Gấp rút hoàn thiện các hạng mục còn dang dở trên cao tốc Bắc – Nam

Nơm nớp khi lưu thông 2 chiều trong 1 ống hầm trên cao tốc

Hầm đường bộ Đèo Bụt xuyên qua dãy núi Đèo Bụt thuộc dự án cao tốc Vũng Áng - Bùng nối 2 tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Trị. Hầm Đèo Bụt có tổng đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng, được thiết kế 2 ống hầm, ống hầm trái dài 716m, ống hầm phải dài 840m; chiều rộng mỗi hầm 15m, tim hầm trái cách tim hầm phải 45m.

Theo phân kỳ đầu tư được duyệt, giai đoạn 1 đầu tư xây dựng hoàn chỉnh 1 ống hầm bên phải, khai thác với 2 làn xe ngược chiều, vận tốc thiết kế 80 km/h. Ống hầm bên trái làm hầm cứu hộ, thoát hiểm, chưa phục vụ khai thác. Tuy nhiên, từ thực tế đưa vào khai thác cao tốc Vũng Áng – Bùng từ tháng 8/2025 đến nay, việc chỉ lưu thông một ống hầm với 2 làn ngược chiều trên cao tốc đã lộ rõ nhiều bất cập, tiềm ẩn nguy cơ TNGT cao, thậm chí đã xảy ra các vụ việc tai nạn ngay tại khu vực này, gây ùn ứ giao thông trên cao tốc.

Điển hình, vào lúc 8h40 ngày 10/3, ngay trong ống hầm Đèo Bụt đang khai thác đã xảy ra vụ TNGT liên hoàn giữa 3 phương tiện gồm ôtô con mang BKS 38A-685.xx, xe tải mang BKS 51E-157.xx và xe đầu kéo mang BKS 50H-128.xx kéo rơ-moóc 50RM-123.xx khiến 2 người bị thương; 3 phương tiện hư hỏng. Vụ tai nạn đã khiến 2 làn di chuyển trong hầm Đèo Bụt bị ách tắc cục bộ, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 4 (Cục CSGT) phải phối hợp với đơn vị liên quan, tổ chức phân luồng 2 chiều di chuyển trên cao tốc Vũng Áng - Bùng tại nút giao QL12C (Hà Tĩnh) và nút giao Tiến Châu - Văn Hoá (Quảng Trị).

Trước thực trạng này, nhà đầu tư đã quyết định đẩy nhanh tiến độ thi công để đưa ống hầm Đèo Bụt bên trái tuyến vào khai thác. Đại diện Tập đoàn Sơn Hải, đơn vị thi công dự án cho biết, ống hầm bên trái dù đã cơ bản hoàn thành phần kết cấu nhưng mới dừng ở mức hầm kỹ thuật, chưa đủ điều kiện đưa vào vận hành. Trong những ngày này, thực hiện chỉ đạo của chủ đầu tư, đơn vị đã triển khai các phần việc liên quan đến giai đoạn hoàn chỉnh, trong đó các hạng mục quan trọng nhất gồm thi công cầu số 6 phía nam hầm và cầu số 5 phía bắc hầm. Theo hợp đồng đã được ký kết, đến tháng 1/2027 dự án sẽ hoàn thiện, đưa vào sử dụng để cải thiện điều kiện lưu thông, giảm áp lực cho ống hầm hiện tại.

Tương tự, trên cao tốc Bắc – Nam phía Đông, dự án thành phần Diễn Châu – Bãi Vọt có chiều dài hơn 50km, đi qua 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, với tổng vốn đầu tư 11.157 tỷ đồng có hạng mục hầm chui Thần Vũ. Hầm được thiết kế gồm hai ống hầm song song cách nhau 45m, mỗi ống rộng 12,75m với quy mô 3 làn xe. Từ cuối tháng 6/2024 đến nay, chỉ đưa vào khai thác một ống hầm với 2 làn xe chạy hai chiều. Dự án thành phần này chính thức thu phí từ đầu tháng 1/2025 nhưng đến nay, ống hầm phía trái tuyến vẫn chưa hoàn thiện, đưa vào hoạt động.

Đến cuối năm 2025, Ban Quản lý dự án đường sắt mới khởi công Dự án đầu tư hoàn thiện hầm Thần Vũ với tổng chiều dài tuyến khoảng 8,2km, trong đó có 3 cây cầu với chiều dài hơn 4,1km, được đầu tư theo tiêu chuẩn đường cao tốc, tổng mức đầu tư dự án khoảng 2.155 tỷ đồng. Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành cơ bản năm 2026 và đưa vào sử dụng trong quý III năm 2027. Theo báo cáo từ Ban Quản lý dự án đường sắt, sau 4 tháng khởi công, tiến độ thực hiện đang chậm so với kế hoạch. Tính đến cuối tháng 3/2026, giá trị khối lượng thi công mới đạt hơn 7% hợp đồng, thấp hơn khoảng 10% so với kế hoạch.

Vừa đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, vừa thu phí trên cao tốc

Tính đến thời điểm hiện nay, cao tốc đường bộ Bắc – Nam phía Đông đến nay vẫn còn 8 hầm đường bộ chưa hoàn thành đầu tư mở rộng, ngoài các hầm Đèo Bụt và Thần Vũ, còn có hầm Núi Vung (dài 2.195m) thuộc Dự án Cam Lâm – Vĩnh Hảo; hầm số 1 (dài 555m), hầm số 2 (dài 698m) và số 3 (dài 3.200m) thuộc Dự án Quảng Ngãi - Hoài Nhơn; hầm Tuy An (dài 1.020m) thuộc Dự án Chí Thạnh - Vân Phong và hầm Cù Mông (dài 2.572m) nối thông dự án Quy Nhơn - Chí Thạnh.

Việc các dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025 đã hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2025 nhưng hiện đang có 8/17 hầm hoàn thiện 1 ống hầm và khai thác 2 làn xe tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc giao thông khi có sự cố trong hầm, đồng thời một số nơi có dấu hiệu quá tải vào các dịp lễ, Tết khi lưu lượng phương tiện tham gia lưu thông tăng cao.

Do vậy, việc sớm hoàn thiện thi công hoàn chỉnh 2 ống hầm để đưa vào khai thác độc lập, đồng bộ giữa phần tuyến và hầm không chỉ tăng lưu lượng lưu thông mà còn đảm bảo ATGT trên toàn tuyến. Hiện, các dự án này đã được Bộ Xây dựng thống nhất chủ trương đầu tư hoàn chỉnh các hầm đường bộ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2 bằng nguồn kinh phí cân đối từ các dự án thành phần, dự kiến trong năm 2027 sẽ hoàn thiện, đưa vào khai thác đồng bộ.

Cùng với việc chậm đưa vào hoạt động các hầm chui xuyên núi đồng bộ, việc thi công chậm tiến độ các dự án trạm dừng nghỉ trên cao tốc Bắc – Nam phía Đông cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến TNGT xảy ra liên tục trong thời gian vừa qua. Thống kê cho thấy, chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay, trên 3 dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam đoạn qua địa phận Hà Tĩnh đã liên tục xảy ra 14 vụ TNGT, đặc biệt có thời điểm trong 1 ngày xảy ra 5 vụ TNGT làm nhiều phương tiện hư hỏng và nhiều người bị thương.

Ngoài việc hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, việc thiếu các trạm dừng nghỉ khiến tài xế phải lưu thông liên tục trong quãng đường dài cũng khiến nguy cơ dẫn đến TNGT tăng cao. Theo thiết kế được phê duyệt, cao tốc Bắc - Nam phía Đông có 21 trạm dừng nghỉ được triển khai đầu tư. Tính đến nay, đã có 16 trạm được đưa vào khai thác các công trình dịch vụ thiết yếu như đổ xăng, vệ sinh và dừng nghỉ nhưng tất cả đang trong tình trạng khai thác tạm.

Trên cao tốc Hàm Nghi – Vũng Áng, trạm dừng nghỉ tại Km534+310 ở xã Cẩm Hưng với vốn đầu tư hơn 300 tỷ đồng, theo kế hoạch từ 30/9/2025 sẽ đưa vào khai thác chính thức nhưng đến đầu tháng 12/2025 mới bắt đầu được đưa vào khai thác tạm. Đến nay, dự án vẫn còn thi công dang dở các hạng mục, chưa hẹn ngày về đích dù chủ đầu tư đặt mục tiêu tới tháng 4/2026 sẽ đưa vào khai thác hoàn toàn, song nhìn vào thực tế hiện tại, đây là mục tiêu bất khả thi.

Cũng rơi vào tình cảnh tương tự là trạm dừng nghỉ đặt tại km427+035 trên cao tốc Nghi Sơn – Diễn Châu, thuộc địa phận xã Minh Châu, tỉnh Nghệ An. Từ đầu năm đến nay, dự án này cũng chỉ mới đưa vào khai thác tạm một số hạng mục như nhà vệ sinh công cộng, bãi đỗ xe tạm, dịch vụ ăn nhanh, chưa cung cấp dịch vụ tiếp nhiên liệu. Đây cũng là tình trạng chung của các trạm dừng nghỉ trên cao tốc Bắc – Nam đoạn qua các tỉnh miền Trung, thậm chí nhiều trạm dừng nghỉ còn đang trong quá trình san lấp mặt bằng, chưa thể đưa vào khai thác trong thời gian tới theo lộ trình đã cam kết với Chính phủ và Bộ Xây dựng.

Cùng với cao tốc Diễn Châu – Bãi Vọt, từ ngày 2/2/2026, các tuyến cao tốc thuộc dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020, gồm các đoạn: Mai Sơn - quốc lộ 45; quốc lộ 45 - Nghi Sơn; Nghi Sơn - Diễn Châu; Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây đã được Cục Đường bộ Việt Nam tổ chức thu phí sử dụng đường bộ. Theo đề án thu phí được Bộ Xây dựng phê duyệt, 13 dự án thành phần còn lại từ Hà Tĩnh đến Cà Mau sẽ đồng loạt thu phí trong năm 2026. Tuy vậy, trong bối cảnh hạ tầng kỹ thuật liên quan còn dang dở, chưa đồng bộ, đặc biệt là các hạng mục hầm chui, trạm dừng nghỉ và chưa có làn dừng khẩn cấp liên tục đã khiến cho người dân bất an, thậm chí là bức xúc khi lưu thông trên cao tốc.