I - Cho tới bây giờ, Thiếu tá Nguyễn Ngọc Thành, Phó trưởng Công an phường Hoàng Liệt, vẫn nhớ lần khám phá một vụ trộm hy hữu xảy ra vào tháng 5/2011, bởi đây là vụ mà anh em rất vất vả mới lấy được lời khai của cả nạn nhân và thủ phạm.
Sáng 23/5/2011, anh Nguyễn Minh Hải, quê ở Hải Dương được người nhà đưa đến Công an phường Hoàng Liệt, trình báo về việc bị mất trộm xe máy Airblade tại nơi tạm trú ở tổ 5, phường Hoàng Liệt trong đêm 8/5.
Sở dĩ bị mất xe tới hơn chục ngày mới đi báo Công an vì Hải bị câm điếc từ nhỏ nên sau khi mất xe, Hải không nói được với ai. Chỉ khi người nhà biết tin mới lên đưa Hải đến công an.
Khi nhận đơn trình báo, thấy nội dung sơ sài, anh em muốn khai thác thêm thông tin từ người bị hại nhưng vì "bất đồng ngôn ngữ" nên rất khó. Vậy là anh em phải vận dụng hết các mối quan hệ để tìm người phiên dịch, thật may cuối cùng tìm được một người có chứng chỉ xuất sắc về "phiên dịch" cho người câm điếc, việc lấy lời khai mới thực hiện được. Chỉ riêng việc lấy lời khai của bị hại, cũng phải "đánh vật" đến gần 3 tiếng đồng hồ.
Thiếu tá Thành kể rằng, mặc dù vụ trộm đã xảy ra cách đó hơn chục ngày, nhưng khi xuống khám nghiệm hiện trường, anh em xác định khả năng đối tượng gây án là người quen với bị hại.
Theo chủ nhà trọ cung cấp, cách đó 2 tháng họ có cho 2 thanh niên cũng đều bị câm điếc tên là Hà Hoàng Anh và Nguyễn Văn Hoàn, cùng quê ở Phú Thọ thuê trọ. Hai người này có chơi với anh Hải. Tuy nhiên, sau một thời gian thấy 2 thanh niên này có vẻ không thật thà, chủ nhà đã không cho họ thuê nữa.
Anh Hải cho biết, anh quen Hoàn và Hoàng Anh qua các buổi sinh hoạt câu lạc bộ dành cho người khuyết tật ở Trường PTCS Xã Đàn, quận Đống Đa, Hà Nội. Hiện họ ở đâu thì anh không biết. Tìm tới câu lạc bộ trên, các trinh sát được một thành viên sinh hoạt tại đây cho biết, cách đó mấy ngày thấy Hoàn đi 1 xe máy Airblade.
Đến 23 giờ ngày 23/5, Công an phường Hoàng Liệt đã thu thập đủ chứng cứ xác định thủ phạm trộm cắp xe máy của anh Hải là Hoàn và Hoàng Anh. Lần theo các "kênh" thông tin mà những người câm điếc thường liên lạc qua mạng Internet, các trinh sát đã kêu gọi đối tượng đầu thú.
9 giờ ngày 24/5, Hoàn và Hoàng Anh đã mang tang vật đến Công an phường Hoàng Liệt trình diện. Và để lấy được lời khai của hai đối tượng câm điếc này, một lần nữa anh em lại phải nhờ người phiên dịch mới hoàn tất được hồ sơ. Vụ án được khám phá, ngoài niềm vui hoàn thành nhiệm vụ, anh em có thêm được một kỷ niệm khó quên trong nghề.
Một lần khác, đã 11 giờ đêm, có một người đàn ông trung tuổi, tay xách chiếc catap màu đen hớt hải tìm đến Công an phường Hoàng Liệt. Ông ta nói rằng vừa bị một người quen cướp tài sản.
Trước tin báo có tính chất nghiêm trọng như vậy, anh em lập tức vào cuộc xác minh. Nhưng kết quả xác minh thì đó là một vụ đánh ghen mà nguyên nhân bắt nguồn từ chính người đàn ông đã đến Cơ quan Công an trình báo. Hóa ra dù đã có vợ con ở một huyện ngoại thành Hà Nội, nhưng vì có tính thích "cơi nới" nên ông ta lập "phòng nhì" với một phụ nữ ở Hải Phòng. Khi về Thái Bình, ông ta lại quen và bí mật kết hôn với một phụ nữ, sau đó mang cô "vợ chui" ấy lên sống ở Bắc Linh Đàm. Vào cái đêm mà ông ta chạy đến trụ sở công an cầu cứu ấy là hôm cô người tình ở Hải Phòng phát hiện được việc này đã tìm lên tận nơi "dạy cho một bài học". Và để xử lý xong được vụ "đánh ghen liên tỉnh" này, anh em mất đúng một đêm thức trắng.
II - Có xuống công an phường mới thấy có kể cả ngày cũng không hết được những chuyện như vậy. Bởi là lực lượng ở gần dân nhất, nên ngoài chuyện công an phường bắt tội phạm hình sự, ma túy, bắt truy nã, thì chuyện nửa đêm công an phải đi xử lý một vụ hai vợ chồng đánh nhau cũng là chuyện… thường ngày ở phường.
Tuy nhiên, tùy theo đặc thù của địa bàn mà công việc của công an mỗi phường cũng vất vả mỗi nơi một kiểu. Hôm xuống Công an phường Phúc Tân, Trung tá Lê Quang Thiềng, Phó trưởng Công an phường, kể rằng do ở gần cầu Chương Dương nên ở đây thỉnh thoảng anh em lại phải đi cứu người... chán sống muốn nhảy cầu tự tử. Trưa 13/8 vừa rồi, đúng lúc trời mưa to, anh em nhận được điện thoại của chốt cảnh sát giao thông ở đầu cầu Chương Dương gọi lên hỗ trợ đưa một cô gái định nhảy cầu về trụ sở. Khi về trụ sở Công an phường, ban đầu người phụ nữ này nhất quyết không cung cấp địa chỉ nhà cũng như số điện thoại của người thân. Phải mất gần 2 giờ thuyết phục, anh em mới lấy được số điện thoại của chồng cô này để gọi đến đón vợ về. Hầu như năm nào anh em ở đây cũng phải đi giải cứu vài vụ như vậy.
Một cái khổ nữa của anh em ở "phường ngoài đê" này là thường xuyên phải đi giải quyết những vụ đánh nhau, theo lời Trung tá Thiềng thì hầu như tuần nào có một vài vụ, "nhận được điện thoại của dân báo là lập tức khoác áo giáp, cầm gậy, thậm chí mang theo cả lá chắn đi xuống hiện trường xử lý".
Cũng vì địa bàn có đoạn sông Hồng mà mấy năm gần đây, Công an phường Phúc Tân rất vất vả mới dẹp được tình trạng người dân trồng cây dưới lòng sông. Nguyên do cũng là vì khoảng 6 năm nay, ngay cả vào những tháng cao điểm mùa mưa bão nhưng nước sông Hồng không ngập được bãi bồi, thậm chí cả một đoạn lòng sông vì có bãi bồi che chắn nên nước cũng không vào. Vì vậy nhiều người dân đã biến luôn lòng sông làm nơi canh tác, ban đầu là trồng rau, ngô, rồi thấy một hai năm không có lụt, người ta chuyển sang trồng chuối. Đất bãi bồi toàn phù sa nên trồng chuối rất tốt, vì thế có người thu nhập vài chục triệu một năm từ trồng chuối; thậm chí có người còn lấn đất lòng sông làm cả một vườn cây cảnh. Và để khẳng định chủ quyền, người ra bắt đầu rào từng khu đất lại, ban đầu là rào tre, sau thì dùng cả lưới B40.
Đã có tình trạng mua bán cả đất ở lòng sông và khi thấy lợi nhuận từ việc này, đã có những vụ đánh nhau tranh giành đất. Năm 2011, để "lập lại trật tự lòng sông Hồng", Công an phường đã phải tham mưu cho Ủy ban phường lập "chiến dịch chặt chuối", theo đó vận động người dân tự giác chặt chuối, nếu không sẽ bị cưỡng chế. Đã có cả vạn cây chuối phải chặt bỏ để trả lại lòng sông thông thoáng.
Không phải lo chuyện dân lấn chiếm lòng sông để trồng cấy, nhưng ở Công an phường Lý Thái Tổ, một trong những phường trung tâm của quận Hoàn Kiếm, thì công việc tốn nhiều thời gian là đi giải quyết các đám đông khiếu kiện trước trụ sở các cơ quan nhà nước. Mặc dù chỉ rộng có 0,23km2 với 16 tuyến phố nhưng trên địa bàn phường Lý Thái Tổ lại là nơi đặt trụ sở của Thành ủy, UBND TP Hà Nội và trụ sở của hàng chục ngân hàng và nhiều cơ quan kinh tế trọng điểm khác như Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tổng công ty Lương thực miền Bắc, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, ngoài ra còn hàng loạt khách sạn, văn phòng đại diện các doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam…
Trung tá Lê Đăng Sử, Trưởng công an phường thống kê: Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2012, Công an phường đã làm thủ tục khai báo tạm trú cho hơn 35.000 người nước ngoài; đặc biệt là phối hợp với các lực lượng khác đảm bảo an ninh trật tự phục vụ việc tiếp giải quyết hàng trăm lượt người khiếu kiện tại trụ sở Thành ủy, UBND và trụ sở tiếp dân của thành phố. Để đảm bảo an ninh trật tự, không để những kẻ quá khích kích động người dân gây rối, Công an phường phải huy động các đoàn thể, đặc biệt là các cựu chiến binh cùng tham gia vận động nhân dân thực hiện đúng pháp luật.
III - Hôm đến Công an phường Nhân Chính, Thiếu tá Lê Hùng Vĩ, Phó trưởng Công an phường, bảo với tôi: "Có thời gian, anh cứ xuống đây ở với anh em vài ngày sẽ có khối chuyện để mà viết. Công việc ở phường, có những việc thì viết được thành báo cáo, nhưng nhiều việc nghe thì toàn chuyện lặt vặt nhưng lại tốn rất nhiều công sức nhưng nếu không xử lý kịp thời thì có khi lại là nguyên nhân gây ra án mạng".
Là phường "lên đời" từ xã, Nhân Chính hiện có diện tích hơn 160 ha, rộng nhất quận Thanh Xuân và cũng là phường có dân số đông nhất quận với hơn 4 vạn người chia thành 105 tổ dân phố, phần lớn trong số đó là người dân từ nơi khác về sinh sống trong các khu đô thị mới và tái định cư. Địa bàn rộng, dân cư đông, đa dạng như vậy nên đương nhiên tình hình cũng phức tạp. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2012, Công an phường đã điều tra, khám phá 41/46 vụ phạm pháp hình sự với 71 đối tượng; bắt 3 ổ nhóm lưu manh chuyên nghiệp; bắt 8 vụ cờ bạc, 12 vụ với 14 đối tượng liên quan đến các tội về ma túy…
Nhưng, ngoài trực tiếp phòng ngừa, đấu tranh, bắt giữ các loại tội phạm, quản lý các đối tượng thuộc diện công an quản lý thì Công an phường còn phải giải quyết rất nhiều công việc như chống ùn tắc giao thông, quản lý trật tự đô thị, vệ sinh môi trường… và một mảng công việc khá vất vả là giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, đặc biệt là ở các khu chung cư tái định cư. Toàn phường hiện có 1.700 hộ đang sinh sống trong các khu chung cư dành cho người dân phải di dời để giải phóng mặt bằng các dự án. Với những cư dân này, việc thay đổi môi trường sống kéo theo cả thay đổi công việc khiến cuộc sống gặp không ít khó khăn, vì vậy nhiều người luôn sẵn tâm trạng bức xúc nên rất dễ nảy sinh mâu thuẫn.
Thượng úy Nguyễn Phi Hùng, một trong những cảnh sát khu vực phụ trách địa bàn đặc thù này, kể rằng vì vai trò tổ dân phố ở những khu này rất hạn chế nên nhiều khi cảnh sát khu vực phải can thiệp từ những việc tưởng rất nhỏ nhặt, nhưng nếu không xử lý kịp thời sẽ rất phức tạp. Đơn giản nhất như ở các khu chung cư dù đã có quy định các gia đình không được sử dụng bếp than tổ ong, nhưng vì cuộc sống khó khăn, nhiều hộ vẫn sử dụng. Vậy là xảy ra mâu thuẫn, cãi cọ nhau. Đưa ra tổ dân phố cũng không giải quyết được vì ông tổ trưởng không đủ "uy" để hòa giải. Cuối cùng cảnh sát khu vực phải vào cuộc, cũng phải vừa mềm dẻo, vừa cương quyết mới xử lý được. Chuyện nghe thì đơn giản, nhưng nếu không hòa giải được thì rất có thể có ngày sẵn việc bức bối vì cuộc sống khó khăn, lại bị "thằng hàng xóm" mang bếp than ra hun, họ sẽ vác dao chém nhau.
IV - Có đến các đơn vị ở cơ sở mới thấy tùy thuộc vào địa bàn mà mỗi đơn vị Công an phường đã có những cách làm sáng tạo để phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc thực sự đi vào cuộc sống.
Như ở Công an phường Minh Khai, từ đặc điểm địa bàn phần lớn là lao động phổ thông, tiểu thương, thường xuyên có nhiều người lao động thời vụ từ các tỉnh và học sinh, sinh viên đến thuê nhà tạm trú nên năm 2011, Công an phường đã tham mưu để chính quyền triển khai chuyên đề "Vận động toàn dân tham gia quản lý học sinh, sinh viên và người lao động thời vụ tạm trú trên địa bàn". Sau một năm thực hiện, Công an phường đã kiểm tra hơn 1.000 lượt hộ có nhà cho thuê, 12 lượt ký túc xá qua đó phát hiện bắt giữ 2 đối tượng trốn truy nã, 1 vụ tàng trữ ma túy đá, giải quyết 3 vụ đánh nhau, đặc biệt là nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho người dân.
Hay ở phường Lý Thái Tổ, từ đặc thù có nhiều cơ quan kinh tế trọng điểm đóng trên địa bàn, 5 năm qua, Công an phường cũng đã tham mưu để UBND phường triển khai thực hiện chuyên đề "liên kết tự phòng - tự quản đảm bảo an ninh trật tự tại các cơ quan kinh tế trọng điểm", theo đó cùng với công tác nghiệp vụ, Công an phường huy động lực lượng tự quản, dân phòng và các cơ quan, doanh nghiệp cùng tham gia… Vì vậy mà 5 năm qua, trên địa bàn không để xảy ra các vụ việc nghiêm trọng như cướp, cướp giật tài sản, trộm cắp tại các cơ quan kinh tế…
Khó có thể kể hết được những "chuyện chỉ có ở công an phường", nhưng họ vẫn đang ngày ngày làm những công việc lặng lẽ để giữ bình yên cho từng ngõ phố
