Hơn một thập kỉ truy tìm manh mối những vụ việc mà đế chế của Standford có liên quan, các nhà điều tra mới có thể chính thức mở một phiên điều trần vào ngày 23/1/2012. Kết cục là một số quan chức từng giữ trọng trách trong ủy ban chứng khoán và giao dịch Mỹ (SEC) buộc phải "lên ghế nóng" với nghi ngờ họ đã lợi dụng những hiểu biết pháp luật, nhận hối lộ nhằm bao che cho những vụ lừa đảo quy mô lớn của Standford.
Allen Standford và chiêu thức lừa đảo quy mô toàn cầu
Bắt đầu sự nghiệp kinh doanh trong ngành bất động sản vào những năm 80 của thế kỷ trước, cho đến khi bị điều tra, ông Standford (sinh năm 1950) được tạp chí danh tiếng Forbes xếp hạng thứ 205 trong số những tỉ phú giàu nhất nước Mỹ với tổng tài sản lên tới 2,2 tỉ USD và quản lý các hoạt động kinh doanh với tổng tài sản trên 50 tỉ USD. Standford Financial Group của ông ta có khách hàng tại 113 nước và vùng lãnh thổ trên toàn cầu.
Năm 2009, Ủy ban Chứng khoán và giao dịch Mỹ đã cáo buộc Allen Standford, 58 tuổi, tội lừa đảo 9,2 tỉ USD, thông qua hình thức bán các chứng chỉ ký thác cho các nhà đầu tư với hứa hẹn lãi suất cao không có căn cứ. Các cơ quan chức năng của Mỹ gồm SEC, Tòa án liên bang Mỹ tại Dallas cùng thông báo rộng rãi rằng đã có đầy đủ chứng cứ để kết luận Allen Standford là chủ mưu vụ lừa đảo bán chứng chỉ tiền gửi cho khách hàng thông qua các ngân hàng và tổ chức tài chính do Allen Standford làm chủ. Chiêu lừa là rao bán chứng chỉ tiền gửi cho khách hàng với mức lãi suất trên 8% một năm, cao hơn hai lần so với mức lãi suất của các ngân hàng thương mại. Mặc dù Allen Standford lừa được rất nhiều nhà đầu tư, nhưng cũng lại là nạn nhân của Bernard Madoff.
Theo điều tra của SEC, Allen Standford bị mất khoảng 400.000 USD do đầu tư vào các quỹ của Bernard Madoff.
Từng biết đến như là một tỉ phú giàu lòng nhân ái, có nhiều cống hiến cho thể thao Mỹ, Standford đã chi rất nhiều tiền cho hoạt động thể thao, tài trợ cho giải quần vợt quy tụ các ngôi sao lừng danh, bảo trợ cho nhiều chương trình gây quỹ của các đảng phái, tổ chức từ năm 2002. Sau khi bị bắt giữ, cơ quan chức năng Mỹ đã giữ giấy tờ thông hành, 6 máy bay và 1 du thuyền của Standord - phương tiện đi lại để đảm bảo ông ta không trốn khỏi nước Mỹ.
Standford sẽ ra hầu tòa án liên bang ở Houston với tội danh lừa đảo và chiếm đoạt tài sản của hơn 30.000 nhà đầu tư trong 113 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới, cũng như cản trở các tiến trình điều tra của SEC. Các công tố viên có thể sẽ tái hiện những rào cản mà họ gặp trong khi điều tra vụ Standford để làm rõ vai trò của Sjoblom trong việc giúp Standford lách luật.
Hậu thuẫn lớn từ các nhà làm luật
Khi phiên điều trần bắt đầu, một câu hỏi được đặt ra rằng: ông Standford đã làm thế nào để tránh khỏi con mắt soi xét của các nhà chức trách trong thời gian lâu như thế? Một cuộc điều tra tiến hành bởi Hãng Reuters đã tìm ra rằng câu trả lời là những tư vấn pháp lý mà ông Standford có được khi tham khảo những cựu quan chức của Ủy ban Chứng khoán và giao dịch (SEC) và những nhà từng làm luật đã giúp ông ta chui lọt những kẽ hở luật pháp.
Trong số những người mà Standford nhờ cố vấn có cả luật sư ngành chứng khoán nổi tiếng Thomas Sjoblom. Ông Sjoblom cũng từng có 20 năm kinh nghiệm làm việc ở bộ phận hành pháp ở Ủy ban Chứng khoán và giao dịch Mỹ. Ngoài ra, ông ta còn là một thành viên của Hãng luật quốc tế Proskauer Rose kiêm chủ tịch của các hoạt động chứng khoán tham gia cố vấn pháp lý cho Standford.
Tuy nhiên, những lý lẽ mà luật sư Sjoblom viện ra giúp Standford ngày càng kích thích các công tố viên liên bang vào cuộc. Bộ Tư pháp đã tiến hành điều tra luôn cả ông Sjoblom với nghi ngờ ông đã cản trở quá trình tư pháp, giả mạo nhân chứng và âm mưu thuyết phục SEC từ bỏ ý định điều tra Standford. Ông Sjoblom là một trong những luật sư kỳ cựu nhưng bị đưa vào danh sách điều tra vì lý do vi phạm đạo đức nghề nghiệp trong khi đang giữ trọng trách của một nhà làm luật.
Các phiên tòa đã có thể làm rõ uẩn khúc bấy lâu nay về tội danh lừa đảo của Standford, rằng tại sao nó lại tồn tại lâu như vậy trong khi những nhà quản lý vẫn tiến hành kiểm tra đều đặn các nhà đầu tư tài chính hàng năm. Vụ việc này không khỏi làm SEC và những cơ quan khác phải thấy xấu hổ, tạo cơ hội cho những nhà phê bình giữa khu vực nhà nước và tư nhân công kích nhau.
Theo Hãng Reuters, ông Standford đã trả cho ít nhất là tám người, nguyên là những nhà quản lý đối ngoại kì cựu của Hoa Kỳ cũng như các quan chức lập pháp nhằm có được những tư vấn pháp lý và dịch vụ đầu tư có lợi. Trong số những nhân vật của chính phủ về làm việc cho Standford có cả Spencer C. Barasch, người từng là lãnh đạo của bộ phận hành pháp của văn phòng SEC ở thành phố
Trong những năm 1997, 1998, 2002, 2004 và 2005, theo những ghi chép của Sở Nội vụ, các giám sát viên cho SEC đã đề xuất việc tiến hành điều tra ông Standford. Lúc đó ông Barasch vẫn còn làm việc cho SEC ở
Ông Barasch có nói với thanh tra của SEC rằng ông đưa ra những quyết định đó bởi vì ông ta không chắc rằng SEC và các nhân viên của SEC có thẩm quyền cũng như đủ tư cách pháp lý để tham gia điều tra. Ông ta đổ lỗi cho các cấp trên của mình và thứ văn hóa đang loãng dần trong nội bộ SEC khi đã gây áp lực cho nhân viên buộc họ không được theo đuổi những vụ việc phức tạp. Ngày cuối cùng ông Barasch ở SEC, vào năm 2005, ông ta vẫn tiếp tục gạt những thanh tra ra khỏi cuộc khi họ yêu cầu được kiểm tra Standford. Cuộc điều tra về Standford chỉ chính thức được mở ra khi ông Barasch rời khỏi SEC.
Barasch đồng ý sẽ chi 50.000 USD tiền phạt hành chính vì đã vi phạm các nguyên tắc hành pháp khi trở thành đại diện cho Standford sau khi giám sát những hoạt động trên sàn giao dịch của Standford ở Mỹ. Việc một thành viên trong hệ thống quản lý liên bang, bao gồm cả Ủy ban SEC, trở thành đại diện dù với tư cách cá nhân cho khách hàng trong thời gian phục vụ chính phủ là vi phạm pháp luật.
Những điều tra viên của SEC nghi ngờ rằng, đầu năm 1997 Standford đã áp dụng mô hình Ponzi đối với các nhà đầu tư nhưng tổ chức này cũng không thể làm gì để tiến hành điều tra được. Năm 2005 một số quan chức có đưa ra những cảnh báo và kêu gọi một cuộc điều tra nhưng những lo ngại của họ lại bị các quan chức cấp cao lờ đi.
Khi luật sư tìm kiếm lượng khoan hồng
Bằng nhận thức cơ bản nhất, người ta cũng có thể nhận thấy việc Sjoblom đề nghị với Bộ Tư pháp rằng nếu ông cung cấp thông tin chống lại Standford, đổi lại ông ta sẽ tránh được việc bị mang ra truy tố. Tuy nhiên, đề nghị này đã bị tòa án bác bỏ. Phía tòa án yêu cầu ông Sjoblom phải chính thức thừa nhận những hành vi phạm tội khi đã gây cản trở cho SEC trong tiến trình điều tra Standford. Ông Sjoblom đã từ chối trả lời mọi cuộc gọi và e-mail.
Thông thường, các luật sư sẽ không được phép trở thành nhân chứng chống lại thân chủ cũ của mình bởi lo ngại có yếu tố tình cảm từ quan hệ thân chủ - luật sư tác động. Nhưng riêng với tội phạm lừa đảo, một luật sư cũng có thể khai những điều thân chủ của mình yêu cầu cố vấn nếu phát hiện thân chủ sử dụng những hiểu biết ấy với mục đích lừa đảo hoặc phục vụ các hành vi vi phạm pháp luật. Tội danh lừa đảo khi được phơi bày hoặc chất vấn sẽ phải đưa ra cho luật sư kiểm tra để được chứng thực. Nếu Sjoblom chứng thực những lời khai đó để chống lại Standford, ông ta sẽ trở thành một trong những luật sư nổi tiếng chống lại thân chủ của chính mình.
Tháng 1/2009, SEC đã lấy được lời khai của cả Standford và James Davis, Giám đốc tài chính ở hệ thống Ngân hàng Quốc tế của Standford hứa sẽ cung cấp. Là một trong những trợ thủ đắc lực của Standford,
Luật sư Sjoblom làm việc cho Standford đầu năm 2005, khi cuộc điều tra chính thức được mở ra. Một năm sau đó, tháng 9/2006, ông Barasch cũng xuất hiện ở Standford. Người kế nhiệm của ông Barasch tại SEC, khác với ông, đã bật đèn xanh cho cuộc điều tra của SEC đối với Standford. Trong e-mail Standford gửi cho cấp dưới, ông ta tin rằng nếu có được những người từng làm việc ở SEC về làm việc cho ông thì đó sẽ là giải pháp tốt nhất để cản trở những bước điều tra của giới chức SEC. Ông Barasch vẫn tiếp tục tham gia cố vấn đến tháng 12 năm 2006, và chỉ từ bỏ sau khi các quan chức của SEC cảnh cáo ông rằng nếu có thêm bất kỳ một động thái liên quan nào thì ông sẽ chính thức bị buộc tội vi phạm pháp luật liên bang.
Cũng vào tháng 1/2009, Standford, Davis và ban lãnh đạo của Ngân hàng toàn cầu Standford đã gặp ông Sjoblom trong một gara máy bay ở Miami, Florida nhằm vạch ra kế hoạch bảo vệ Standford khỏi SEC. Điều này được chính Davis thừa nhận với tư cách là nhân chứng chống lại Standford.
Trong khi Standford, một người đàn ông với dáng người cục mịch, bước đi khá lo lắng trong gara thì ngược lại, Sjoblom tỏ ra rất điềm tĩnh và tự chủ khi bàn về những bước đi tiếp theo. Cả nhóm sau đó đã nhất trí với kế hoạch: Sjoblom sẽ tới SEC và nói với các nhà chức trách rằng cả Standford và
Theo lời khai của Davis, Sjoblom đã nhận ra rằng Standford đang liên quan đến một vụ lừa đảo quy mô khổng lồ nhưng Sjoblom vẫn đề nghị được giúp Standford tạo ra những rào cản cản trở công việc điều tra. Thay vì kết thúc hợp đồng giữa thân chủ và luật sư với Standford rồi hoàn tất hồ sơ ở SEC, Sjoblom lại quay trở lại để cho Standford biết rằng ông cùng Davis đang sắp phải đối mặt với cáo buộc phạm tội hết sức nghiêm trọng, và đề nghị mỗi người trả cho ông 2 triệu USD nếu muốn nhận được sự bảo vệ của ông ta trước vòng vây pháp luật. Số tiền này đã được thanh toán hay chưa thì hiện tại vẫn chưa được làm rõ. Tòa án vẫn đang tiếp tục thu thập thêm lời khai từ
