Tháng 3/1985, tròn 20 tuổi, chàng trai Trần Văn Cao tốt nghiệp Trường Cảnh sát cơ động, đã tình nguyện về quê hương- huyện vùng cao Bát Xát của Lào Cai - nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt, công tác. Ở thời điểm đó, đường đến với "cái chữ" của những đứa trẻ vùng cao cũng gập ghềnh, gian khó như chính địa hình và khí hậu ở nơi đây. Khi anh vào cấp ba, cả huyện chỉ có 2 học sinh xuống TP Lào Cai theo học. Chặng đường từ xã Cốc Mỳ xuống TP Lào Cai vào thời điểm đó chỉ có cách duy nhất là cuốc bộ, men theo đường rừng… Trong suốt chặng đường miệt mài theo đuổi con chữ ấy, nghị lực cùng khát khao được cống hiến luôn cháy bỏng trong tâm trí giúp anh vượt lên mọi khó khăn.
Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, Trần Văn Cao hăm hở bắt tay vào công việc. Ngày đó, mỗi chuyến công tác thường kéo dài cả tháng ròng. Một chiếc balo, một khẩu súng, dăm ba bộ quần áo và những con cá khô là đi công tác biệt biền cả tháng trời, thực hiện "ba cùng" với bà con. Dấu chân của người trinh sát trẻ ấy đã có mặt ở các địa bàn vùng cao Bát Xát…
Hơn 3 năm công tác tại địa bàn, với ham muốn học hỏi, năm 1989, anh tiếp tục theo học đại học rồi quay trở lại làm công tác điều tra. Năm 2002, anh được bổ nhiệm làm Phó trưởng Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý; 1 tháng sau đó được bổ nhiệm là Trưởng phòng CSĐT tội phạm về ma tuý Công an tỉnh Lào Cai. Trên cương vị là Trưởng phòng, Đại tá Trần Văn Cao đã luôn chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, nói đi đôi với làm; ghi dấu ấn đặc biệt trong công tác phòng, chống tội phạm về ma tuý.
Lào Cai là địa bàn trung chuyển về ma tuý từ Điện Biên, Sơn La rồi đưa sang Trung Quốc tiêu thụ. Từ đặc điểm của địa bàn, anh đã cùng tập thể lãnh đạo đơn vị chủ trương vận dụng phương châm "phát hiện từ xa, triệt phá tận gốc"; tập trung đấu tranh, triệt phá các đường dây mua bán vận chuyển ma túy với quy mô lớn, triệt tiêu nguồn cung ma tuý góp phần giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn.
Để thực hiện tốt phương châm này, CBCS Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý Công an tỉnh Lào Cai đã không quản gian khó; triển khai đến các xã, các bản, làng vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn thực hiện 3 cùng "Cùng ăn, cùng ở, cùng làm" với nhân dân để làm tốt công tác nắm tình hình, địa bàn. Đồng thời, tiến hành điều tra sâu, xác minh kỹ để sàng lọc đối tượng có biểu hiện bất minh về kinh tế hoạt động trên tuyến, từ đó, có phương án quản lý phục vụ tốt công tác điều tra khám phá; làm tốt công tác vận động quần chúng tham gia tố giác tội phạm; tuyên truyền, vận động và cảm hoá các đối tượng có biểu hiện nghi vấn phạm tội về ma tuý.
Từ năm 2015 đến hết năm 2020, anh đã cùng tập thể lãnh đạo, trực tiếp chỉ đạo Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý Công an tỉnh Lào Cai phát hiện, khởi tố và điều tra 259 vụ, bắt giữ 382 bị can.
Điển hình trong số đó là chuyên án bắt giữ 4 đối tượng, thu giữ 351 bánh heroin và nhiều vật chứng quan trọng khác. Đây là chiến công tiêu biểu, xuất sắc của lực lượng CSĐT tội phạm về ma tuý, thể hiện được bản lĩnh chính trị, vận dụng triển khai đồng bộ các biện pháp, chiến thuật nghiệp vụ sắc bén, sáng tạo bắt giữ toàn bộ đối tượng trong đường dây, thu được số lượng ma tuý lớn. Vào thời điểm đó, đây là vụ án thu giữ số lượng ma túy lớn đứng thứ 3 toàn quốc, được Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công an, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Lào Cai gửi thư khen, nhân dân cảm phục, tin tưởng vào lực lượng Công an, các cơ quan truyền thông đưa tin sâu đậm tạo sự lan toả trong xã hội.
Năm 2020, Đại tá Trần Văn Cao đã chỉ đạo đơn vị tập trung lực lượng, triển khai các biện pháp nghiệp vụ đấu tranh, bắt quả tang 3 đối tượng gồm: Cư A Vảng (SN 1972, trú tại tỉnh Điện Biên); Tráng Thị Dín (SN 1979) và Vàng Thị Pằng (SN 1986, cùng trú tại huyện Mường Khương) về hành vi mua bán trái phép chất ma tuý; vật chứng thu giữ 84.800 viên ma tuý tổng hợp. Quá trình đấu tranh điều tra các đối tượng trong chuyên án trên, anh đã phát hiện Vàng Liền Hòa (SN 1998, trú tại Pạc Bo, xã Bản Lầu, huyện Mường Khương), là đối tượng nằm trong vụ án do đơn vị đang đấu tranh, có mối quan hệ với một số đối tượng nằm trong Chuyên án 318C. Từ đó, anh đã chỉ đạo áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ để đấu tranh. Đến ngày 1/10/2020, Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý Công an tỉnh Lào Cai đã phá thành công chuyên án, bắt quả tang Vàng Liền Hòa cùng vật chứng là 250.000 viên ma túy tổng hợp.
Ngoài ra, Đại tá Trần Văn Cao còn cùng tập thể lãnh đạo chỉ đạo đơn vị bắt và vận động đầu thú 6 đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm và xử lý theo quy định của pháp luật. Trong đó, bản thân anh đã trực tiếp bắt giữ 1 đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm trốn tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Từ thực tiễn địa bàn và công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm về ma tuý, anh hiểu rằng, đối tượng phạm tội về ma tuý manh động và liều lĩnh. Ngoài việc đối mặt với hiểm nguy, các trinh sát và điều tra viên còn phải đối mặt với những viên đạn "bọc đường"… Một chuyên án chỉ thành công khi tính mạng và sự an toàn của người dân, cán bộ, chiến sỹ làm nhiệm vụ được đảm bảo. Trong khi đó, đời sống vật chất của CBCS làm về ma tuý rất khó khăn. Vì thế, cùng tập thể lãnh đạo đơn vị, Đại tá Trần Văn Cao đã chủ động nghiên cứu năng lực của mỗi CBCS để bố trí sắp xếp phù hợp với năng lực sở trường của mỗi cá nhân, mang lại hiệu quả cao trong công tác. Đồng thời, đảm bảo được công tác quản lý CBCS không để xảy ra sai phạm tiêu cực, vi phạm kỷ luật…
Cuối năm 2021, Đại Trần Văn Cao được điều động làm Trưởng phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Lào Cai. Ngay từ khi nhận nhiệm vụ công tác, người chỉ huy ấy đã cùng tập thể đơn vị ghi dấu ấn ở những vụ án lớn. Đó là việc triệt phá đường dây đánh bạc công nghệ cao lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn tỉnh Lào Cai; trong thời gian ngắn đã khám phá thành công vụ giết người, cướp tài sản đặc biệt nghiêm trọng xảy ra trên địa bàn huyện SiMaCai (Lào Cai) và gần đây nhất là việc bắt giữ nhóm đối tượng buôn lậu qua sông…
Với những kết quả, thành tích đã đạt được, nhiều năm liên tiếp, Đại tá Trần Văn Cao được công nhận là điển hình tiên tiến giai đoạn 2015 - 2020 trong thực hiện các phong trào thi đua. Đồng thời, được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng II, III, 3 Bằng khen của UBND tỉnh, 1 Bằng khen của Bộ Công an và nhiều Giấy khen của Giám đốc Công an tỉnh.
Chuyện nghề của người chỉ huy phá những chuyên án khó 
Chuyện đời, chuyện nghề của một Giám đốc Công an tỉnh 
