Việc kiến tạo không gian đặc biệt này không chỉ bảo tồn, phát huy hơn nữa giá trị di sản Hồ Chí Minh mà còn giúp Cao Bằng phát triển các sản phẩm văn hóa, giáo dục, du lịch có chiều sâu, phù hợp định hướng phát triển bền vững vùng Việt Bắc trong giai đoạn mới.
Kết nối, phát huy hệ thống di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh
Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh tại Cao Bằng nằm trong Đề án tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Không gian này được kiến tạo theo mô hình Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh của TP Hồ Chí Minh, đồng thời điều chỉnh phù hợp với đặc thù lịch sử - văn hóa - địa linh của vùng Pác Bó, mốc 108 và khu vực nguồn cội, nơi Bác Hồ trở về Tổ quốc sau thời gian dài bôn ba tìm đường cứu nước. Không gian sẽ bao gồm: Không gian vật thể, không gian phi vật thể, không gian số, không gian giáo dục, không gian cộng đồng được thiết kế để tỏa rộng trong đời sống, không giới hạn trong một công trình.
Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa cho biết, sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước tại Cao Bằng cách đây 85 năm là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra bước ngoặt quyết định cho cách mạng Việt Nam. Cao Bằng vinh dự và tự hào là nơi Bác Hồ chọn làm điểm xuất phát cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, đồng thời là căn cứ địa cách mạng quan trọng trong những năm tháng đầu đầy gian nan. Kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước không chỉ là niềm tự hào thiêng liêng của riêng Cao Bằng mà còn của cả nước, góp phần khơi dậy mạnh mẽ tư tưởng độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, tinh thần tự chủ chiến lược và ý chí vươn lên của dân tộc Việt Nam trong mọi giai đoạn lịch sử.
Trong hệ thống di sản liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, 4 địa phương giữ vị trí đặc biệt: Nghệ An - nơi sinh ra Người và hun đúc tinh thần yêu nước, hành trang đầu tiên để thôi thúc Người tìm đường cứu nước cứu dân; TP Hồ Chí Minh - nơi Người ra đi tìm đường cứu nước; Hà Nội - nơi Người cống hiến và an nghỉ; Cao Bằng - nơi Người trở về trực tiếp chuẩn bị lực lượng, căn cứ địa, đường lối cho Cách mạng Tháng Tám.
Hiện nay, TP Hồ Chí Minh là địa phương đầu tiên trong cả nước sáng tạo và phát triển mô hình Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là một sáng kiến văn hóa mà là một tư tưởng đổi mới mang tầm chính trị - xã hội sâu sắc, nhằm đưa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thành môi trường sống, môi trường làm việc và môi trường giáo dục.
Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh tại Cao Bằng kế thừa và kế tiếp mô hình của TP Hồ Chí Minh. Việc hình thành Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh tại Cao Bằng tạo nên sự kết nối hoàn chỉnh, gắn kết cội nguồn - hành trình - đỉnh cao sự nghiệp của Người thành một trục di sản liền mạch.
Công trình đặc biệt này không chỉ phục vụ kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ về nước mà còn là hướng đi chiến lược, giúp bảo tồn, phát huy giá trị di sản Hồ Chí Minh, đổi mới giáo dục truyền thống, thúc đẩy du lịch - văn hóa, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao vị thế của tỉnh Cao Bằng trong hệ thống văn hóa Hồ Chí Minh của cả nước. Đây cũng là bước đi quan trọng để Cao Bằng trở thành trung tâm giáo dục, văn hóa, trải nghiệm di sản Hồ Chí Minh vùng Việt Bắc, góp phần kiến tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Tự hào lan tỏa giá trị di sản Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới
Trao đổi với phóng viên Báo CAND về việc triển khai xây dựng Không gian Văn hoá Hồ Chí Minh tại Cao Bằng, ông Đào Văn Mùi, Giám đốc Ban Quản lý các di tích quốc gia đặc biệt tỉnh Cao Bằng cho biết, tại Cao Bằng hiện nay có rất nhiều di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Các di tích này đang được bảo tồn, phát huy nhằm lan tỏa giá trị di sản Hồ Chí Minh. Song song với hoạt động trưng bày truyền thống, các di tích đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, truyền thông, giáo dục và hoạt động cộng đồng.
Khi kiến tạo Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh, các di tích này sẽ được tăng cường tu bổ, hoàn chỉnh về cơ sở vật chất và nội dung hoạt động, được phát huy tốt hơn, lan toả giá trị di sản Hồ Chí Minh tốt hơn, không chỉ đối với nhân dân tại địa phương mà còn với du khách trong và ngoài nước. Thậm chí, ngay cả khi du khách chưa có dịp trực tiếp đến Cao Bằng cũng vẫn có thể tìm hiểu về các di tích trong không gian đặc biệt này.
Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh tại Cao Bằng sẽ gắn liền với đồng bào các dân tộc vùng cội nguồn cách mạng tại xã Trường Hà và từng bước mở rộng ra các địa phương trong tỉnh. Đây sẽ là trung tâm kết nối di sản, giáo dục truyền thống và lan tỏa giá trị Hồ Chí Minh đến đồng bào các dân tộc Cao Bằng và vùng Việt Bắc nói riêng, nhân dân cả nước và du khách quốc tế nói chung.
Trong đó, trọng tâm là trưng bày tư liệu, hình ảnh, hiện vật về hành trình trở về nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh qua Tịnh Tây, Long Châu, mốc 108, Pác Bó. Các hoạt động ứng dụng công nghệ số, công nghệ VR/AR, không gian tương tác, bản đồ số di sản, thuyết minh đa phương tiện sẽ được tập trung phát triển.
Tổ chức sự kiện thường niên gắn với các ngày lễ lớn, kết hợp trình diễn nghệ thuật, chiếu phim, giới thiệu sách về Bác Hồ. Tăng cường tổ chức hoạt động giáo dục, trải nghiệm cho thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên, lực lượng vũ trang và du khách; kết nối chương trình “Theo chân Bác”, liên kết du lịch vùng Việt Bắc và điểm di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó.
Chia sẻ cảm xúc khi xã Trường Hà vinh dự được lựa chọn đầu tiên trong xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Cao Bằng, Bí thư xã Trường Hà Dương Mạc Kiên cho biết, đây là vinh dự lớn và là trách nhiệm thiêng liêng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương với lịch sử, với Bác Hồ và các thế hệ mai sau. Bởi Trường Hà, Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, không đơn thuần là một địa danh, mà là một “trang sử sống”.
Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân khi về đây đều tự nhủ phải tự soi mình, tự nhắc mình sống, làm việc và cống hiến theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác. Đó cũng là lý do Pác Bó – Trường Hà được lựa chọn làm trung tâm của Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. “Với Trường Hà, đây vừa là niềm tự hào, vừa là lời nhắc nhở thường xuyên để chúng tôi tiếp tục nỗ lực gìn giữ, phát huy giá trị di sản vô giá mà Bác Hồ và lịch sử đã trao gửi, xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và nhân dân cả nước”, Bí thư xã Trường Hà Dương Mạc Kiên bày tỏ.
Chuyển đổi di sản công nghiệp thành không gian văn hoá, sáng tạo tại Hà Nội 
