Tòa phúc thẩm mở ra theo như yêu cầu của Hải, thế nhưng điều lạ là khi được nói lời sau cùng, phạm nhân can án giết người này khiến Hội đồng xét xử (HĐXX) và những ai tham dự phiên tòa ngạc nhiên bởi Hải thẳng thừng khước từ quyền lợi ấy.
1. Sáng ngày 19/12 vừa qua, HĐXX TAND Tối cao tại TP HCM tiến hành xét xử phúc thẩm 4 vụ án liên quan đến tội phạm giết người kháng cáo xin giảm án. Hơn chục tên tội phạm liên quan đến các vụ án sát nhân được các chiến sĩ công an làm nhiệm vụ dẫn giải tội phạm áp giải rời xe đặc chủng đến phòng xử khiến nhiều người có mặt tại tòa lòng dạ quặn thắt. Chúng lầm lũi bước đi với gương mặt cúi gằm trước ống kính máy ảnh của các phóng viên, người ta quặn lòng bởi cả thảy các tên tội phạm gây trọng án kia đều rất trẻ. Trong số đó, Hải nổi bật với bộ mặt thư sinh và vóc dáng nhỏ choắt. Có điều, không như những kẻ sát nhân kia, Hải không tỏ vẻ sợ sệt, khúm núm mà có phần bình thản, tự tại.
Nhìn các bạn tù mắt dán chặt vào người thân, bất chợt Nguyễn Quang Hải thở dài. Từ trong sâu thẳm nó biết rằng mình sẽ chẳng bao giờ có được cái diễm phúc ấy. Không phải vì cha mẹ nó đau bệnh hay vì quá nghèo khó, không đủ sức, không có tiền rời quê nhà đến tòa thăm con. Đắng lòng khi được cha mẹ của một vài bị cáo ngồi ở hàng dưới kháo nhau rằng cha mẹ Hải đã khuất bóng từ lâu, rằng trong trại tù, nó được bạn tù liệt vào nhóm "phạm mồ côi" bởi từ khi bị giam đến hôm nay, chẳng người thân nào của nó tìm đến trại giam thăm gặp.
8h30' sáng, HĐXX uy nghiêm vào cuộc, vụ án Nguyễn Quang Hải giết người được đưa ra xét xử. Từ các bước thủ tục của tòa, người ta mới rõ Hải sinh năm 1993, tại Đồng Nai (hộ khẩu thường trú tại thôn Thịnh Phong, xã Tiền Phong, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An), trình độ văn hóa 5/12, cha chết, mẹ chết, chưa vợ con, không tiền án tiền sự, giết người năm 19 tuổi.
Khi được hỏi về cha mẹ, Hải trầm giọng. Cha mất, mẹ chết vì bạo bệnh khi tuổi hãy còn nhỏ, nó lớn lên một cách không bình thường, không có sự chăm sóc dạy dỗ từ đấng sinh thành. Tay cầm hồ sơ vụ án liên quan đến Hải, vị luật sư được Đoàn Luật sư thành phố chỉ định bào chữa miễn phí cho nó trĩu giọng nói rằng, vì cuộc sống cơ cực mà từ nhiều năm trước, ông Nguyễn Quang S. và vợ là bà Nguyễn Thị X. rời quê nhà ở Nghệ An vào lập nghiệp ở huyện Trảng Bom, Đồng Nai. Tại vùng đất mới này, vào năm 1993, ông bà sinh ra Hải nhưng khi con chưa kịp khôn lớn, cặp vợ chồng cơ hàn này đã lần lượt ra đi… "Nếu còn cha còn mẹ, được chăm dưỡng, được cho ăn học đường hoàng có lẽ Hải sẽ chẳng có mặt ở phiên tòa này với tội danh giết người" - vị luật sư trầm giọng.
2. Buồn làm sao khi nạn nhân của vụ án, người bị Hải đâm dao đã trở thành người thiên cổ lại là anh em con cô dì ruột với nó chứ chẳng phải ai xa lạ. Về vai vế, Hải gọi bị hại Nguyễn Đình Tuấn (thường trú ấp 2, xã Sông Trầu, huyện Trảng Bom, Đồng Nai) là anh. Trước khi gây án, hai đứa như chân với tay, đi đâu, làm gì cũng luôn có nhau. Hồ sơ ban đầu của vụ án cho biết, Hải - Tuấn thuê phòng trọ tại khu du lịch Bò sữa Long Thành (xã Tam Phước, thành phố Biên Hòa, Đồng Nai) để đi làm thuê.
Khi được một thành viên HĐXX hỏi về mối quan hệ anh em có thường hay xảy ra cự cãi, xích mích, Hải nói "Không". Nó nói rành mạch rằng rất thương anh Tuấn của nó, rằng nó không bao giờ nghĩ có ngày chính nó chứ chẳng ai khác cầm dao tước đoạt sinh mạng của anh mình.
Hải có nói gì, có biện giải gì cũng không thể giúp nó xóa đi tội giết người. Chuyện nó giết anh được ghi rõ trong Bản án số 87/2012/HSST ngày 14/9/2012 của Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh Đồng Nai. Theo đó, khoảng 10h ngày 20/5/2012, Hải, Tuấn và người bạn gần phòng trọ là chị Trương Thị Vân đến siêu thị Big C thuộc phường Long Bình Tân (Tp Biên Hòa) mua một số đồ dùng sử dụng tại phòng trọ, trong đó có 1 con dao Thái Lan mũi nhọn, cán màu nâu dài 22cm, rộng 1,5cm. Do bịch nilon đựng dao bị rách nên Hải cất con dao trong túi quần jean của mình. Khoảng 12h cùng ngày, Tuấn rủ Hải và chị Vân đến quán lẩu không rõ tên tại phường An Bình ăn uống. Khi đến quán, Tuấn gọi điện rủ Quỳnh và bạn gái của Quỳnh đến cùng vui. Cả nhóm ăn lẩu, uống hết 20 chai bia thì… tan tiệc!
Nguyễn Quang Hải trước tòa.
Sẽ chẳng có cự cãi giữa 2 anh em Hải - Tuấn nếu như khi kết thúc buổi tiệc vui, Tuấn với vai trò "chủ xị" đứng ra thanh toán tiền. Đằng này lúc "kết sổ", vị "chủ xị" làm lơ nên Vân trong tình thế chẳng đặng đừng, là khách mời nhưng phải trả tiền cho chầu nhậu. Đến khoảng 15h cùng ngày, sau khi Tuấn đi thuê nhà nghỉ cho Quỳnh và bạn gái Quỳnh thì bộ ba Hải - Vân - Tuấn cùng đến uống cà phê tại quán Quỳnh Nguyên của chị Nguyễn Thị Minh tại 130/2 tổ 1A, khu phố 11, phường An Bình, Tp Biên Hòa. Chính tại nơi này, bi kịch anh em tương tàn với án mạng xảy ra do Hải gây ra… ập đến!
"Trong lúc đang uống càphê, Hải cự cãi với Tuấn về việc Tuấn mời Hải và Vân đi ăn nhậu mà lại để Vân thanh toán tiền, đã vậy lại còn thuê nhà nghỉ cho Quỳnh và bạn gái của Quỳnh. Hai bên lời qua tiếng lại, Tuấn nói với Vân: "Anh với hắn giờ không có anh em gì". Nghe vậy Hải lấy dao ra kề vào cổ anh Tuấn và nói: "Mày nói cái gì". Thấy vậy chị Vân can ngăn, Tuấn đứng dậy định ra về thì Hải đứng đối diện, tay trái cầm dao đâm một nhát!
Trong phút giây nóng giận thiếu kiềm chế, với hung khí sẵn có trong tay, Nguyễn Quang Hải như con thú điên không được kiểm soát đã rồ dại đâm chết người anh họ của mình. Ngay khi đâm Tuấn, Hải sực tỉnh: "Hải ném con dao tại quán, rồi cùng chị Vân đưa anh Tuấn đi cấp cứu tại Phòng khám đa khoa phường Long Bình, sau đó chuyển đến Bệnh viện đa khoa khu vực Thống Nhất. Nhưng trên đường đi Tuấn đã trút hơi thở cuối cùng, sau đó Hải đến Công an phường An Bình đầu thú và khai nhận hành vi phạm tội như trên".
3. Ngày 7/8/2012, sau quá trình điều tra, Cơ quan Công an, Viện KSND tỉnh Đồng Nai truy tố Nguyễn Quang Hải phạm tội Giết người. Ngày 14/9, vụ án được đưa ra xét xử. Xét chỉ vì mâu thuẫn nhỏ bộc phát tức thời mà Hải nhẫn tâm sử dụng hung khí nguy hiểm đâm người anh họ của mình dẫn đến tử vong, cho rằng đó là hành vi thể hiện rõ tính côn đồ hung hãn nên HĐXX quyết định xử lý nghiêm để răn đe. Tuy nhiên xét thấy Hải thành khẩn khai báo, chưa có tiền án tiền sự, cha mẹ mất sớm, hoàn cảnh khó khăn, ngay khi gây án tích cực giúp đỡ bị hại và ra tự thú nên HĐXX quyết định áp dụng tình tiết giảm nhẹ, tuyên phạt Hải 18 năm tù, buộc bồi thường tổng cộng 99,6 triệu đồng cho gia đình nạn nhân.
Sau án tuyên của TAND tỉnh Đồng Nai, cho rằng mức án trên quá nặng nên Hải làm đơn kháng cáo. Trong đơn kháng cáo, Hải khẩn khoản đề nghị HĐXX cấp phúc thẩm: "Giảm nhẹ hình phạt cho tôi để tôi sớm được đoàn tụ với gia đình, xã hội, làm người công dân lương thiện có ích cho gia đình và xã hội".
Tại phiên tòa xét xử hình sự phúc thẩm, Hải biện giải rằng nó không cố ý giết anh họ, rằng nó chỉ đâm nhẹ nhưng không ngờ lại khiến anh họ tử vong. Hải dứt lời thì vị chủ tọa đã phân tích cho nó thấy rằng lời khai đó khó có thể chấp nhận. Bởi nạn nhân Nguyễn Đình Tuấn được xác định chết do thủng phổi, một cái chết như thế phải đến từ cú đâm chí mạng, đâm mạnh mới xuyên thủng lồng ngực gây thủng phổi. Vị chủ tọa cũng chỉ rõ hành vi của Hải là quá hung hãn…
Khi bị căn vặn như thế, Hải lặng im, rồi nó thừa nhận mình sai, mình quá bạo ngược, nông nổi. Khi được tòa cho phép nói lời sau cùng, nó im lặng, nó khước từ. Điều ấy khiến HĐXX và những ai tham dự phiên tòa đều ngạc nhiên. Bởi lẽ theo quy định, trước khi HĐXX vào nghị án, bị cáo được phép nói lời sau cùng. Đây là một trong những quyền của bị cáo, là lúc mà kẻ gây án được phép bày tỏ sự hối hận, ăn năn cũng như xin HĐXX giảm án để sớm về lại với đời. Đằng này Hải lại bất cần điều đó. Điều này đồng nghĩa với việc nó giờ đây chẳng đoái hoài gì đến chuyện cầu xin được giảm án. Và chừng như đáp ứng "nguyện vọng" này của nó, thay mặt HĐXX, vị chủ tọa đã tuyên Hải y án sơ thẩm 18 năm tù với thời hạn thi hành án tính từ ngày bị bắt tạm giam, 20/5/2012.
Khi bị giải ra xe đặc chủng về lại trại giam, được hỏi sao không nói lời sau cuối, Hải thổ lộ rằng khi ấy chẳng biết nói gì bởi những gì cần nói, nó đã nói trong đơn xin giảm án rồi. Và nó nói với hàm ý, nếu có được giảm án một vài năm thì điều đó chẳng cứu vãn được gì, chẳng thể cứu được anh Tuấn đã chết vì nó và bản án tù dài đằng đẵng mà giờ đây nó phải thi hành!
Rú hồi còi nghe như ai oán, chiếc xe đặc chủng lao nhanh ra khỏi tòa. Một cảm giác buồn, trống trải, có phần hụt hẫng ập đến với những ai theo dõi phiên tòa xét xử kẻ sát nhân Nguyễn Quang Hải khi gây án chưa bước qua tuổi 20. Mồ côi cả cha lẫn mẹ từ nhỏ, học vấn thấp, hành xử côn đồ, đứng trước tòa vẫn còn ương ngạnh, với bản tính kiêm bản chất ấy, chẳng rõ mai này khi hoàn lương nó có thực lòng sám hối được không?!
