Từ lời khai mới...
Trong lời khai trước tòa hôm 8/9, ông Lakmudin Saliao, cựu quản gia của gia tộc Ampatuan cho biết, Andal Ampatuan Jr, cựu Thị trưởng Datu Unsay đã lập tức lên kế hoạch giết người ngay sau khi bố đẻ (ông Andal Ampatuan Sr, tộc trưởng gia tộc Ampatuan), cựu Tỉnh trưởng Maguindanao gọi các con cháu tới "bàn kế sách" chống lại ông Ismael Mangudadatu (Esmael Mangudadatu), nguyên Phó thị trưởng thành phố Buluan, người dám ra tranh cử ghế tỉnh trưởng Maguindanao trong cuộc bầu cử hồi tháng 5 vừa qua.
Ông Lakmudin Saliao khẳng định, nhiều thành viên trong gia tộc Ampatuan đã đồng tình với quan điểm của Andal Ampatuan Jr khi ông ta tuyên bố sẽ giết chết tất cả nếu bọn chúng đến đây. Tuyên bố của Andal Ampatuan Jr được đưa ra trong bữa ăn tối tại nhà bố đẻ Andal Ampatuan Sr, 6 ngày trước khi diễn ra vụ thảm sát hôm 23/11/2009. Ông Lakmudin Saliao khai trước tòa rằng, cả gia đình Ampatuan vui vẻ nói cười trong khi nghe Andal Ampatuan Jr nói về kế hoạch giết người.
Những người sống sót sau cuộc thảm sát hôm 23/11/2009 cũng sẽ xuất hiện trước tòa với tư cách nhân chứng. Tất cả những người này và số nhân chứng kể trên đã được chính phủ đặt trong chương trình bảo vệ nhân chứng từ hồi cuối năm 2009. Tuy nhiên, cho tới nay đã có 5 nhân chứng bị sát hại với những nguyên nhân khác nhau, nhưng cảnh sát vẫn chưa bắt được hung thủ. Để làm rõ tội trạng của Andal Ampatuan Jr, người ta dự kiến mời hơn 220 người ra làm chứng trước tòa.
Ông Lakmudin Saliao là nhân chứng đầu tiên làm việc trong gia tộc Ampatuan dám công khai đưa ra lời buộc tội đối với Andal Ampatuan Jr. Theo đó, Andal Ampatuan Jr vẫn hạ lệnh cho các tay súng giết chết các nạn nhân, cho dù cựu Tỉnh trưởng Maguindanao muốn tha mạng cho các phóng viên. Sau khi giết người, Andal Ampatuan Jr đã ra lệnh dùng máy ủi để chôn các thi thể, hòng chạy tội.
Có mặt tại phiên tòa hôm 8/9, ngoài Andal Ampatuan Jr còn có một số thành viên trong gia tộc Ampatuan. Tuy nhiên, tất cả những bị can kể trên đều bác bỏ cáo buộc của tòa, cũng như phủ nhận lời khai của các nhân chứng, đồng thời tuyên bố vô can trước cái chết của 57 người, trong đó có nhiều phụ nữ (22) và phóng viên (18).
Được biết, có 196 người bị buộc tội có liên quan tới cái chết của 57 người, nhưng đến nay mới có hơn 60 người bị bắt giữ, gần 100 tay súng khác vẫn chưa bị bắt và tiếp tục nhận chỉ thị của chủ nhân đang bị giam trong tù.
... tới những bằng chứng cụ thể
Cũng giống như những phiên tòa trước đó, Bộ Tư pháp đã cho phép thành lập một phòng xử án đặc biệt ngay tại nhà tù ở phía nam
Cách đây gần một tháng (13/8), cảnh sát đã bắt được nghi can Atutuhon Esmael tại thị trấn Datu Hoffer, tỉnh Maguindanao vì bị cáo buộc là một trong các tay súng đã tiến hành vụ thảm sát kể trên. Cảnh sát cũng đã bắt giữ và thẩm vấn 2 nghi can vì liên quan tới vụ giết hại Suwaib Upham, nhân chứng quan trọng trong vụ thảm sát chính trị kể trên. Suwaib Upham nguyên là thuộc hạ trong gia tộc Ampatuan, mới bị ám sát hôm 14/6 ở thị trấn Parang sau khi đồng ý ra làm chứng.
Cơ quan chức năng sẽ khởi tố 21 người (cảnh sát và dân quân) về tội giết người. Bộ trưởng Tư pháp Leila de Lima cho biết, những cảnh sát này đồng ý khai các nghi can chính trong vụ thảm sát chính trị. Hơn 2 tháng trước (4/7), bà Leila de Lima đã ra lệnh tăng cường bảo vệ các nhân chứng.
Tuy những vụ sát hại nhân chứng tác động xấu tới các nhân chứng khác khi họ được mời ra làm chứng chống lại các thành viên trong gia tộc Ampatuan, nhưng lời khai của ông Lakmudin Saliao tại phiên tòa hôm 8/9 đã mở ra một hy vọng mới. Được biết, ông Ismael Mangudadatu, người có vợ, 2 em gái và 4 người trong gia tộc bị chết trong vụ thảm sát chính trị hôm 23/11/2009 mới đắc cử ghế tỉnh trưởng Maguindanao trong cuộc bầu cử ngày 10/5 vừa qua.
Ông Ismael Mangudadatu từng đưa ra nhiều bằng chứng chống lại Andal Ampatuan Jr tại phiên tòa hôm 13/1. Có nhiều nhân chứng được triệu tập tại phiên tòa hôm 13/1 đã mạnh dạn vạch mặt chỉ tên Andal Ampatuan Jr cho dù họ nhận được khá nhiều lời đe dọa.
Theo lời khai trước tòa hôm 13/1, của nhân chứng Datu Rasul Sangki, nguyên Phó thị trưởng của một thị trấn ở tỉnh Maguidanao, một trong những người có mặt tại hiện trường hôm xảy ra vụ thảm sát thì Andal Ampatuan Jr không những trực tiếp lên kế hoạch vụ thảm sát, mà còn đích thân bắn chết 3 nạn nhân. Andal Ampatuan Jr bị cáo buộc cầm đầu khoảng 100 tay súng tạo nên vụ thảm sát chính trị, gây chấn động dư luận Philippines hồi cuối tháng 11/2009.
Tuy mới nhậm chức (hôm 30/6) nhưng Tổng thống Benigno Aquino III đã cam kết đem lại công lý cho các nạn nhân bị thảm sát. Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng cho rằng, người ta vẫn chưa tạo được đột phá trong việc định tội đối với Andal Ampatuan Jr.
Có tin nói rằng, bà Leila de Lima đang cho điều tra xung quanh quyết định không truy tố 2 người thân trong gia tộc Ampatuan (Zaldy Ampatuan và Akmad Ampatuan) vì thiếu bằng chứng của quyền Trưởng Công tố Alberto Agra cách đây gần 5 tháng (17/4)