Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã chúc mừng Hội Nhà văn Việt Nam và các tác giả đạt Giải thưởng Văn học năm 2021, các hội viên mới của Hội. Đồng chí bày tỏ tin tưởng giải thưởng của Hội không chỉ có tác động trong giới văn học mà còn có các tác động tích cực đến xã hội và có sức sống lâu bền trong công chúng.
Đồng chí khẳng định, Ban Tuyên giáo Trung ương đánh giá cao và ghi nhận những cố gắng của Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam thời gian qua. Trong năm 2021, dù gặp nhiều khó khăn nhưng Hội Nhà văn Việt Nam đã có nhiều hoạt động, đặc biệt là hoạt động chuyên môn có ý nghĩa, tác động đến đời sống văn hoá, xã hội, trong đó có đề xuất xây dựng chiến lược văn học cho thiếu nhi, đưa sách đến với thiếu nhi vùng sâu, vùng xa, cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi…
Trong nhiệm kỳ hiện nay và các năm tiếp theo, Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam đã có định hướng hoạt động rất rõ. Hội đã từng bước đưa Nghị quyết vào các hoạt động của Hội; nâng cao chất lượng giải thưởng, kết nạp hội viên, hoạt động đối ngoại và đưa văn hoá, văn học Việt Nam ra thế giới. Hội có nhiều đổi mới về hình thức hoạt động và nội dung, tạo không khí phấn khởi, động viên các nhà văn, nhà thơ, những người làm công tác lý luận phê bình, dịch thuật nâng cao trách nhiệm công dân, cùng chung sức chung lòng xây dựng Hội vững mạnh, thực sự là tổ chức chính trị xã hội nghề nghiệp tiêu biểu.
Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa đề nghị, trong thời gian tới, Hội Nhà văn Việt Nam cùng với các Hội Văn học nghệ thuật từ trung ương đến địa phương cần nâng cao trách nhiệm của mình cùng với hệ thống chính trị quyết tâm thực hiện tốt các nhiệm vụ, các giải pháp đã đề ra trong Nghị quyết của Đảng và chương trình hành động của Chính phủ, phát huy giá trị văn hoá, sức mạnh con người Việt Nam, nhận thức sâu sắc và đầy đủ, toàn diện hơn nữa về vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của văn hoá trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cũng như thực hiện khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc, xứng tầm với sự nghiệp đổi mới, sự phát triển của dân tộc.
Trưởng ban Tuyên giáo yêu cầu Hội Nhà văn Việt Nam tiếp tục đổi mới hoạt động, tập hợp và tạo điều kiện để văn nghệ sĩ hoạt động tích cực, hiệu quả, phát huy tài năng và năng lực sáng tạo, quảng bá văn học nghệ thuật với ý thức đầy đủ trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân của các nhà văn, chú trọng phát triển năng khiếu, tài năng trẻ.
Cần có sự thống nhất cao giữa cơ quan của Đảng, Nhà nước với Hội Nhà văn và các Hội văn học nghệ thuật để phát triển, bồi dưỡng nhân tài theo những tiêu chí của Đảng, để làm sao xây dựng được ngũ nhân lực vững chắc cho văn học nghệ thuật sau này. Các nhà văn đã chủ động và hội nhập rất tốt nhưng cần làm tốt hơn nữa, để chứng kiến rõ quan điểm về sự phát triển, về dân tộc, về đất nước, con người Việt Nam, để bạn bè thế giới hiểu, yêu Việt Nam hơn, vị thế của Việt Nam không chỉ là kinh tế mà trước tiên phải là văn hoá, văn học nghệ thuật.
Tại buổi lễ, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đã cảm ơn đồng chí Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã dự sự kiện quan trọng của Hội Nhà văn Việt Nam và có những ý kiến chia sẻ với Ban Chấp hành Hội. Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cũng đã báo cáo với đồng chí Trưởng Ban Tuyên giáo, các Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam về những thành tựu năm qua của Hội.
Theo đó, mặc dù năm 2021 gặp nhiều khó khăn, Ban Chấp hành Hội có những kế hoạch chưa triển khai được vì đại dịch COVID-19 nhưng cũng đã tìm mọi cách khắc phục hạn chế, từng bước điều chỉnh, lắng nghe, hoạt động tốt hơn. Hội đã tiến hành cải cách, đổi mới, tổ chức thành công Giải Tác giả trẻ, phát động sáng tác văn học cho thiếu nhi và nhiều hoạt động thúc đẩy phát triển văn học thiếu nhi, chuẩn bị nhiều hoạt động và cả những dự án “dài hơi”, trong đó có Hội nghị viết văn trẻ toàn quốc, sách cho văn học thiếu nhi, toạ đàm về văn học thiếu nhi, sự kiện văn hoá Ngày Nguyễn Du trên phố Nguyễn Du… Riêng với Giải thưởng Văn học 2021, Ban tổ chức đã triển khai nghiêm túc, khoa học, khách quan. Trong đó, hạng mục giải thưởng Văn học thiếu nhi thực sự là sự đợi chờ vì sau hơn chục năm, tác phẩm văn học thiếu nhi vắng bóng trong Giải thưởng Hội nhà văn hàng năm, Hội đã quyết định lập ra hạng mục giải thưởng này để thúc đẩy sáng tác văn học về đề tài đặc biệt và cần thiết này.
Báo cáo tổng kết giải thưởng, nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho biết, năm 2021, Ban tổ chức đã nhận được đề cử xét giải 216 tác phẩm. Trong đó, văn xuôi có 70 tác phẩm, thơ có 91 tác phẩm, lý luận phê bình có 16 tác phẩm và văn học thiếu nhi có 19 tác phẩm.
Qua đọc vòng loại, hội đồng Sơ khảo đã đề cử lên hội đồng Chung khảo những tác phẩm đạt quá bán số phiếu. Hội đồng Chung khảo đã đọc kỹ các tác phẩm vào chung khảo và dành hai ngày để bàn luận kỹ càng từng tác phẩm, sau đó bỏ phiếu quyết định. Giải thưởng năm nay đã lựa chọn một cách khá chính xác những tác phẩm tiêu biểu và những tác phẩm này phần nào phản ánh thực trạng, thực lực của các thể loại văn học trong năm. Tất cả các tác phẩm được giải Hội nhà văn 2021 đều truyền tải cái đẹp của nghệ thuật và thông điệp nhân văn của thế giới con người.
Tại buổi lễ, Ban tổ chức đã trao giải cho nhà văn Nguyễn Bình Phương với tiểu thuyết “Một ví dụ xoàng”, nhà phê bình Trương Đăng Dung với tập sách “Văn bản văn học và sự bất ổn của chữ”, đại diện dịch giả Hà Thế Giang với tác phẩm văn học dịch “Châu Phi nghìn trùng”. Riêng giải thưởng văn học thiếu nhi dành cho cố nhà văn Lê Văn Nghĩa với tác phẩm “Mùa tiểu học cuối cùng”, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam sẽ vào TP Hồ Chí Minh trao tặng gia đình ông vào ngày 21/2.
Ngay sau lễ trao giải, Hội Nhà văn Việt Nam cũng đã làm lễ kết nạp 34 hội viên mới.
Phát biểu của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tại Hội Nhà văn Việt Nam 
