Điều tra nạn buôn tinh tinh con toàn cầu

Một mạng lưới bí mật của những tay buôn lậu động vật hoang dã chuyên bán những con Tinh Tinh con vừa bị hãng tin BBC News (Anh) phát hiện sau một năm tiến hành cuộc điều tra.

Những sinh vật bé nhỏ, tội nghiệp đã bị bắt sau đó đem bán làm thú cảnh. Cuộc điều tra đưa chân các điều tra viên của BBC News đến Tây Phi - cái rốn của hoạt động buôn lậu động vật hoang dã - và dẫn đến việc giải cứu một cá thể Tinh Tinh tròn một tuổi.

Tinh tinh kêu cứu

Trong một con phố đầy bụi bặm ở Abidjan, thành phố lớn nhất của xứ sở Bờ Biển Ngà, một con tinh tinh đang ré cái tiếng vẻ đầy khoái trá. Con Tinh Tinh bé xíu này đã bị tách ra khỏi đàn của chúng trong môi trường hoang dã, nó là nạn nhân của một chiến dịch buôn lậu tàn bạo và cũng đẫm mùi tiền, theo báo cáo từ chuyến điều tra kéo dài 12 tháng qua 6 quốc gia của hãng tin BBC News. Nhu cầu thú cảnh cho giới nhà giàu hay những người biểu diễn tại các sở thú thương mại đã đẩy mức giá của một con Tinh Tinh con vọt lên tới 12.500 USD hoặc có khi giá còn cao hơn.

Môi trường nuôi nhốt là nỗi sợ cực hình cho các con Tinh Tinh non, làm đe dọa dân số của loài này. Bọn săn trộm thú thường áp dụng chiến thuật kiểu cổ điển là bắn hạ càng nhiều Tinh Tinh trưởng thành trong cùng một gia đình để lấy được các con non, hành động tàn sát này chủ yếu để tránh cho các con Tinh Tinh lớn phản công, đồng thời xác các con Tinh Tinh trưởng thành sau đó bị đem đi bán làm thịt rừng. Để có được 1 con non, ít nhất 10 con Tinh Tinh lớn sẽ bị giết hại.

Đại tá Assoumou Assoumou, một chuyên gia về tội phạm hoang dã của lực lượng Cảnh sát Bờ Biển Ngà, lên tiếng giải thích: "Bọn săn trộm phân công nhau, người bắn cha, người bắn mẹ con Tinh Tinh. Một khi bị bắt giữ, những con thú non sẽ rơi vào một quy trình buôn lậu tinh vi từ bọn săn trộm trong các cánh rừng già cho đến giới trung gian - những người chuẩn bị giấy phép xuất khẩu giả mạo và giấy vận tải - và cuối cùng mới đến tay người mua.

Thú cảnh Tinh Tinh rất được ưa chuộng tại các quốc gia Vùng Vịnh, Đông Nam Á và Trung Quốc, người mua trả giá cao và các khoản phí bổ sung để tránh việc kiểm soát quốc tế. Nhưng khi Tinh Tinh lớn lên, nuôi chúng trong nhà cũng khá nhọc.

Ông Karl Ammann, một nhà động vật hoang dã người Thụy Sỹ cho rằng đó là một "loại nô lệ" và cảnh báo: "Tinh Tinh bị nhốt trong lồng và có thể bị giết khi mà chúng sống lâu hơn các loài thú cảnh khác. Không thể nào chấp nhận được". Theo một nguồn tin, con Tinh Tinh do BBC giải cứu là do một nhà báo khác mua với mức giá 300 Euro. Hoạt động giải cứu được dẫn đầu bởi Interpol và các thám tử tư Bờ Biển Ngà.

Sau vài tháng xây dựng mối quan hệ với các "đầu nậu" tại một số quốc gia, nhóm điều tra của phóng viên BBC News đã theo dấu vết của đám buôn lậu đến một ngôi nhà ở Abidjan. Trong vai những khách hàng tiềm năng, các phóng viên được biết có một con Tinh Tinh con bị nhốt tại ngôi nhà này, sau đó họ báo cho Interpol và cảnh sát địa phương. Khi cảnh sát tiến hành vụ đột kích, họ phát hiện trong phòng một con Tinh Tinh con.

Phát hiện này là một chỉ dấu quan trọng cho một hành trình tìm kiếm dài của các nhà chiến dịch động vật hoang dã. Theo Chương trình môi trường của Liên Hiệp Quốc (UNEP) thì ước tính khoảng 3.000 loài khỉ lớn gồm đười ươi, khỉ đột và Tinh Tinh đã bị bắt từ thiên nhiên hoang dã do hoạt động buôn lậu. Khoảng 2/3 loài Tinh Tinh biến mất trong hoang dã. Ước tính chỉ còn không đầy 65.000 con Tinh Tinh và có thể ít hơn.

Mua giấy phép giả mạo

Việc mua bán các loài động thực vật hoang dã bị kiểm soát chặt chẽ theo hiệp định của CITES  (Công ước quốc tế về buôn bán các loài thực động vật gặp nguy cấp) nhằm mục đích bảo vệ tất cả các loài hoang dã đang gặp nguy cấp.

Tinh tinh con trong môi trường hoang dã.
Tinh tinh con trong môi trường hoang dã.

Theo CITES, Tinh Tinh được cấp mức bảo vệ cao nhất (danh sách Phụ lục 1), và chỉ có thể được xuất khẩu theo một số lượng rất hạn chế. Ví dụ, Tinh Tinh phải được nuôi nhốt (chuyện này không xảy ra ở Tây Phi), và các tổ chức xuất nhập khẩu cần phải đăng ký giấy phép với CITES.

Mặc dầu vậy, cuộc điều tra của BBC cho thấy rằng với dòng tiền dồi dào và các mối quan hệ mờ ám, đa phần việc buôn bán đã bị lách luật. 1 giấy phép xuất khẩu Tinh Tinh có giá thành 4.000 USD.

Trong vai trò người mua hàng cho khách hàng ở Thái Lan, nhóm phóng viên đã đặt chân đến Cairo (Ai Cập) nơi đây là trung tâm của nạn buôn lậu động vật. Chúng tôi đã bắt đầu các cuộc đàm phán với 2 nhà buôn thú cảnh là Mahmoud Khaled và Ramadan Abdelnaiem. Khaled hứa sẽ cung cấp các video phản ánh quá trình đưa hàng đến địa điểm mà khách hàng mong muốn.

 Trong khi nhóm phóng viên BBC yêu cầu Khaled trưng ra giấy phép Phụ lục 1 của CITES về việc cho phép xuất khẩu Tinh Tinh, thì Ramadan lại đánh bài trưng ra một giải pháp thay thế: giấy phép về những loài động vật ít gặp nguy cấp và giấu Tinh Tinh trong những con này.

Văn phòng phòng chống ma túy và động vật hoang dã (UNODC) tuyên bố về cái gọi là "rửa động vật hoang dã", khi bọn buôn lậu chuyên sử dụng giấy tờ giả mạo hoặc trộn lẫn các loài thú với nhau. Hai tuần sau đó, Khaled trưng ra giấy phép Phụ lục 1 nhưng tờ giấy đầy lỗi chính tả và nó được ký tá bởi giới chức chính phủ Jordan. Bước kế tiếp là việc thỏa thuận mua Tinh Tinh, nhưng tại thời điểm này Khaled có vẻ ngại tiếp xúc.

Không đạt được mục đích, nhóm phóng viên BBC quyết định đối mặt với bọn buôn lậu ở Tây Phi. Trong vai chủ một cửa hàng thú cảnh chuyên cung cấp cho các khách hàng giàu có ở Indonesia, họ đã tiếp xúc với một đầu nậu người Ghi-nê tên là Ibrahima Traore.

Khi câu chuyện đến hồi rôm rả, Traore mới bật mí rằng anh ta giữ các con Tinh Tinh con tại một nông trang ở Ghi-nê cũng như ở Liberia, Cộng hòa dân chủ Công-gô và Bờ Biển Ngà. Traore nói rằng mình có thể qua lọt các chốt kiểm soát quốc tế và có "nội bộ làm nội ứng".

Tổng thư ký của CITES, ông John Scanlon nói rằng ông không cảm thấy "sốc" bởi nạn làm giả giấy phép xuất khẩu Tinh Tinh con. Nói với hãng tin BBC News, ông John Scanlon khẳng định CITES đang đẩy mạnh việc áp dụng hệ thống giấy phép điện tử và giấy phép này rất khó làm giả".

Giải cứu và sinh kế lâu dài

Cuối cùng thì "đầu nậu" Ibrahima Traore cũng chịu tiếp cánh phóng viên và cả Interpol. Ibrahima Traore và người chú Mohamed bị cảnh sát bắt giữ, họ đang đối mặt với án buôn lậu thú hoang. Dữ liệu thu được từ điện thoại và laptop của Traore đã hé lộ một thông tin đắt giá về một mạng lưới buôn lậu linh trưởng mang tầm vóc quốc tế với phạm vi ở Châu Âu, Phi Châu, Châu Á và Trung Đông.

Tinh tinh con được cảnh sát Bờ Biển Ngà giải cứu.
Tinh tinh con được cảnh sát Bờ Biển Ngà giải cứu.

CITES đã phát hiện trên laptop của Traore là nhiều tài liệu về các lần vận chuyển hàng tá các loài linh trưởng khác nhau cũng như các loài nguy cấp. Bằng chứng cũng cho thấy rằng anh trai của Traore là Aboubacar, cũng liên quan đến hàng loạt việc buôn lậu chim chóc quý hiếm bao gồm loài vẹt xám Phi Châu. Cha của Ibrahima Traore là Alhassane cũng dính líu. Tài khoản ngân hàng của Alhassane ở thủ đô Conakry của Ghi-nê chuyên dùng để thanh toán tiền đặt cọc.

Thám tử phụ trách Bờ Biển Ngà, Đại tá Assoumou Assoumou lên tiếng cảnh báo:  "Trong khoảng 10 hay 20 năm tới, chúng ta sẽ không có thêm Tinh Tinh nữa. Đó là lý do mà Interpol dành sự quan tâm. Cá nhân tôi thừa nhận sẽ chiến đấu chống lại thực trạng này".

Con Tinh Tinh sau khi được giải cứu đã được đem đến tòa nhà của Interpol ở Abidjan, sau đó giao cho các quan chức động vật hoang dã từ Bộ Nước và Rừng của Bờ Biển Ngà. TS Cleve Hicks từ Đại học Vác-sa-va (Ba Lan), một chuyên gia về hành vi Tinh Tinh, khẳng định rằng các con Tinh Tinh mồ côi ít nhiều cũng đã bị tổn thương khi "nhìn thấy mẹ chúng bị sát hại".

Ông Dan Bucknall từ tổ chức từ thiện động vật hoang dã Tusk, lạc quan nói: "Tinh tinh là loài động vật rất nhanh phục hồi. Trong tay các chuyên gia tận tâm, với sự chăm sóc tốt và sự giám sát chặt chẽ, chúng sẽ sống tốt và mạnh khỏe".

Nguyễn Thanh Hải (theo BBC NEWS)

Các tin khác

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa phát đi cảnh báo về làn sóng tấn công mạng gia tăng, trong đó các nhóm tin tặc bị phát hiện lợi dụng ứng dụng Telegram để phát tán mã độc trên diện rộng.

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Chỉ một bài đăng trên fanpage đông người theo dõi có thể khiến một doanh nghiệp lao đao sau vài giờ. “review” không còn đơn thuần là chia sẻ trải nghiệm mà đã trở thành công cụ gây sức ép, thậm chí trục lợi, và rất dễ vi phạm pháp luật khi kẻ review sử dụng chính bài viết của mình để làm phương tiện tống tiền.