Chân dung chỉ điểm viên Libya của CIA trong vụ Lockerbie

Những hồ sơ mật của Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) mới được tiết lộ cho thấy một chỉ điểm viên người Libya của CIA tại đảo quốc Malta đã cung cấp thông tin sai lệch về thủ phạm vụ đánh bom máy bay PanAm trên bầu trời Lockerbie năm 1988 nhằm kiếm tiền và để được CIA giúp đỡ trốn nghĩa vụ quân sự.

Trong loạt hồ sơ giải mật từ năm 2008 nhưng mới được báo chí tiếp cận cho thấy, đại diện CIA tại Malta đã quá tập trung vào việc đối đầu với Tổ chức An ninh Jamahariya (ISO, sau này đổi lại là Tổ chức An ninh đối ngoại, ESO) - Cơ quan Tình báo đối ngoại của Libya - mà quên chú ý những sơ hở trong hoạt động cung cấp thông tin của chỉ điểm viên.

Các báo cáo tình báo của CIA gửi về tổng hành dinh ở Mỹ thời gian trước và sau khi xảy ra vụ Lockerbie đều đưa ra những thông tin "đáng quan ngại" về sự hiện diện ngày càng đông điệp viên Libya tại Malta - nơi được cho là xuất phát điểm của quả bom làm nổ tung PanAm 103. CIA cho rằng, Malta là "trạm trung chuyển" để điệp viên Libya triển khai vào châu Âu và Mỹ.

Báo cáo tình báo của CIA dựa vào nguồn tin của một chỉ điểm viên người Libya tên là Abdul Majid Giaka và một số nguồn tin "bí mật" khác, cho rằng giới chức sân bay và quản lý di trú của Malta đã giúp các điệp viên Libya xây dựng một "căn cứ" tại thủ đô Valletta.

Cụ thể, giới chức sân bay Luqa ở thủ đô Valletta đã cho phép người của ESO giả làm "người bán hàng rong" trong sân bay để theo dõi các mục tiêu mà ESO quan tâm. Báo cáo của CIA cũng cho thấy từ năm 1989, tình báo Libya bao gồm ESO và cả Cơ quan Tình báo quân đội Libya đã gia tăng lực lượng tại trạm Malta . Với sự giúp đỡ của giới chức cửa khẩu Malta, tình báo Libya ra vào đảo quốc này mà không để lại dấu vết gì.

Tuy nhiên, những báo cáo mật đó của CIA đã bị những người đại diện cho gia đình nạn nhân vụ Lockerbie phản bác. Một trong những người đại diện gia đình nạn nhân vụ Lockerbie là ông Robert Forrester cho rằng, CIA đã cố tình đánh lạc hướng dư luận về vụ Lockerbie khi tô đậm sự hiện diện của tình báo Libya tại Malta, trong đó có "thủ phạm" Abdel Baset al-Megrahi, một cựu sĩ quan tình báo của ESO, đã bị xử tù ở Anh và được ân xá tha tù năm 2009 vì lý do mắc bệnh hiểm nghèo.

Trả lời phỏng vấn báo The Times of Malta về những thông tin trong hồ sơ mật của CIA liên quan vụ Lockerbie, ông Forrester khẳng định sự thật là CIA đã đổ tội "oan" cho ông Megrahi, mà người khiến cho CIA phạm sai lầm này chính là chỉ điểm viên Giaka - người mang mật danh "P/1" trong các báo cáo tình báo của CIA và được cho là nguồn thông tin tình báo chủ yếu của CIA về các hoạt động của tình báo Libya tại Malta.

Mấu chốt toàn bộ sự việc "đổ oan" cho Megrahi đều nằm ở mối quan hệ phức tạp giữa CIA với chỉ điểm viên Giaka. Theo hồ sơ mật, Giaka bắt đầu tiếp xúc với CIA vào năm 1988. Tại thời điểm đó, ông ta là một nhân viên làm việc tại chi nhánh Malta của Hãng hàng không Libya Arab Airlines, nhưng thực chất là một điệp viên ngầm của JSO, gia nhập từ năm 1984.

Tháng 8/1988, Giaka một mình tự đi vào Đại sứ quán Mỹ tại Valletta và xin được hợp tác nhằm tìm kiếm cơ hội "đổi đời", định cư tại Mỹ. Điều kiện trao đổi ban đầu của Giaka với CIA là CIA giúp ông ta làm "phẫu thuật giả" nhằm trốn tránh việc phải quay về Libya thực hiện nghĩa vụ quân sự. Sau vài tháng cung cấp thông tin "đáng tin cậy", Giaka được CIA giúp làm "phẫu thuật giả".

Trong các báo cáo mật, CIA đã khen ngợi Giaka hết lời, khen ông ta là người "thông minh, nghiêm túc và rất chững chạc", hết mình vì công việc và có năng lực chuyển những thông tin tình báo chống khủng bố một cách  đúng hẹn.

Sự tin tưởng sau vài tháng hợp tác đã khiến CIA mắc sai lầm là quá tin vào những gì Giaka cung cấp. Giaka đã khiến CIA và chính quyền Mỹ hết sức hài lòng khi cung cấp thông tin giúp CIA tin rằng sĩ quan tình báo Libya Megrahi chính là thủ phạm.

Trong một lần tiếp xúc với CIA vào tháng 10/1988, lúc đó ông Megrahi cũng đang có chuyến công tác đến Malta, Giaka đã tung thông tin rằng "một lượng thuốc nổ màu vàng vừa được vận chuyển đến Malta ".

Từ những thông tin sai lệch ban đầu do Giaka cung cấp, mối dây liên hệ giữa ông Megrahi với vụ Lockerbie bắt đầu được tạo nên khi cảnh sát tìm thấy trong chiếc vali đựng bom một mảnh tã quấn trẻ em mang nhãn hiệu "Yorkie" do một công ty của Malta sản xuất, và các nhà điều tra đã truy ra nơi bán là một cửa hàng tại Valletta.

Những thông tin đó đã được CIA tổng hợp thành báo cáo tình báo để đưa ra kết luận rằng ông Megrahi là "thủ phạm" vụ đánh bom máy bay PanAm 103 trên bầu trời Lockerbie nhằm trả thù Mỹ đã ném bom Tripoli năm 1986.

Từ đầu đã có nhiều ý kiến phản đối kết luận vội vàng về thủ phạm đích thực của vụ Lockerbie, đặc biệt là việc suy diễn vô căn cứ đối với mảnh tã lót của trẻ em với nơi xuất xứ quả bom và sự dính líu của ông Megrahi. Nhóm các đại diện gia đình nạn nhân vụ Lockerbie của ông Forrester đặc biệt công kích kết luận vô căn cứ cho rằng quả bom xuất phát từ Malta .

Một giả thuyết được đặt ra là quả bom được mang đến London thông qua một chuyến bay từ sân bay quốc tế Franfurt, Đức, trước khi nó được mang lên chiếc PanAm 103, và Iran chứ không phải Libya là thủ phạm. Tuy nhiên, giả thuyết này đã bị tòa án bác bỏ.

Năm 1991, khi phát hiện số lượng điệp viên Libya đến Malta tăng đột biến, Giaka lo sợ bị bắt giao nộp về Libya, nên đã chủ động đến gặp liên lạc viên CIA đề cập thẳng vấn đề định cư tại Mỹ. CIA cũng nhận thấy mối nguy hiểm đang tăng cao đối với đầu mối thông tin quan trọng của mình cho nên đã đưa ông ta sang Mỹ và bảo vệ với tư cách nhân chứng.

Tại phiên tòa xét xử vụ Lockerbie năm 2000, Giaka ra làm chứng buộc tội Megrahi, nhưng hầu hết thông tin chứng cứ do ông ta cung cấp đã bị tòa án bác bỏ vì thiếu căn cứ thực tế. Có điều, rốt cuộc Megrahi vẫn bị buộc tội

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Khi cái chết cũng cần được xác nhận…

Khi cái chết cũng cần được xác nhận…

Ngày 22/2/2026, quân đội Mexico tuyên bố đã tiêu diệt Nemesio Rubén Oseguera Cervantes - biệt danh “El Mencho”, thủ lĩnh băng Jalisco Thế hệ mới (CJNG), một trong những tổ chức ma túy nguy hiểm nhất Mexico và là nguồn cung fentanyl, methamphetamine, cocaine lớn vào thị trường Mỹ - trong một chiến dịch tại Tapalpa, bang Jalisco. Nhưng đến đầu tháng 5/2026, hồ sơ công khai của Bộ Ngoại giao Mỹ về El Mencho vẫn còn hiển thị phần thưởng 15 triệu USD cho thông tin dẫn tới việc bắt giữ hoặc kết án đối tượng này. Sự chậm trễ ấy có thể chỉ là thủ tục pháp lý, nhưng với một trùm ma túy từng nhiều lần bị đồn đã chết, nó cho thấy một điều khác: trong thế giới cartel, ngay cả cái chết cũng cần được xác nhận bằng quyền lực, hồ sơ và thời gian.

Án tích 12 năm phanh phui “giang hồ mạng”

Án tích 12 năm phanh phui “giang hồ mạng”

Một “ngôi sao mạng xã hội” ở Ấn Độ xây dựng hình ảnh giang hồ trên Instagram suốt hơn một thập kỷ, cho đến khi cảnh sát lật lại hồ sơ cũ và phát hiện phía sau lớp vỏ đó là một chuỗi tội ác kéo dài từ giết người, sử dụng vũ khí đến các cáo buộc hiếp dâm.

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.