Theo Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) Phú Yên, tính đến cuối năm 2021, trên địa bàn tỉnh Phú Yên đã có 9 điểm DLSTTP, gồm: Mộc Fram ở xã An Hòa Hải, huyện Tuy An; Thác Cây Đu ở xã Xuân Lâm, thị xã Sông Cầu; Long Vân Garden, BB Farm ở xã Sơn Long, huyện Sơn Hòa; Suối Mơ ở xã Hòa Tâm; Sinh thái vườn Huỳnh Chí ở xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa; Sinh thái HLy ở xã Sông Hinh; Sinh thái Jrai Tang ở xã Ea Trol, huyện Sông Hinh; Sơn Thủy – Suối Lạnh ở xã Hòa Thịnh, huyện Tây Hòa.
Hầu hết các điểm DLSTTP nêu trên đều được đầu tư xây dựng trên đất trồng cây lâu năm, trồng cây hằng năm khác, đất rừng đặc dụng, rừng sản xuất… không phù với quy hoạch sử dụng đất đai, xây dựng ở địa phương; chưa hoàn tất thủ tục đầu tư theo quy định pháp luật; sử dụng đất sai mục đích; xây dựng các hạng mục công trình trái phép, vi phạm trật tự xây dựng; một số cơ sở thu tiền cung cấp sản phẩm, dịch vụ nhưng chưa đăng ký kinh doanh – thuế… Để tăng cường công tác quản lý nhà nước, ngày 19/3/2022, UBND tỉnh Phú Yên đã có văn bản giao cho UBND các huyện, thị xã, thành phố thành lập đoàn kiểm tra, xử lý vi phạm về đất đai, xây dựng, kinh doanh dịch vụ, kịp thời phát hiện và xử lý, không để xảy ra kinh doanh DLSTTP. Các cơ sở, địa điểm có tiềm năng phát triển du lịch tại địa phương, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và phù hợp với từng loại hình, mục đích kinh doanh; UBND các huyện, thị xã, thành phố phối hợp các sở, ngành liên quan hướng dẫn hoàn tất các thủ tục, hồ sơ đầu tư dự án để thực hiện đúng quy định pháp luật. Mặc dù văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh Phú Yên đã “mở cửa” tạo điều kiện cho các cơ sở có tiềm năng phát triển, nhưng do các điểm DLST TP đều sử dụng đất sai mục đích, trái với quy hoạch, xây dựng công trình trái phép… nên đến nay 9 điểm DLSTTP nêu trên chỉ có điểm Sinh thái Jrai Tang ở xã Ea Trol, huyện Sông Hinh được UBND tỉnh Phú Yên công nhận điểm du lịch theo Quyết định số 1022/QĐ-UBND ngày 26/8/2022, các điểm còn lại đều hoạt động không đúng quy định pháp luật, chưa được cơ quan có thẩm quyền công nhận là điểm du lịch theo quy định của Luật Du lịch 2017.
Điều đáng nói là sau gần 1 năm kể từ khi Sở VH,TT&DL Phú Yên kiểm tra, rà soát, trên địa bàn tỉnh này đã “mọc” thêm nhiều điểm DLSTTP khác, như Sky Panaroma ở xã An Thọ; Đá Đĩa Farmstay ở xã An Ninh Đông, huyện Tuy An; Sinh thái Suối Đá Vàng, Suối Hàn ở xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa; Riverhouse ở xã Xuân Lâm, thị xã Sông Cầu; Dũng Lỗ Chài ở xã Hòa Quang Bắc, huyện Phú Hòa… Những điểm DLSTTP này cũng sử dụng đất không đúng mục đích, xây dựng công trình trái phép, thậm chí có nơi biến đất rừng sản xuất thành điểm du lịch rồi tổ chức hoạt động kinh doanh. Để mời gọi du khách, chủ nhân những cơ sở DLSTTP sử dụng mạng xã hội Facebook, Zalo quảng bá thông tin, hình ảnh, loại hình dịch vụ… Đơn cử như điểm Sky Panaroma “mọc” lên trên diện tích 14.105m2 đất rừng sản xuất ở thôn Lam Sơn, xã An Thọ, huyện Tuy An. Nhiều tháng liền, cơ sở này này không chỉ bán vé cho du khách vào cổng, mà còn lắp đặt 20 lều có kết cấu bằng vật liệu nhôm – kính cùng nhiều lều vải khác để đón khách lưu trú qua đêm với mức giá từ 200– 450 nghìn đồng; tổ chức đốt lửa trại, đêm ca nhạc… Bên cạnh đó trên vịnh biển Vũng Rô ở xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa còn có hơn 20 nhà hàng bè nổi hoạt động kinh doanh du lịch dịch vụ trái phép, tiềm ẩn nhiều hiểm họa.
Không riêng Sky Panaroma, mà nhiều điểm DLSTTP khác cũng đã được chính quyền địa phương kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính về đất đai, xây dựng, kinh doanh dịch vụ du lịch, buộc tháo dỡ công trình trái phép... Thế nhưng sau đó các cơ sở này vẫn tiếp tục hoạt động trái pháp luật.
Trao đổi với chúng tôi, bà Nguyễn Thị Hồng Thái, Giám đốc Sở VH,TT&DL tỉnh Phú Yên cho biết, vừa chỉ đạo phòng nghiệp vụ soạn thảo văn bản đề nghị UBND các huyện, thị xã, thành phố báo cáo kết quả kiểm tra các điểm DLSTTP theo chỉ đạo của UBND tỉnh Phú Yên từ giữa tháng 3/2022 để có căn cứ phối hợp các cơ quan chức năng tham mưu, đề xuất các giải pháp xử lý, quản lý các điểm DLSTTP theo quy định pháp luật. Thiết nghĩ, định hướng phát triển du lịch là rất cần thiết, góp phần phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương, thế nhưng không thể để các điểm DLSTTP “mọc” lên trái pháp luật bởi các hành vi sử dụng đất sai mục đích, xây dựng công trình trái phép, tổ chức hoạt động kinh doanh khi chưa đủ điều kiện về ANTT, an toàn vệ sinh thực phẩm, không đăng ký kê khai – thực hiện nghĩa vụ thuế, sử dụng lao động không có hợp đồng… Đó là những vấn đề cần được chính quyền các huyện, thị xã, thành phố ở Phú Yên sớm rà soát, xử lý đối với các điểm DLSTTP ở địa phương này.
Buộc chủ đầu tư dự án khu du lịch sinh thái “chui” khắc phục lấp hồ, trồng lại rừng 
