Quyết tâm ngăn chặn, đẩy lùi tội phạm mua bán người

Đồng thời, Bộ Công an đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và tổ chức quốc tế để tăng cường năng lực, hoàn thiện pháp luật, hỗ trợ nạn nhân và thúc đẩy hợp tác khu vực trong đấu tranh phòng, chống tội phạm này.

Phương thức, thủ đoạn và xu hướng mới của tội phạm

Theo Bộ Công an, mua bán người là tội phạm nguy hiểm, đã được đưa vào “Chương trình phòng, chống tội phạm trên quy mô toàn cầu” của Liên hợp quốc từ năm 2013. Trong những năm gần đây, tội phạm mua bán người trên thế giới và khu vực diễn biến ngày càng phức tạp, với lợi nhuận bất chính đứng thứ ba chỉ sau mua bán ma túy và vũ khí.

Các tổ chức tội phạm không chỉ nhắm tới phụ nữ, trẻ em mà còn mở rộng sang cả nam giới, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức, hoạt động xuyên quốc gia và triệt để lợi dụng công nghệ cao để hoạt động phạm tội. Bên cạnh các mục đích phạm tội truyền thống như khai thác tình dục, buôn bán nội tạng, hôn nhân cưỡng bức, lao động cưỡng bức trong các cơ sở lao động bất hợp pháp, đến nay, mua bán người còn nhằm mục đích cưỡng bức lừa đảo trực tuyến và có xu hướng lan rộng trên phạm vi toàn cầu.

Đây là vấn đề mà nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam phải đối mặt trong công tác đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này, đặt ra yêu cầu cao cần sự phối hợp chặt chẽ với các đối tác quốc tế, các tổ chức đa phương và cơ chế chia sẻ thông tin kịp thời.

Trong 6 tháng đầu năm 2025, tình hình tội phạm mua bán người tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Theo thống kê, các lực lượng chức năng đã chuyển truy tố 50 vụ/178 bị can; đã giải quyết, xét xử 72 vụ, 237 bị cáo. Tội phạm về mua bán người phải giải quyết chủ yếu gồm: Tội mua bán người (chiếm 46,24%); tội mua bán người dưới 16 tuổi (chiếm 43%); tội mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người (chiếm 6,45%). Riêng, lực lượng Cảnh sát hình sự toàn quốc đã khởi tố, điều tra mới 22 vụ/72 đối tượng phạm tội mua bán người theo các tội danh được quy định tại điều 150, 151 Bộ luật hình sự, xác định được 100 nạn nhân bị mua bán.

Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) cho biết, tội phạm mua bán người ra nước ngoài là 10 vụ/25 đối tượng/28 nạn nhân, So với cùng kỳ năm 2024, số vụ mua bán người ra nước ngoài được phát hiện, điều tra giảm 2 vụ (giảm 16%). Tội phạm mua bán người trong nước là 12 vụ/46 đối tượng/72 nạn nhân, so với cùng kỳ năm 2024, số vụ mua bán người trong nước được phát hiện, điều tra tăng 6 vụ (tăng 100%), trong đó chủ yếu là mua bán người, mua bán người dưới 16 tuổi để cưỡng bức làm việc tại các cơ sở karaoke, massage kích dục, bán dâm... xảy ra tại các địa phương Hà Nội, Điện Biên, Bắc Ninh, Tuyên Quang, Long An, Hải Phòng, Thanh Hóa, Nam Định và Hòa Bình (cũ)…

Bên cạnh thủ đoạn truyền thống với hình thức gặp gỡ để tiếp xúc làm quen trực tiếp với nạn nhân, trong các chuyên án, vụ án mua bán người trong nội địa, các đối tượng tiếp tục lợi dụng mạng xã hội facebook, zalo… lập các hội, nhóm đăng tải nội dung, tuyển dụng nhân viên hoặc ứng tiền để chuộc nhân viên của các cơ sở kinh doanh có điều kiện ở các địa bàn khác.

Tất cả các chi phí (tiền đi lại, ăn uống), các đối tượng ép nạn nhân viết giấy vay nợ, sau đó cưỡng bức làm việc tại các cơ sở kinh doanh có điều kiện, nếu nạn nhân phản ứng, không làm việc sẽ bị đánh đập, dọa bán sang nước ngoài.

Đồng thời, nạn nhân sẽ thưởng tiền nếu giới thiệu, dụ dỗ hoặc lừa gạt được các nạn nhân khác đến làm cùng; các đối tượng yêu cầu xem hình ảnh của nạn nhân qua zalo hoặc các ứng dụng mạng xã hội, nếu đạt tiêu chuẩn về ngoại hình, độ tuổi mới tuyển dụng, giao dịch mua bán.

Các đối tượng thực hiện việc mua bán nạn nhân giữa các cơ sở kinh doanh có điều kiện tại các địa phương khác nhau, thu lợi bất chính. Các nạn nhân không sử dụng tên tuổi, địa chỉ thật, bị ép ghi giấy nhận nợ, bị quản thúc, giám sát, một số nạn nhân không muốn làm việc, đối tượng hướng dẫn nạn nhân liên lạc với gia đình, người thân hoặc trực tiếp lên mạng xã hội đăng tin tìm người chuộc để bán nạn nhân sang cơ sở khác.

Lợi dụng mạng xã hội để tìm kiếm, dụ dỗ, ép buộc, xúi giục trẻ em, nhất là trẻ em vùng sâu, vùng xa, người dân tộc thiểu số thực hiện hành vi vi phạm pháp luật tại quán karaoke như: Nhảy múa kích dục, phản cảm, để cho khách có hành vi sàm sỡ, sa đọa. Đây là hành vi vi phạm đạo đức xã hội, gây tác động xấu đến an ninh, trật tự, lối sống, nhân cách và sự phát triển lành mạnh của trẻ em, tiềm ẩn nguy cơ để tội phạm mua bán người lợi dụng thực hiện hành vi phạm tội.

Ngoài ra, tội phạm mua bán người lợi dụng nền tảng mạng xã hội để dụ dỗ, lừa gạt nạn nhân, hứa hẹn “việc nhẹ lương cao”, sau đó bán nạn nhân ra nước ngoài làm việc bất hợp pháp, bán dâm hoặc đòi tiền chuộc với số tiền lớn; lợi dụng kẽ hở của pháp luật trong tư vấn, môi giới hôn nhân với người nước ngoài, cho nhận con nuôi, du lịch, thăm thân... để tuyển chọn, dụ dỗ, lôi kéo các cô gái có hoàn cảnh gia đình éo le, khó khăn lấy chồng nước ngoài, xuất khẩu lao động sang nước ngoài với thu nhập cao sau đó lừa bán nạn nhân; lợi dụng chính sách, thủ tục xuất nhập cảnh, các đối tượng người nước ngoài câu kết với đối tượng người Việt Nam để tổ chức đưa người ra nước ngoài lao động sau đó thu giữ giấy tờ, hộ chiếu, không làm các thủ tục cư trú, bóc lột, cưỡng bức lao động nạn nhân...

Hoàn thiện cơ sở pháp luật

Bộ Công an cho hay, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh phòng, chống mua bán người theo những giải pháp và nhiệm vụ trọng tâm, nổi bật đó là cơ sở pháp luật phòng, chống mua bán người ngày càng hoàn thiện như ban hành và tổ chức triển khai thực hiện Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024; sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự phần có liên quan đến tội phạm mua bán người; ban hành Nghị định số 162 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng, chống mua bán người.

Đây là một bước phát triển trong hoạt động lập pháp của Nhà nước ta nói chung và trong lĩnh vực phòng, chống mua bán người nói riêng, tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho các cơ quan chức năng trong đấu tranh phòng, chống mua bán người, hỗ trợ nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước mà Việt Nam là thành viên; tạo nhận thức thống nhất, đầy đủ về công tác phòng, chống mua bán người; phát huy vai trò của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân trong phòng chống mua bán người. Ngoài ra, tăng cường điều tra, truy tố, xét xử các vụ án mua bán người.

Việt Nam cũng xác định và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán theo quy định của pháp luật và kịp thời ứng phó với những thách thức mới của tình hình mua bán người trong khu vực. Đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức về xu hướng mới, thủ đoạn mới của tội phạm mua bán người; nỗ lực thực hiện những mục tiêu của Thỏa thuận toàn cầu về di cư hợp pháp, an toàn và trật tự của Liên hợp quốc (GCM) theo kế hoạch, nhằm củng cố môi trường di cư minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người di cư, ngăn chặn nguy cơ mua bán người trong các hoạt động di cư quốc tế,… Cho thấy những nỗ lực, thành tựu của Việt Nam trong phòng, chống mua bán người.

Chuyển đổi trạng thái phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả

Cũng theo Bộ Công an, thời gian tới, tình hình mua bán người vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, tội phạm có xu hướng chuyển dịch sang không gian mạng, sử dụng công nghệ cao để dụ dỗ, lừa gạt nạn nhân, đòi hỏi các lực lượng chức năng phải quyết liệt, chuyển đổi trạng thái mạnh mẽ hơn nữa để phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả.

Trong đó, các cấp ủy, chính quyền, cơ quan chức năng cần xác định phòng, chống mua bán người là nội dung nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của chiến lược quốc gia phòng, chống tội phạm và được kết hợp với việc thực hiện các chương trình khác về phát triển kinh tế - xã hội, lấy cơ sở là địa bàn trọng tâm tập trung các biện pháp phòng chống mua bán người. Phát huy vai trò, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cộng đồng, gia đình, cá nhân trong phòng, chống mua bán người…

Triển khai hiệu quả các kế hoạch, phương án nghiệp vụ phòng ngừa, đấu tranh, trấn áp tội phạm mua bán người, nhất là đường dây tội phạm mua bán người; điều tra, truy tố, xét xử nghiêm minh các đối tượng phạm tội mua bán người theo quy định; đặc biệt là, giải cứu, tiếp nhận, xác minh, xác định, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân kịp thời, chính xác, bảo đảm nguyên tắc tôn trọng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân; lấy nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân làm trung tâm; bảo đảm bình đẳng giới.

Nâng cao hiệu quả công tác quản lý, kiểm tra các hoạt động kinh doanh, dịch vụ; làm tốt công tác quản lý đăng ký cư trú, quản lý xuất nhập cảnh trên địa bàn, nắm rõ biến động dân cư có liên quan đến hoạt động mua bán người. Tăng cường tuần tra, kiểm soát tại biên giới, khu vực biên giới, cửa khẩu, trên biển và hải đảo nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi mua bán người; kịp thời thông tin, tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống mua bán người nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cộng đồng, gia đình, cá nhân trong phòng, chống mua bán người, đề cao cảnh giác, tích cực tham gia phòng, chống mua bán người.

Có thể nói, bên cạnh việc tiếp tục bám sát các giải pháp, nhiệm vụ về phòng, chống tội phạm nói chung và phòng, chống tội phạm mua bán người nói riêng đã được Trung ương Đảng, Chính phủ đề ra, năm 2025 hưởng ứng “Ngày thế giới phòng, chống mua bán người”, “Ngày toàn dân phòng, chống mua bán người” đã truyền đi thông điệp với chủ đề: “Mua bán người là tội phạm có tổ chức - Hãy chấm dứt sự bóc lột”.

Qua đó, thể hiện nỗ lực, cam kết mạnh mẽ của các cấp, ngành từ trung ương đến địa phương trong công tác phòng, chống mua bán người; huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân tham gia để góp phần xây dựng một cộng đồng an toàn, không có tội phạm mua bán người…