Trải qua 73 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Cảnh vệ CAND nói chung và đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu về công tác cảnh vệ dưới sự giáo dục, rèn luyện của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, trực tiếp là Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an; sự phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ của lực lượng Quân đội nhân dân, các ban, bộ, ngành, địa phương, sự ủng hộ, giúp đỡ hiệu quả của Nhân dân; sự nỗ lực phấn đấu, không quản ngại khó khăn, thử thách đã lập được nhiều thành tích, chiến công xuất sắc, bảo vệ tuyệt đối an toàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước, thể hiện sự “tận trung với Đảng, tận hiếu với dân”, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, tô thắm truyền thống vẻ vang của lực lượng CAND Việt Nam.
Ngày 16/02/1953, theo Sắc lệnh 141 của Chủ tịch Hồ Chí Minh, lực lượng Cảnh vệ chính thức được ra đời song các tổ chức tiền thân đã hình thành từ những năm Đảng ta rút vào hoạt động bí mật, nhất là thời kỳ Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, mùa Xuân 1941.
Ra đời trong hoàn cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn hết sức ác liệt, để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ “bảo vệ Đảng, bảo vệ lãnh tụ” đội ngũ cán bộ tham mưu Cảnh vệ CAND với quân số hạn chế, trang thiết bị phục vụ công tác còn lạc hậu, chưa được đào tạo, huấn luyện bài bản về nghiệp vụ, thực hiện nhiệm vụ chủ yếu dựa vào kinh nghiệm đã khắc ghi sâu sắc lời dạy của Bác Hồ: “Óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm” [1], vừa thực hiện nhiệm vụ tham mưu, vừa trực tiếp chiến đấu, đoàn kết, đồng lòng, nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, khắc phục mọi khó khăn, chủ động phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ với các lực lượng có liên quan tham mưu các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác, khép kín phương án, kế hoạch bảo vệ.
Với tinh thần chủ động, trách nhiệm, lực lượng Tham mưu Cảnh vệ đã tuyên truyền, vận động Nhân dân đùm bọc, xây dựng, củng cố thế trận bảo vệ các An toàn khu, trừ gian diệt ác, góp phần bảo vệ an toàn Chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí lãnh đạo của Đảng và các khu căn cứ địa cách mạng ở Việt Bắc.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lực lượng Tham mưu Cảnh vệ tiếp tục thể hiện bản lĩnh mưu trí, dũng cảm, khắc phục khó khăn thực hiện hiệu quả công tác tham mưu trong đảm bảo tuyệt đối an toàn Chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, Đoàn Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa và Đoàn đại biểu Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam dự Hội nghị Paris (từ năm 1968 đến 1973), các đoàn khách quốc tế, chuyên gia các nước thăm, làm việc ở nước ta.
Đặc biệt, để tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho công tác cảnh vệ, lực lượng Cảnh vệ đã chủ động tham mưu với Bộ Nội vụ báo cáo Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 57/NQ-TW, ngày 20/11/1958 quy định chế độ bảo vệ lãnh đạo cấp cao. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, đánh dấu sự trưởng thành của lực lượng Tham mưu Cảnh vệ cũng như công tác cảnh vệ, tạo sự chuyển biến từ hoạt động mang tính kinh nghiệm sang hoạt động có quy trình, khoa học góp phần quan trọng vào thành công của sự nghiệp bảo vệ Đảng và Nhà nước.
Cũng trong giai đoạn này, để ghi nhận sự đóng góp và vai trò quan trọng của công tác tham mưu Cảnh vệ, ngày 19/12/1967, Bộ trưởng Bộ Công an Trần Quốc Hoàn ký Quyết định số 1004/CA/QĐ thành lập Phòng Nghiên cứu tổng hợp (nay là Phòng Tham mưu, tác chiến - Bộ Tư lệnh Cảnh vệ). Sự ra đời của đơn vị chuyên trách thực hiện nhiệm vụ tham mưu trong lĩnh vực Cảnh vệ đã khẳng định vai trò, vị trí của công tác này trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ tuyệt đối an toàn đối tượng cảnh vệ trong mọi tình huống.
Cùng với công tác cảnh vệ ở miền Bắc, tại chiến trường miền Nam, lực lượng Cảnh vệ trực thuộc Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam (Trung ương Cục) vừa chủ động tham mưu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an toàn các đồng chí lãnh đạo trung ương Cục, vừa trực tiếp cùng các lực lượng quân giải phóng chiến đấu, đập tan các cuộc vây ráp, càn quét của địch, bảo vệ vững chắc, an toàn khu căn cứ Trung ương Cục, góp phần quan trọng vào thắng lợi cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc của cả dân tộc.
Hòa bình lập lại, non sông thu về một mối, trước yêu cầu, nhiệm vụ công tác cảnh vệ trong tình hình mới, ngày 31/1/1989, Hội đồng Bộ trưởng đã ban hành Nghị định số 11-HĐBT về sửa đổi, bổ sung mô hình tổ chức của Bộ Nội vụ, theo đó Bộ Tư lệnh Cảnh vệ được thành lập trên cơ sở Cục Cảnh vệ. Ngày 6/4/1989, Bộ trưởng Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 326/QĐ-BNV quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của Bộ Tư lệnh Cảnh vệ gồm 16 đầu mối, trong đó có Phòng Tham mưu.
Đây là mốc son quan trọng đánh dấu sự trưởng thành của lực lượng Cảnh vệ CAND nói chung và lực lượng Tham mưu Cảnh vệ nói riêng. Từ đây, lực lượng Cảnh vệ CAND bước vào một giai đoạn mới, phát triển về tổ chức, hoàn thiện chức năng, thống nhất phạm vi, nhiệm vụ; công tác cảnh vệ được triển khai thống nhất trong phạm vi cả nước, gắn liền với hoạt động đối ngoại của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Bên cạnh các mặt thuận lợi, nhiều khó khăn, thách thức cũng đặt ra khiến công tác tham mưu phải nhanh chóng tiếp cận các thành tựu khoa học kỹ thuật, đội ngũ cán bộ tham mưu cần nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn để chủ động tham mưu theo hướng tập trung, chuyên sâu đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ.
Bước vào thời kỳ đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, trực tiếp là của Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an, lực lượng Tham mưu Cảnh vệ CAND ngày càng trưởng thành, vững mạnh toàn diện cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức và cán bộ.
Đến nay, lực lượng Cảnh vệ CAND nói chung và lực lượng Tham mưu Cảnh vệ nói riêng đã được kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tập trung, chuyên sâu, thống nhất, hình thành lực lượng, đơn vị tinh, gọn, mạnh; trang bị ngày càng tiên tiến, hiện đại; đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác nghiệp vụ; tích cực tham mưu hoàn thiện chính sách, pháp luật thuộc lĩnh vực cảnh vệ.
Từ năm 2016 đến nay, lực lượng tham mưu Cảnh vệ đã chủ động tham mưu bảo vệ tuyệt đối an toàn 25.691 lượt hoạt động của lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước, 1.839 sự kiện đặc biệt quan trọng, 737 đoàn khách quốc tế, các mục tiêu trọng yếu, khu làm việc của Trung ương; đặc biệt là tham mưu bảo vệ tuyệt đối an toàn các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc, hội nghị cấp cao APEC, Đại Hội đồng liên minh Nghị viện Thế giới lần thứ 132 (IPU - 132), Lễ kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, Lễ kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh...
Bên cạnh đó, từ năm 2005 đến nay, đã chủ động tham mưu từng bước hoàn thiện cơ sở pháp lý thuộc lĩnh vực Cảnh vệ, trọng tâm là ban hành Pháp lệnh Cảnh vệ (2005), Luật Cảnh vệ (năm 2017), Luật Cảnh vệ sửa đổi, bổ sung (năm 2024), 03 Nghị định, 11 Thông tư điều chỉnh các mặt công tác của lực lượng Cảnh vệ.
Chủ động tham mưu mở rộng hợp tác với các cơ quan An ninh, Cảnh vệ các nước, nhất là các nước có mối quan hệ hợp tác truyền thống, các nước có công tác cảnh vệ phát triển, hiện đại để trao đổi kinh nghiệm, đào tạo, huấn luyện kỹ, chiến thuật trong công tác. Chú trọng tổng kết thực tiễn, nghiên cứu khoa học, từng bước xây dựng, bổ sung, phát triển, hoàn thiện hệ thống lý luận về công tác cảnh vệ, xây dựng lực lượng Cảnh vệ CAND chuyên sâu, toàn diện, ngang tầm với nhiệm vụ đặt ra trong từng thời kỳ cách mạng. Qua đó, đã có những đóng góp ngày càng tích cực, hiệu quả hơn cho thực tiễn công tác, chiến đấu sinh động, đầy cam go của lực lượng Cảnh vệ CAND.
Ghi nhận những thành tích, chiến công xuất sắc của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ làm công tác tham mưu, Đảng, Nhà nước đã tặng thưởng 1 Huân chương Lao động Hạng ba, 1 Huân chương Chiến công hạng Ba, 1 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc Hạng nhì, Bộ Công an 4 lần tặng Cờ thi đua và hàng trăm Bằng khen của các ban, bộ, ngành.
Thời gian tới, tình hình thế giới, khu vực và trong nước tiếp tục diễn biến phức tạp, nhanh chóng, khó lường, đặt ra nhiệm vụ hết sức nặng nề, đòi hỏi lực lượng Cảnh vệ nói chung và lực lượng Tham mưu Cảnh vệ nói riêng tiếp tục phát huy truyền thống anh hùng, đoàn kết vượt qua mọi khó khăn, thách thức, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Nhân dân tin cậy giao phó. Trong đó, cần tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ chủ yếu sau:
Một là, giữ vững, tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước, trực tiếp là Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đối với lực lượng Tham mưu Cảnh vệ CAND và công tác tham mưu trong lĩnh vực Cảnh vệ. Tiếp tục xây dựng Đảng bộ Tư lệnh Cảnh vệ là “Đảng bộ mẫu mực, đi đầu trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và đảng viên”.
Nêu cao tinh thần nêu gương, tự soi, tự sửa, tiên phong, gương mẫu đi đầu trong thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, trọng tâm là các nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng của đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm tập thể, cá nhân vi phạm những điều đảng viên, cán bộ, chiến sĩ không được làm, điều lệnh, quy tắc ứng xử trong CAND, vi phạm pháp luật, “kịp thời thay thế những cán bộ không còn đủ năng lực, uy tín, theo phương châm: “Có vào, có ra, có lên, có xuống” đối với đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu trong lĩnh vực Cảnh vệ [2].
Hai là, tiếp tục nghiên cứu, tham mưu từng bước hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực cảnh vệ đảm bảo đồng bộ, có hiệu lực pháp lý cao, tạo hành lang pháp lý vững chắc và thuận lợi cho lực lượng Tham mưu Cảnh vệ thực hiện nhiệm vụ góp phần bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước và mục tiêu cảnh vệ trong tình hình mới. Tăng cường tổng kết thực tiễn, nghiên cứu, phát triển, hoàn thiện lý luận về công tác Cảnh vệ CAND trong tình hình mới làm cơ sở khoa học cho việc tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, hoàn thiện lý luận nghiệp vụ cảnh vệ nhất là công tác tham mưu nghiệp vụ. Chủ động tham mưu thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trọng tâm là nghiên cứu, ứng dụng, tiếp nhận, chuyển giao kết quả, sản phẩm khoa học công nghệ nhất là ứng dụng công nghệ sinh trắc học, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo... theo hướng tự chủ, lưỡng dụng phục vụ hiệu quả công tác cảnh vệ.
Ba là, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng và rèn luyện bản lĩnh chính trị để xây dựng lực lượng Tham mưu Cảnh vệ CAND “trong sạch vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới theo tinh thần Nghị quyết số 12-NQ/TW, ngày 16/3/2022 của Bộ Chính trị và Kế hoạch 118-KH/ĐUCA, ngày 25/5/2022 của Đảng ủy Công an Trung ương.
Đây là nhiệm vụ trọng tâm cần quyết liệt triển khai thực hiện theo phương châm “05 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả, rõ trách nhiệm. Để đạt được mục tiêu đề ra, Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Cảnh vệ quán triệt phương châm “vừa chạy, vừa xếp hàng” và quan điểm “Xây dựng con người là trung tâm, hiện đại trước, kết hợp với hiện đại về phương tiện, hậu cần, kỹ thuật bảo đảm đồng bộ, phù hợp: Người trước - Súng sau”, đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tham mưu theo hướng nắm vững pháp luật, tinh thông nghiệp vụ, giỏi ngoại ngữ, làm chủ khoa học, công nghệ, có đủ năng lực, trình độ làm việc trong môi trường quốc tế.
Đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục truyền thống, bảo vệ chính trị nội bộ, thực hiện tốt Sáu điều Bác Hồ dạy CAND tập trung vào xây dựng đội ngũ lãnh đạo, chỉ huy và cán bộ, chiến sĩ làm công tác tham mưu Cảnh vệ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân, có phẩm chất đạo đức trong sáng, “có trái tim nóng, cái đầu lạnh, đôi chân vững chắc và hai bàn tay sạch, trọng danh dự vì danh dự là điều thiêng liêng, cao quý nhất” [3]. Thường xuyên quan tâm thực hiện chế độ chính sách đãi ngộ đặc thù đối với đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu. Đây là giải pháp cơ bản, là cơ sở để xây dựng lực lượng Tham mưu Cảnh vệ thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Bốn là, tiếp tục quán triệt, thấm nhuần sâu sắc lời căn dặn của Bác Hồ và tham mưu thực hiện có hiệu quả các chủ trương, biện pháp nhằm thực hiện hiệu quả công tác đảm bảo an ninh, an toàn đối tượng cảnh vệ.
Chủ động nhận diện, đánh giá toàn diện, tổng thể từ xa, từ sớm những nguy cơ đe dọa gây mất an ninh, an toàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước để kịp thời tham mưu với Đảng, Nhà nước, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an các chủ trương, giải pháp chiến lược về công tác cảnh vệ. Tập trung tham mưu các giải pháp phòng ngừa, phát hiện từ sớm, từ xa các nguy cơ từ an ninh truyền thống, an ninh phi truyền thống đối với công tác cảnh vệ theo tinh thần của Nghị quyết số 51-NQ/TW, ngày 05/9/2019 của Bộ Chính trị về chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.
Chủ động rà soát, tham mưu xây dựng, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các đề án, kế hoạch, phương án trọng điểm bảo đảm an ninh, an toàn các mục tiêu, cơ quan trọng yếu... và tổ chức diễn tập các phương án xử lý tình huống phức tạp về an ninh, an toàn đối tượng, mục tiêu cảnh vệ trên cả ba không gian. Đồng thời, tham mưu ứng dụng hiệu quả các thành tựu khoa học, kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, hiện đại phục vụ công tác trọng tâm là xây dựng Trung tâm dữ liệu nghiệp vụ cảnh vệ và khai thác, sử dụng phục vụ hiệu quả phục vụ công tác.
Năm là, tăng cường quan hệ phối hợp với lực lượng Quân đội nhân dân, các cơ quan, đơn vị, các ngành, các cấp, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các tầng lớp Nhân dân; đẩy mạnh hợp tác quốc tế, làm sâu sắc quan hệ đối ngoại và hợp tác quốc tế trong công tác tham mưu về lĩnh vực cảnh vệ theo phương châm “đối ngoại đi trước mở đường” theo hướng “sâu rộng, thực chất, ổn định và hiệu quả”.
Tăng cường, mở rộng hợp tác quốc tế với lực lượng An ninh, Cảnh vệ các nước nhất là các nước có công tác cảnh vệ tiên tiến, hiện đại từ đó tham khảo, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp thực tiễn Việt Nam phục vụ công tác tham mưu bảo đảm an ninh, an toàn đối tượng cảnh vệ. Phát huy tinh thần tự chủ, tham mưu cấp ủy, chỉ huy các cấp mở rộng quan hệ đối ngoại, tranh thủ sự hợp tác, giúp đỡ của chuyên gia an ninh, cảnh vệ các nước trong đào tạo, bồi dưỡng, huấn luyện CBCS có kỹ năng tham mưu, có chiến thuật nghiệp vụ và xử lý tình huống hiệu quả.
Phát huy truyền thống anh hùng vẻ vang, thấm nhuần sâu sắc Sáu điều Bác Hồ dạy CAND, với niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng, lực lượng Tham mưu Cảnh vệ CAND đã và đang tiếp tục có những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, xứng đáng với niềm tin và sự kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
--------------------------------------------------------------------
(1) Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia sự thật, 2011, tập 5, tr.699.
(2) Trích bài phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ 78, tháng 12/2022.
(3) Trích bài phỏng vấn Thông tấn xã Việt Nam của đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhân dịp đón Xuân Quý Mão năm 2023 và kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2023), tháng 12/2022.
“Đi trước đón đầu”, “An ninh chủ động”: Lực lượng Cảnh vệ CAND thực hiện thắng lợi nhiệm vụ được giao 
Lực lượng Cảnh vệ CAND biểu diễn bên Hồ Gươm: Kịch tính, mãn nhãn, đầy phấn khích 
