1. Gần cuối tháng 7/2013, khi đến Khánh Hòa để thực hiện loạt bài về cây Xáo tam phân, chúng tôi rất ngạc nhiên khi sáng sớm hôm ấy, trước sảnh khách sạn Lô Sa, số 1A/2 đường Hàn Thuyên, TP Nha Trang, có gần một trăm người tụ tập mà trong đó có khá nhiều những vị sư thầy, sư cô với bộ áo cà sa màu vàng, màu xanh xám.
Tò mò, tôi hỏi thăm thì được một sư cô ở tịnh xá N., huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết: "Nghe tin Cty HV làm từ thiện, ai xin cũng cho mà cho hàng chục tỉ đồng nên chúng tôi ra đây, hy vọng sẽ được chút ít về góp phần nuôi dưỡng các cháu mồ côi, người già lang thang cơ nhỡ".
Một phụ nữ khác, là bà B., chỉ tay vào mấy người đứng xung quanh bà: "Chị em tụi tôi ở huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi, thấy nói Cty HV cho tiền làm từ thiện nên tụi tôi đến, xin vài chục triệu về sửa lại ngôi trường dân lập để mấy đứa nhỏ yên tâm học hành mùa mưa bão".
Tất cả những thông tin này đã khiến chúng tôi tạm quên việc ra Ninh Vân, Ninh Hòa, quê hương của cây Xáo tam phân bởi lẽ khi đất nước còn nhiều khó khăn, người dân ở những vùng sâu, vùng xa vẫn còn thiếu thốn cơ sở vật chất - nhất là trong lĩnh vực y tế, giáo dục, thì việc một công ty tư nhân dám bỏ ra hàng nghìn tỉ đồng để làm "từ thiện" quả là chuyện bất ngờ.
Hỏi thăm về cách thức xin tiền, bà B. nói: "Chỉ cần một cái đơn nêu rõ mục đích, có xác nhận của chính quyền địa phương, kèm theo bản sao chứng minh nhân dân, hộ khẩu có thị thực của người đứng ra nhận tiền là được". Chao ơi, xin tiền tỉ mà sao đơn giản thế! Chưa kể một số hồ sơ từ vài tỉnh phía Bắc gửi vào qua đường email, được nhân viên Cty HV in ra để làm thủ tục.
Tôi hỏi một cô - là người của Cty HV nhưng không đeo bảng tên, rằng như vậy thì sao kiểm chứng được hồ sơ nào là thật, hồ sơ nào là giả. Cô đáp: "Các hồ sơ phải có dấu công chứng đàng hoàng thì công ty mới nhận. Hơn nữa họ xin tiền về làm từ thiện chứ có xin để tiêu xài cá nhân đâu mà lo".
2. Sáng hôm sau, 24/7, chúng tôi lại có mặt ở khách sạn Lô Sa nhưng lần này giả như đến xin tiền về xây nhà tình nghĩa cho một số hộ nghèo người Việt gốc Khmer ở Sóc Trăng.
Vẫn cô nhân viên hôm qua tiếp xúc với chúng tôi, nói: "Thủ tục dễ dàng lắm. Anh muốn xin xây chùa hay cho các hộ nghèo đều được. Hộ nghèo thì công ty cho vài trăm triệu, còn chùa thì có thể là 9, 10 tỉ đồng. Công ty đã cho hàng trăm hộ, hàng chục chùa. Mới bữa qua, nhà chùa L. H. ở Cà Mau ra xin 300 triệu nhưng công ty cho 10 tỉ đồng, đồng thời cho luôn tiền tàu xe đi lại, ăn ở".
Câu chuyện đang dở dang thì một người đàn ông, mặc quần cộc, áo thun xuất hiện rồi ngồi xuống cạnh chiếc bàn đã đặt sẵn cả chồng hồ sơ. Cô nhân viên mau mắn chỉ tôi: "Đó là ông Pháp, người thay mặt Cty HV duyệt xét thủ tục xin tiền. Anh cần gì thì cứ tiếp xúc với ổng". Chẳng rõ ông ta có đọc kỹ hay không nhưng theo quan sát của chúng tôi, mỗi bộ hồ sơ ông Pháp chỉ liếc qua chưa tới 1 phút rồi vẫy tay, kêu nhân viên dẫn chủ hồ sơ qua trụ sở Cty HV… nhận tiền (?!).
Cũng có hồ sơ sau khi coi xong, ông kêu lớn: "Ai là Châu đâu, tới đây". Giây lát, người phụ nữ tên Châu rón rén bước đến. Chỉ tay vào một tờ giấy, ông Pháp nói: "Cái này còn thiếu con dấu xác nhận mấy hộ đó là hộ nghèo. Về làm lại đi, mỗi hộ công ty cho 300 triệu!".
Rồi cũng đến lượt chúng tôi. Không buồn ngước nhìn lên, ông Pháp hỏi: "Tên gì, hồ sơ đâu sao không thấy?". Tôi nói chúng tôi ở mãi tận Sóc Trăng, nghe tin Cty HV cho tiền làm từ thiện nên chúng tôi ra, tìm hiểu về thủ tục để xin 100 căn nhà tình nghĩa cho 100 hộ bà con nghèo người Việt gốc Khmer.
Vừa nghe xong, ông Pháp nói: "Đây là dự án từ thiện và xã hội của khối liên doanh các công ty, tiền bạc huy động ở nước ngoài nên anh yên tâm, nguyện vọng của anh sẽ được giải quyết. Anh về bảo bà con nộp ảnh, bản sao chứng minh nhân dân, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy chứng nhận là hộ nghèo của địa phương, mỗi thứ 6 bản có công chứng là tôi duyệt. Nếu ở xa, anh cứ gửi bằng đường bưu điện nhưng tốt nhất là đem tận tay ra đây, tiền tàu xe, ăn ở công ty lo hết…".
Chúng tôi cám ơn ông Pháp và quay lại chỗ cô nhân viên Cty HV, lúc này đang phô tô những bộ hồ sơ xin tiền rồi theo những người "được cho tiền" sang trụ sở Cty HV. Tại đây, chúng tôi phát hiện ra những điểm rất đáng nghi ngờ: Đó là thay vì cho bằng tiền mặt, thì Cty HV lại cấp cho những người đến xin một giấy chứng nhận sở hữu cổ phần của Cty HV, mỗi cổ phần mệnh giá 10 nghìn đồng.
Điện thoại cho một anh bạn ở sàn chứng khoán TP HCM nhờ kiểm tra, vài phút sau anh gọi lại, cho biết: "Không thấy tên Cty HV trên sàn chứng khoán, cũng như không thấy tên trong các giao dịch OTC - nghĩa là cổ phiếu chưa niêm yết" nên chúng tôi không thể biết được giá trị thật của những cổ phiếu này là bao nhiêu, cũng như trước khi phát hành cổ phiếu, Cty HV đã kiểm toán để xác định tài sản hay chưa. Đã vậy, hầu hết đơn xin "từ thiện" được làm trong khoảng tháng 6/2013 nhưng trong giấy chứng nhận sở hữu cổ phần, đều ghi lùi thời gian là năm 2012.
Thế đã hết đâu, trong các giấy chứng nhận sở hữu cổ phần của Cty HV, số liệu cũng không thống nhất vì tuy cùng ngày đăng ký kinh doanh, nhưng có giấy chứng nhận ghi vốn điều lệ của công ty là trên 200 tỉ đồng, có giấy lại ghi trên 6.400 tỉ đồng, trong lúc vốn điều lệ đăng ký kinh doanh với Sở kế hoạch Đầu tư tỉnh Khánh Hòa là 3.427 tỉ đồng (sau này Công an tỉnh Khánh Hòa xác định đây là vốn đã khai vống lên và không loại trừ phần vống này chính là những cổ phần mà Cty HV đã làm "từ thiện").
Khi tôi hỏi vì sao lại ghi lùi thời gian như vậy, cô nhân viên ấp úng: "Em nghe chú Xứng nói hồi mới phát hành cổ phiếu, giá mỗi cổ phiếu là 10 nghìn đồng nhưng nay nó đã tăng đến cả trăm nghìn nên ghi như vậy để có lợi cho bà con".
"Chú Xứng" mà cô nhân viên nói, chính là ông Cao Văn Xứng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Cty HV, địa chỉ tại số 68 đường Phan Đình Phùng, phường Xương Huân, TP Nha Trang.
Theo tìm hiểu của chúng tôi Cty HV được Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Khánh Hòa cấp giấy đăng ký kinh doanh lần đầu ngày 18/9/2007, với vốn điều lệ "khủng" là 3.427 tỉ đồng. Ngành nghề kinh doanh chính của công ty gồm 43 hạng mục. Ngoài trụ sở chính ở TP Nha Trang, Cty HV còn có 10 chi nhánh tại các tỉnh Thanh Hóa, Quảng Bình, Ninh Bình, Bình Phước, Đắk Nông, Hòa Bình, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Lâm Đồng và Lạng Sơn. Tuy nhiên, từ năm 2010 đến nay, mỗi năm Cty HV chỉ đóng 3 triệu đồng tiền thuế môn bài - là loại thuế bắt buộc. Chỉ từ thời điểm công ty bắt đầu thực hiện "Dự án từ thiện và xã hội" thì mới phát sinh thuế giá trị gia tăng đầu vào, gồm văn phòng phẩm, điện thoại.
3. Không chỉ tiếp nhận hồ sơ xin tiền tại Khánh Hòa, Cty HV còn cho người đến một số địa phương khác để làm "từ thiện". Tháng 6/2013, Hội Nạn nhân chất độc da cam tỉnh Bạc Liêu khi nghe về "dự án từ thiện" của Cty HV, đã làm công văn gửi Cty HV, nội dung Bạc Liêu có hơn 10.000 người bị phơi nhiễm chất độc hóa học, trong đó có khoảng 3.000 nạn nhân chất độc da cam với hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Vài ngày sau khi văn bản gửi đi, bà Huỳnh Thanh Hoa, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam tỉnh Bạc Liêu nhận được cuộc gọi của ông Cao Văn Xứng từ Nha Trang.
Qua điện thoại, ông Xứng cho biết: "Công ty tôi đa ngành nghề nhưng mục tiêu chính của hội đồng quản trị là tham gia công tác từ thiện. Tôi đã xem công văn của Hội và xúc động trước hoàn cảnh khó khăn của nạn nhân chất độc da cam trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu. Vì thế, chúng tôi quyết định hỗ trợ Hội số tiền trên để xây dựng 10 căn nhà. Tuy nhiên, công ty sắp giao dịch trên sàn chứng khoán nên thay vì nhận bằng tiền mặt, Hội sẽ nhận giấy tham gia chứng nhận đầu tư và được xem là cổ đông của công ty, tương đương với số tiền chúng tôi tài trợ".
Vẫn theo ông Xứng: "Tháng 10/2013, Cty HV niêm yết lên sàn giao dịch chứng khoán. Hội có thể bán một phần hoặc bán toàn bộ để hoạt động từ thiện. Nếu thành viên mua lại cổ phần thì thành viên đó được thụ hưởng và được chia cổ tức trong vòng 50 năm (?!)".
Ngày 26/7/2013, ông Xứng đại diện Cty HV, cấp giấy chứng nhận sở hữu cổ phần cho Hội Nạn nhân chất độc da cam tỉnh Bạc Liêu với giá trị góp vốn là 500 triệu đồng, tương đương với 50.000 cổ phần. Theo lời bà Hoa, ngày 9/9/2013, đoàn từ thiện gồm 7 người đến làm việc với các cơ quan ban ngành tỉnh Bạc Liêu để kiểm tra xác minh các đối tượng được hỗ trợ. Tuy nhiên đoàn không hề tìm hiểu, xác minh mà chỉ làm việc một cách qua loa, có nhiều biểu hiện nghi vấn. Chính vì thế, ngày 11/9/2013, bà Hoa đã gửi đơn đến các cơ quan chức năng, đề nghị làm rõ những hành vi mờ ám của Cty HV.
Chuyện "từ thiện tiền tỉ" của Cty HV chưa dừng lại ở đó. Cuối tháng 5/2013, Hội Nạn nhân chất độc da cam tỉnh Quảng Ngãi nghe tin Cty HV làm 'từ thiện" nên Hội có văn bản gửi xin 953 triệu đồng làm kinh phí mua sắm thiết bị và nuôi dưỡng các cháu nạn nhân chất độc da cam tại Trung tâm Nghĩa Thắng.
Ngày 14/10/2013, ông Hứa Văn Minh cùng 6 người khác tự xưng là "Đoàn công tác Ban từ thiện, Ban Thẩm định dự án của Công ty cổ phần phát triển Rừng Toàn Cầu" (RTC) đến làm việc với Hội. Tại đây, phía ông Minh hứa sẽ cho Trung tâm Nghĩa Thắng 5 tỉ đồng, cho quỹ của Hội 10,5 tỉ đồng nhưng số tiền này sẽ được quy ra thành cổ phần của Cty HV.
Theo ông Minh, khi cổ phần của công ty lên sàn thì Hội có thể bán 500 nghìn cổ phiếu để lấy tiền mặt. Tuy nhiên, trong suốt buổi làm việc, "đoàn công tác từ thiện, thẩm định" không cho chụp hình hay ghi chép biên bản. Mọi bàn luận đều chỉ nói suông bằng miệng mà thôi. Chưa hết, "đoàn công tác từ thiện, thẩm định" còn mượn trụ sở của Hội để mời gần 10 đơn vị trong tỉnh tới, tài trợ tiền tỉ. Trong đó, Trường mầm non Tịnh An được cho 5 tỉ đồng, Trường mầm non xã Tịnh An Đông, huyện Sơn Tịnh 1,5 tỉ, Trạm Y tế xã Long Hiệp 3 tỉ - tất cả đều bằng giấy chứng nhận sở hữu cổ phần.
Lấy làm lạ với cách cho tiền từ thiện ấy, Hội Nạn nhân chất độc da cam liền báo cho Công an tỉnh Quảng Ngãi. Sau khi xác minh, Công an tỉnh Quảng Ngãi đã thông báo rằng, công ty trên có thể đang thực hiện lừa đảo trên diện rộng.
Vậy thì, câu hỏi đặt ra là Cty HV làm "từ thiện" nhằm mục đích gì? Theo một số chuyên gia kinh tế, Cty HV đã biến những người nhận tiền thành cổ đông góp vốn cho mình. Dù là tiền "ảo" và cổ đông "ảo", nhưng nếu thỏa thuận này được công chứng thì nó sẽ biến thành cơ sở để Cty HV huy động vốn. Bên cạnh đó, hoạt động "từ thiện" của Cty HV thường nhắm vào các tổ chức tôn giáo, tổ chức xã hội phát triển môi trường, xóa đói giảm nghèo, cùng các dự án trồng rừng phủ xanh đồi núi, nhằm mục đích xin tài trợ và đầu tư từ các cơ quan nước ngoài, các tổ chức phi chính phủ...
Ngày 25/2, Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về quản lý kinh tế và chức vụ - Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết, họ đang thụ lý đơn của 22 cá nhân, tố cáo Công ty Hiển Vinh, Công ty Phúc Thịnh, Công ty Rừng bền vững Toàn Cầu đã liên kết đưa ra dự án trồng rừng lừa đảo, huy động vốn từ hàng nghìn cổ đông…
