Theo Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tỉnh Phú Yên, trên địa bàn tỉnh này có 17 cơ sở DLTP hoạt động đón khách vui chơi, trải nghiệm, ăn uống giải khát… xuyên suốt hai năm qua. Không ít cơ sở ngang nhiên đào đắp san ủi đất rừng sản xuất, đất nông nghiệp, tự ý cải tạo mặt bằng, xây dựng trái phép nhiều hạng mục công trình du lịch, dịch vụ, nhưng chính quyền xã không có biện pháp ngăn chặn, xử lý ngay từ đầu, mà để tạo thành những điểm đến DLTP được quảng bá rầm rộ trên các trang mạng xã hội Zalo, Facebook, TikTok.
Đến khi báo chí phán ánh, chính quyền và các cơ quan chức năng vào cuộc thì đã… chậm, các cơ sở DLTP đối phó bằng cách nói rằng chỉ bán cà phê, giải khát, trong khi chủ nhân phân công người chặn giữ lối vào với lý do nơi này “thu phí nước uống” mỗi người 40.000 đồng và được phát 1 chai nước suối 500ml, nơi kia bán “phiếu nước giải khát” 70.000 đồng có giá trị bằng 1 phần nước uống và chỉ sử dụng một lần trong ngày, không được quy đổi thành tiền…
Địa bàn huyện Tuy An và huyện Sơn Hòa là tâm điểm DLTP ở tỉnh Phú Yên trong thời gian qua với 11 cơ sở. Nơi “sôi động” nhất là Sky Panaroma có diện tích hơn 14.000m2 ở thôn Lam Sơn, xã An Thọ, huyện Tuy An. Chủ nhân cơ sở này không san ủi đất rừng sản xuất, tự ý cải tạo mặt bằng, xây dựng trái phép nhiều hạng mục công trình như nhà chế biến thức ăn, nước uống; sân khấu có kết cấu chân trụ bê tông cốt thép kiên cố để tổ chức ca nhạc ngoài trời; lắp đặt hàng chục nhà di động, nhà lều vải để đón khách, bất chấp cảnh báo mất an toàn, an ninh trật tự.
Ông Nguyễn Văn Hoàng, Phó Chủ tịch UBND huyện Tuy An cho biết, 6 cơ sở DLTP ở địa phương này đã bị xã và huyện xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) đều nộp tiền phạt, trong đó có 2 cơ sở Canary Garden ở xã An Hòa Hải và công trình xây dựng trong Khu di tích danh thắng quốc gia đặc biệt Gành Đá Đĩa ở xã An Ninh Đông đã tháo dỡ xong các hạng mục vi phạm đất đai, xây dựng; 4 cơ sở còn lại là Sky Panaroma ở xã An Thọ đã tháo dỡ sân khấu ca nhạc ngoài trời; Đá Đĩa FarmStay ở xã An Ninh Đông chỉ mới tháo dỡ 38,5m2 công trình phụ trợ; Đồi Tím ở xã An Chấn tháo dỡ 6 chòi, 2 nhà trông giữ xe có kết cấu cột sắt, mái tôn, nền xi măng với tổng diện tích hơn 331m2; Nông trại Mùa Đông ở xã An Xuân tháo dỡ 27 sàn nhà ngoài trời, 5 nhà phụ trợ có tổng diện tích khoảng 400m2.
Theo ông Nguyễn Đình An, Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Hòa, trong 6 cơ sở DLTP ở huyện này, có 2 cơ sở là Phú Yên Camping Trip và Todo Farm ở xã Sơn Long đã khắc phục vi phạm, chấm dứt kinh doanh dịch vụ du lịch. Cũng tại xã Sơn Long, cơ sở Đại Long Sơn xây dựng nhiều hạng mục công trình trên diện tích hơn 646m2 đất nông nghiệp do xã quản lý; BB Farm xây dựng 3 hạng mục công trình trên diện tích 427m2 đất nông nghiệp và lắp đặt 22 nhà di động để kinh doanh dịch vụ lưu trú; Long Vân Garden xây dựng 6 hạng mục công trình với tổng diện tích 860m2 trên đất trồng cây lâu năm, trong đó có 12 phòng lưu trú; Nghi Rose Garden ở xã Sơn Xuân xây dựng nhiều hạng mục công trình trên diện tích hơn 2.633m2 đất nông nghiệp.
Trong Văn bản số 219/BC-UBND ngày 20/10/2023 của UBND tỉnh Phú Yên gửi Thường trực HĐND tỉnh Phú Yên cho biết, các huyện Phú Hòa, Tây Hòa, Đồng Xuân, Sông Hinh, thị xã Sông Cầu, Đông Hòa khẳng định đã giải quyết dứt điểm các cơ sở DLTP Dũng Lỗ Chài, sinh thái Hồ Đồng Tròn, Sinh Thái HLy, Suối Mơ, Suối Đá Vàng, Thác Cây Đu.
Liên quan đến việc xử lý trách nhiệm các tổ chức, cá nhân đã để cho hàng chục cơ sở DLTP “mọc” lên và hoạt động trái phép hai năm qua trên đất rừng, đất nông nghiệp, các huyện, thị xã đều nhận thiếu sót trong công tác quản lý nhà nước về quản lý đất đai, xây dựng và kinh doanh du lịch, nhưng tất cả đều... “nghiêm khắc phê bình, kiểm điểm rút kinh nghiệm” từ tập thể đến cá nhân (?).
Trớ trêu hơn nữa là UBND huyện Sơn Hòa không kiên quyết buộc các cơ sở DLTP khắc phục hậu quả, trả lại nguyên trạng đất đai trước khi vi phạm, mà còn đề nghị UBND tỉnh Phú Yên cho phép 2 cơ sở tồn tại vì đang xin chuyển mục đích sử dụng đất, đăng ký biến động đất đai... Hành xử kiểu này là chưa đúng quy định pháp luật và thiếu công minh so với nhiều trường hợp khác.
Xử lý nghiêm cơ sở du lịch tự phát Canary Garden Phú Yên 
