Bà Hồ Thị Kim Loan, Chánh thanh tra Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cho phóng viên Báo CAND hay, lãnh đạo Sở Xây dựng vừa giao cho Thanh tra Sở tiến hành thành lập đoàn thanh tra để thanh tra xây dựng trái phép (XDTP) tại phường Tân Chánh Hiệp, quận 12.
Lý do là trong thời gian vừa qua, chính quyền nơi đây đã buông lỏng quản lý để tình trạng XDTP diễn ra tràn lan, trong đó có một vụ chết người do sập ban công của một công trình XDTP. Tuy nhiên, theo tìm hiểu của chúng tôi thì tình trạng XDTP vẫn còn tồn tại kể từ sau khi thành lập lực lượng thanh tra xây dựng (TTXD) không chỉ xảy ra ở phường Tân Chánh Hiệp. Vì sao vậy?
Thanh tra xây dựng bó tay
Báo CAND số ra ngày 29/1/2008 có đăng bài "XDTP ở phường Tân Chánh Hiệp, quận 12: có hiện tượng bảo kê". Bài báo này phản ánh khá chi tiết về những thủ đoạn bảo kê XDTP của các "cò" nhà đất vốn là trung gian giữa TTXD và người XDTP.
Sau khi báo đăng tải, trong lúc UBND quận 12 chưa có biện pháp mạnh để giải quyết thực trạng này thì người dân phản ánh tình trạng XDTP đang tiếp tục diễn ra ở tổ 58A, khu phố 4, phường Tân Chánh Hiệp.
Cũng giống như trước đây, các công trình XDTP được che kín xung quanh, phía trước có nhiều người ngồi cảnh giới và theo dõi sát những người lạ để ngăn không cho tiếp cận công trình, ngoại trừ… TTXD!
Các hộ dân ở đây cho hay, khi nhà xây trái phép mới đổ móng luôn có lực lượng TTXD phường xuống ghi ghi chép chép gì đó rồi… thôi! Không chỉ có bảo kê XDTP mà ở khu vực này còn có "cò" D. nhận làm số nhà, hợp thức hóa nhiều căn nhà XDTP.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, khu dân cư thuộc tổ 58A nói trên có diện tích khoảng 3ha mà năm 1997 UBND TP Hồ Chí Minh cấp cho một đơn vị quân đội sử dụng vào mục đích quốc phòng nhưng đơn vị này chưa sử dụng nên dự án tạm thời bị "treo".
Thời điểm đó, toàn bộ khu vực này chỉ có 12 hộ dân nhưng nay đã có trên 100 hộ XDTP lung tung, tạo thành một khu ổ chuột cạnh một hồ nước lớn bị ô nhiễm nặng nề. Tuy đất có tranh chấp và chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng nhiều căn nhà đã có "sổ hồng", tất nhiên là phải thông qua "cò" chứ người dân không thể tự làm được.
Một trong những người mà nhiều năm qua quyết liệt đấu tranh chống hiện tượng bảo kê nói trên là anh Nguyễn Trung Cấp, thương binh hạng 4/4 đang công tác tại tổ này. Anh Cấp cho biết, trong những năm qua, mỗi khi phát hiện trường hợp XDTP thì anh đều báo cho Ban điều hành khu phố và UBND phường nhưng chẳng có căn nhà nào bị xử lý.
Đã vậy, giữa năm 2006, anh đang chạy xe trên đường thì bị kẻ xấu rượt theo chém một nhát vào lưng, phải đi bệnh viện cấp cứu. Sau sự cố này anh Cấp vẫn không hề run sợ mà tiếp tục đứng ra tố giác nhưng những căn nhà XDTP ở tổ 58A thì cứ nhan nhản mọc lên.
Anh Cấp cho biết thêm, sau khi quận 12 thành lập TTXD cấp quận và phường để siết chặt tình trạng XDTP theo chủ trương chung của UBND TP Hồ Chí Minh thì "cò" ở đây đã thay đổi phương thức hoạt động. Thay vì trước đây nhận tiền rồi mới bảo kê cho xây, nay họ cho xây trước rồi mới lấy tiền sau. Làm như vậy nếu lỡ có thanh tra xây dựng quận xuống kiểm tra và đề nghị tháo dỡ công trình thì phường sẽ thực hiện mạnh tay để chứng tỏ mình… vô tư!
Đừng để "con sâu làm rầu nồi canh"
Khi ban hành Quyết định 133/2007/QĐ-UBND ngày 23/11/2007 (có hiệu lực từ ngày 3/12/2007) về thí điểm thành lập TTXD quận - huyện và phường, xã - thị trấn, UBND TP Hồ Chí Minh rất kỳ vọng lực lượng này sẽ đủ mạnh để chặn đứng tình XDTP.
Bởi lẽ, TTXD phường - xã có quyền thanh, kiểm tra các chủ đầu tư xây dựng công trình trên địa bàn trong việc tuân thủ các quy định của pháp luật về quy hoạch xây dựng; phát hiện và kịp thời ngăn chặn, xử lý các hành vi xây dựng không phép, sai phép, lấn chiếm hành lang bờ sông, kênh, rạch…
Trong thời gian 24 giờ kể từ khi lập biên bản vi phạm (kể cả ngày lễ, tết, thứ bảy, chủ nhật và ngày nghỉ khác), nếu chủ đầu tư không ngừng thi công xây dựng và tự phá dỡ bộ phận công trình vi phạm thì người lập biên bản phải trình UBND phường- xã, thị trấn ra quyết định đình chỉ thi công.
Tiếp đến, trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm ban hành quyết định, Chủ tịch UBND phường - xã, thị trấn yêu cầu thủ trưởng các đơn vị cấp điện, nước phải ngưng việc cấp điện, nước cho công trình xây dựng.
Đồng thời chỉ đạo Trưởng Công an phường - xã, thị trấn tổ chức cấm vận chuyển vật tư, vật liệu và công nhân vào thi công công trình vi phạm. Trong trường hợp chủ đầu tư vắng mặt tại công trình cũng bị xử lý tương tự.
Từ những quy định khắt khe và cứng rắn đó, khi đi vào thực tế bước đầu đã phát huy tác dụng, nhưng thời gian gần đây XDTP có dấu hiệu quay trở lại. Nó giống như trước kia, khi thành lập lực lượng Quản lý trật tự đô thị, nhà chức trách cũng hô hào sẽ dập tắt XDTP nhưng rồi không bao lâu sau thì đâu lại vào đấy.
Đi tìm hiểu nguyên nhân, chúng tôi được biết, TTXD hai cấp này được thành lập trên cơ sở Đội quản lý trật tự đô thị (QLTTĐT) quận - huyện với biên chế từ 15-20 thanh tra viên và Tổ QLTTĐT phường - xã, thị trấn từ 3-4 thanh tra viên thuộc chỉ tiêu biên chế hành chánh của quận - huyện. Tuy nhiên phần lớn nhân viên QLTTĐT trước đây không đủ tiêu chuẩn về mặt chuyên môn, đó là chưa nói đến đạo đức nghề nghiệp.
Chẳng hạn như ở quận 12, trong số 24 nhân viên của Đội QLTTĐT chỉ có 9 nhân viên đủ tiêu chuẩn (chuyên môn từ trung cấp chuyên nghiệp trở lên và phải phù hợp với công việc như trung cấp xây dựng, trung cấp địa chính, trung cấp kinh tế…) thi tuyển thanh tra viên cấp phường thì chỉ có 13/83 nhân viên trước đây của tổ QLTTĐT đủ tiêu chuẩn.
Vì thiếu nhân sự nên các nhân viên này vẫn được giữ lại để làm cộng tác viên và sẽ xem xét cho thi tuyển thanh tra viên sau khi đã đủ điều kiện. Đối với người có chí phấn đấu, yêu nghề thì đây là cơ hội rất tốt. Song đối với những cộng tác viên từng tiếp tay cho XDTP và thiếu tu dưỡng, rèn luyện thì đây là thời cơ để "vớt cú chót" trước khi bị sa thải.
Chính những con sâu này đang làm rầu nồi canh nên lãnh đạo cấp quận - huyện, phường - xã cần theo dõi kiểm tra nghiêm ngặt và có hướng xử lý ngay. Mặt khác cần nhanh chóng tìm nguồn nhân lực đủ tài, đức để tuyển làm thanh tra viên và có chính sách đãi ngộ để giữ chân họ. Chứ với mức lương chỉ trên dưới 1 triệu đồng trong thời buổi vật giá leo thang như hiện nay thì rất dễ phát sinh tiêu cực
