Thế nhưng khi ghép với từ “nghề” thì nghĩa hoàn toàn trái ngược. Nghề phát hỏa ở đây không phải là nghề phóng lửa đốt nhà thiên hạ như ai đó lầm nghĩ. Càng không phải là cái nghề dựng cảnh cháy nổ trong phim trường như ông Phương “khói lửa” vừa qua. Nghề này lạ mà quen, nghề này liên quan đến nhiều bi kịch gia đình, cảnh tù tội với lắm thiêu thân qua thú đam mê… sát phạt!
1. Tôi biết đến cái gọi là "nghề phát hỏa" qua bản luận tội của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) TP HCM khi giữ quyền công tố tại phiên tòa xét xử ông trùm Nguyễn Ngọc Châu, 57 tuổi, trú tại 273/87 Nguyễn Văn Đậu, phường 11, quận Bình Thạnh. Gọi Châu là "trùm" bởi người đàn ông này đã dày công gây dựng, tổ chức mô hình casino tại gia được đánh giá rất chuyên nghiệp, thông minh mà bất kỳ ai khi nghe qua đều nghiêng mình bái phục.
Theo tài liệu điều tra của Công an quận Bình Thạnh, Nguyễn Ngọc Châu học vấn 12/12, từng là cán bộ công chức. Có lẽ nhờ 2 yếu tố này nên Châu tổ chức và điều hành sòng bạc rất quy củ.
Ông Trần S., người bí mật tố cáo mưu ma chước quỷ của Châu với chiêu thuê nhà lập sòng để thu tiền xâu từ những con bạc cả đàn ông lẫn đàn bà, bật mí, trước khi triển khai sới bạc, rút kinh nghiệm từ các chủ sòng "đi trước", để tránh bị phát hiện, Nguyễn Ngọc Châu đã thân chinh tham chiến ở nhiều sới bạc tại gia, thậm chí còn nhiều lần sang Campuchia, ghé các sòng bạc biên giới ở cửa khẩu Bavet giáp cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, tỉnh Tây Ninh để học hỏi kinh nghiệm điều hành, tổ chức sới bạc.
Tiết lộ của ông Trần S. không được thể hiện trong hồ sơ điều tra vụ án của Cơ quan Công an nên chẳng rõ điều ông nói ấy đúng hay sai, có bao nhiêu phần trăm là sự thật. Nhưng sới bạc do Nguyễn Ngọc Châu thiết kế và điều hành như casino thu nhỏ thì ai cũng rõ rành rành, chẳng có gì để phải bàn cãi. Bởi khách vào sòng đều được Châu cho đệ tử xăng xái tiếp đón và xởi lởi khoản đãi chuyện ăn uống, hút xách thả giàn. Quá trình tỉ thí thì không ăn thua bằng tiền mặt mà bằng phỉnh với ký hiệu, ám hiệu hẳn hoi.
Nói tóm lại, đó chẳng khác gì casino. Có khác chăng ở chỗ con bạc vào tham chiến phải chịu khó đóng tiền xâu khi thắng trận để nhà cái lấy đó làm kinh phí duy trì sòng. Mô hình tổ chức sòng theo kiểu chỉ lấy chút đỉnh của "bên thắng trận" rất được con bạc hăng máu nhiệt liệt ủng hộ, nên sới bạc của Châu luôn tấp nập kẻ vào ra… tử chiến!
Tài liệu điều tra của Cơ quan Công an cho biết, hình thức đánh bạc trong casino của Nguyễn Ngọc Châu là loại bài tây 52 lá, thường chơi "món" binh xập xám, "đậu chến" quy ước bằng phỉnh nhựa và tiền đồng loại 5.000 đồng, 1 tiền đồng loại 5.000 đồng là 1 chi, 1 phỉnh nhựa có giá trị 10 chi (1 chi có giá trị thành tiền là 100.000 đồng). Khi tham chiến, con bạc "đậu chến" là 30 chi (tương đương 3 triệu đồng). Lúc cao điểm, sòng bạc của Châu có nhiều tụ, mỗi tụ chơi ít nhất cũng chục chến (10 chến, mỗi chến tương đương 1 ván bài)…
Để tổ chức sòng bạc như thế, Nguyễn Ngọc Châu nhiều lần thuê nhà. Nhằm tránh bị dòm ngó, Châu chỉ thuê vài tháng rồi dọn sòng sang địa điểm mới. Sau này khi casino tại gia bị hốt, tại Cơ quan Công an, Châu khai qua quá trình manh nha, thai nghén, đi học hỏi mô hình, kinh nghiệm tổ chức và quản lý, từ tháng 11/2011 y tiến hành thuê nhà tổ chức đánh bạc.
Sau tháng đầu hoạt động, thấy ngon ăn, để hốt đậm hơn và tránh bị đối thủ cạnh tranh chỉ điểm, ngày 3/12/2011, Châu chuyển địa điểm, thuê nhà số 273/87 đường Nguyễn Văn Đậu (phường 11, quận Bình Thạnh) của bà Đoàn Thị Mai để tổ chức đánh bạc với quy mô lớn. Sới bạc hoạt động đến đầu tháng 3/2012 thì bị… bể ổ!
2. Từ việc sới bạc do Nguyễn Ngọc Châu làm "sếp" bị Cơ quan Công an lật bài, cái nghề "phát hỏa" kỳ lạ mới được lộ diện, được thể hiện rõ trong cáo trạng của Viện Kiểm sát.
Theo đó, khoảng 14h ngày 6/3/2012, Nguyễn Ngọc Châu gọi điện thoại cho Nguyễn Thành Trung (26 tuổi, ngụ tỉnh Tây Ninh, trú phường 5, quận Gò Vấp, trình độ 12/12) và một đối tượng tên Sang (Cơ quan điều tra đang xác minh lai lịch) đến lo công tác hậu cần cho casino tại gia của mình. Châu cũng gọi cho Văn Phú Thịnh (38 tuổi, thường trú 142/10 Phan Văn Trị, phường 12, quận Bình Thạnh) đến làm "phát hỏa" để Châu trực tiếp chơi bạc với "khách hàng" là Phan Nhật Giang (31 tuổi, ngụ phường Tân Tạo, quận Bình Tân cùng 2 người phụ nữ tên Trâm, Hai và một người đàn ông chưa xác định được lai lịch.
Cáo trạng ghi cả nhóm chơi đánh bài xập xám với tiền đậu chến là 30 chi (tương đương 3 triệu đồng): "Sau khi chơi được 4 chến (4 ván) thì những người này đi về, Thịnh thu xâu được 16 chi (tương đương 1.600.000 đồng) nộp cho Châu và được Châu trả công 100.000 đồng (1 chi). Khi chơi đến chến thứ 7 thì casino tại gia của Nguyễn Ngọc Châu bị gặp "thiên tai" - Đội Cảnh sát điều tra về trật tự xã hội Công an quận Bình Thạnh kết hợp với Công an phường 11, quận Bình Thạnh đến kiểm tra bắt quả tang ổ bạc".
Từ khai thác các đối tượng bị bắt quả tang tại chiếu bạc, Cơ quan Công an biết được theo quy ước bất thành văn của Châu mà con bạc nào khi ghé sòng cũng rõ, cứ mỗi chến/mỗi tụ thì Châu thu tiền xâu là 1 chi (100.000 đồng): "Người phát hỏa trực tiếp thu tiền xâu mỗi chến/mỗi tụ là 1 chi, 4 tụ là 400.000 đồng, 4 chến gọi là "1 khung", tiền xâu của 4 chến là 16 chi nộp cho Châu để Châu trả công cho phát hỏa 1 chi, mỗi phát hỏa thay phiên nhau làm 4 chến (1 khung). Mỗi người đánh bạc thay phiên nhau làm cái 3 ván, người làm cái (giữ phỉnh nhựa màu vàng để phân biệt) đổ xí ngầu để đếm nút lựa tụ. Các vật dụng dùng đánh bạc như bài, phỉnh nhựa, đồng xu, tô sứ, hột xí ngầu, khăn làm chiếu bạc là của Châu, ăn uống và hút thuốc được miễn phí" - trích kết luận điều tra của Công an quận Bình Thạnh.
Từ kết quả điều tra trên cho thấy, những kẻ làm phát hỏa thực chất là làm tay sai hay đàn em của Nguyễn Ngọc Châu, làm theo mọi sự chỉ đạo của Châu để duy trì sòng bạc cũng như phục vụ cho khách chơi bạc.
Sau này Châu khai nhận, từ tháng 11/2011, khi lần đầu "khai trương" sới bạc đã tìm kiếm và thuê một số đối tượng gồm Bé, Nghi (chưa xác định được lai lịch), Văn Phú Thịnh và Tất Chương Thiện "làm phát hỏa". Khi được một vị hội thẩm nhân dân là thành viên HĐXX TAND quận Bình Thạnh hỏi rõ, Châu giải thích giản đơn rằng "phát hỏa tức là người chia bài và thu tiền xâu mỗi chến/mỗi tụ".
3. Căn cứ vào kết quả điều tra vụ án đánh bạc và tổ chức đánh bạc do Nguyễn Ngọc Châu làm "nhạc trưởng", thấy rằng phục vụ cho sới bạc của Châu có 4 phát hỏa. Ngoài Nghi và Bé, qua lý lịch của 2 phát hỏa còn lại là Văn Phú Thịnh và Tất Chương Thiện, nặng lòng khi biết cả 2 trình độ học vấn không đến nỗi tệ, đều có vợ con, từng có mái ấm gia đình hạnh phúc với công ăn việc làm đàng hoàng nhưng vì dòng máu cờ bạc chảy trong huyết quản nên đã hủy hoại tất cả, hủy hoại hạnh phúc gia đình, làm khổ vợ con và đọa đày chính cả bản thân mình.
Điều này biểu hiện rõ qua lý lịch đen đúa của "phát hỏa" Tất Chương Thiện, 29 tuổi, thường trú tại phường 12, quận 8, là thợ điện: "Ngày 12/8/2008, bị TAND TP HCM xử phạt 2 năm 6 tháng tù về tội tổ chức đánh bạc. Ngày 7/12/2010, bị TAND quận 11 xử phạt 1 năm 3 tháng tù về tội tổ chức đánh bạc…".
Hôm diễn ra phiên tòa xét xử hình sự phúc thẩm tại TAND TP HCM (26/3), tranh thủ lúc HĐXX vào nghị án, tôi hỏi thăm phát hỏa Văn Phú Thịnh về ý nghĩa của cụm từ "phát hỏa", Thịnh lặng im. Hỏi ông trùm Nguyễn Ngọc Châu và con bạc Lê Văn Hoài (51 tuổi, ngụ phường 14, quận Bình Thạnh, tháng 4/2008, bị TAND TP HCM xử phạt 1 năm 6 tháng tù vì tội tổ chức đánh bạc), cả 2 đều lắc đầu vì chẳng rõ vì sao các vị "tổ sư" của "binh đoàn 52" lại gọi những kẻ chia bài lấy tiền xâu là "phát hỏa".
May sao tôi được ông V., 54 tuổi, một con bạc cải tà quy chính lúc "ghé tòa thăm chiến hữu", tiết lộ với đại ý rằng, hiểu theo nghĩa đen, "phát hỏa" là tay chia bài, là người mang đến tiền tài cho con bạc mau nhanh như lửa cháy. Còn hiểu theo nghĩa bóng, nếu con bạc không tuân thủ theo luật chơi như không chịu đóng tiền xâu, chơi gian lận thì phát hỏa sẽ dùng "hỏa lực" dần cho con bạc trận đòn nhừ tử cho biết lễ độ!
So với các vụ án giết người, vụ đánh bạc và tổ chức đánh bạc liên quan đến ông trùm Nguyễn Ngọc Châu với sự hỗ trợ đắc lực của các phát hỏa khép lại khá êm bởi hình phạt mà các đối tượng phải chấp hành quá nhẹ nhàng. Dầu vậy phía sau nụ cười tươi của các đối tượng khi được giảm án, tôi thấy 3 người vợ của những con bạc này thoáng lộ những nỗi buồn sâu kín.
Bên cạnh niềm vui "tướng công" được giảm án, dẫu chẳng nói ra song có lẽ cả thảy họ cùng có mối âu lo, trăn trở rằng chắc gì sau khi thi hành án xong, mấy ông chồng nghiện cờ bạc, mê phát hỏa của mình biết dừng bước giang hồ, nhất nhất tu chí làm ăn, thôi vay nóng, thôi dụ bán nhà hay hăm he bán nhà lấy tiền chơi bạc… cho vợ con đỡ khổ?!
