanh nghiệp khai thác, kinh doanh than công tác bảo vệ còn lỏng lẻo, có doanh nghiệp bảo vệ tiếp tay hoặc bị các băng nhóm khống chế. Vụ án sử dụng súng tự chế gây án mạng tại khu vực cảng Làng Khánh, TP Hạ Long, nhóm thủ phạm được sự đồng ý của người có trách nhiệm tại cảng để thu gom than rơi, vãi.

Tại Công ty Việt - Mindo, chỉ trong thời gian từ tháng 3 đến 6/2010, lực lượng Công an đã 3 lần huy động lực lượng xử lý 4 ổ, nhóm tàng trữ hung khí, khai thác than trái phép, phá bỏ hàng trăm lán trại, thu giữ lượng lớn súng tự tạo, đạn và nhiều hung khí. Tại thị xã Cẩm Phả, nhiều doanh nghiệp thừa nhận, có lúc lực lượng bảo vệ "bó tay" nếu không có sự vào cuộc của lực lượng Công an.

Ông Vũ Ngọc Xuân, Trưởng phòng Bảo vệ Công ty Cổ phần than Mông Dương cho biết: "Công an thị xã, Công an phường liên tục ra quân đấu tranh không để hình thành các ổ, nhóm liên quan đến than, nhờ đó góp phần đảm bảo sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được ổn định"