ICC - Công lý cần thời gian

Chánh Công tố Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), Luis Moreno Ocampo, rất tâm đắc và thường lặp lại câu nói: "Công lý cần thời gian". 12 năm sau khi ra đời, ICC vẫn chưa một lần kết án can phạm. Như vậy có phải ICC đã thất bại?

Hiện tại có 5 nước đang liên quan đến các điều tra tội phạm là Kenya, Uganda, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Dân chủ Congo và Sudan. Tất cả đều là các quốc gia châu Phi, và tại đây, câu cửa miệng khi nói đến tòa án là: "Việc gì phải trả tiền cho luật sư, trong khi ta có thể mua thẩm phán?".

Nhiều người có thể nói rằng đây là công lý có lựa chọn và rằng ICC cần mở rộng thêm lưới công lý đến các châu lục khác nữa. Nhưng câu trả lời chính thức từ ICC luôn là: Tòa án Hình sự Quốc tế "nhằm vào tội phạm chứ không phải quốc gia nào cụ thể". Đây có thể là lời giải thích khó chấp nhận được đối với nhiều người.

Đúng vào lúc các đại biểu tham dự một hội nghị lớn tại thủ đô Kampala của Uganda để xem xét lại những gì ICC đã làm được, lính Israel tràn lên một đoàn tàu biển chở hàng viện trợ đang trên đường tới Gaza và giết hại một số nhà hoạt động. Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon tuyên bố, ông muốn có câu trả lời rõ ràng về vụ tấn công này. Nhưng Israel lại không nằm trong số các nước ký vào Công ước Rome , văn bản pháp lý mở đường cho sự ra đời của ICC. Và như vậy Israel không chịu sự điều khiển quyền lực pháp lý của ICC.

Chính vì vậy, ông Kofi Annan, người đóng vai trò đàm phán trong một số tranh chấp cay đắng nhất của châu Phi, đã đánh đúng vào điểm này khi nói: "Dù sao thì chúng ta cũng sẽ cần ICC" tại một diễn đàn mở. Mặc dù ICC vẫn chưa ra được lệnh bắt Tổng thống Omar al-Bashir của Sudan - lãnh tụ đương chức đầu tiên sẽ bị kết án tội phạm chiến tranh - ICC khẳng định ít nhất đã hạn chế được khả năng đi lại tự do của ông.

Nhưng sự tồn tại của lệnh bắt ông Al-Bashir, buộc 111 quốc gia phải tống giam ông nếu ông vào lãnh thổ các nước này, chỉ là một ví dụ của cái gọi là công lý tàng hình. Đây là một nỗ lực nhằm thay đổi văn hóa cho phép tội phạm lẩn tránh pháp luật, và về lâu dài sẽ đưa những người này ra xét xử.

Thường dân luôn thấp bé

Những người ủng hộ ICC cho rằng, khả năng hạn chế tự do của một số tội phạm cũng quan trọng như khả năng xét xử của ICC. Khó có thể xác định được liệu ICC có thể thay đổi hành vi của các chính phủ, các phong trào phiến quân cũng như các cá nhân đến mức nào, nhưng những người ủng hộ tòa án này khẳng định các tài liệu và văn bản ghi lại trong những năm qua cho thấy đã có sự thay đổi về thái độ khi các chính phủ và cá nhân nghĩ đến khả năng bị đem ra xét xử tại ICC.

Kenya đã rất tức giận khi bị buộc phải bắt đầu quá trình thành lập một tòa án tại chính quốc gia mình, nhằm điều tra các hành vi bạo lực gây rối loạn đất nước này trong nhiều tuần sau khi bầu cử năm 2007. Hiện chưa rõ liệu tòa án tại nước này sẽ hoạt động như thế nào, nhưng người ta đang hy vọng rằng các tòa án này có thể song hành với ICC.

Ông Moreno Ocampo nói rằng, ông muốn những kẻ đứng đằng sau các vụ bạo loạn sau bầu cử bị đưa ra xét xử trước khi Kenya tổ chức bầu cử lần tiếp theo vào năm 2012. Rõ ràng rằng sự tồn tại của ICC đã gửi những tín hiệu một cách chậm chạp đến thường dân, những người luôn cảm thấy mình thấp cổ bé họng và không được bảo vệ trước luật pháp.

Cựu Tổng thư ký Liên hiệp Quốc Kofi Annan luôn mong muốn toà án này vì công lý quốc tế.
Cựu Tổng thư ký Liên hiệp Quốc Kofi Annan luôn mong muốn toà án này vì công lý quốc tế.

Chút hy vọng

Ngay cả trên những xe minibus chạy tại Kenya - nơi tên tuổi của các cầu thủ bóng đá và ca sĩ nhạc pop nổi tiếng thường chiếm vị trí quảng cáo quan trọng nhất, người ta có thể nhìn thấy thấp thoáng tên của Luis Moreno Ocampo. Có cảm giác người dân ở đây có một chút hy vọng, dù là le lói. Nhưng khả năng của ICC vẫn còn hạn chế bởi Mỹ và Trung Quốc, 2 trong số 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an, vẫn chưa ký kết tham gia ICC.

Chính quyền Obama đang có những đàm phán kín có thể sẽ mở đường cho việc ký kết chính thức ủng hộ ICC. Nhưng một nhà ngoại giao nước ngoài đã nhận xét rằng, Mỹ sẽ chỉ tham gia một câu lạc bộ khi lợi ích cho nước này là cực kỳ cao. Đó là lý do các tổ chức nhân quyền đang cảnh báo ICC phải cẩn thận khi xem xét các đề xuất phức tạp trong những ngày tới đây liên quan đến định nghĩa về tội xâm lược. Các nước thành viên của ICC đang tìm một định nghĩa cho tội xâm lược.

Vậy cuộc chiến Iraq có khớp với định nghĩa về xâm lược không? Hay hoạt động của Ethiopia tại Somalia có được coi là xâm lược? Quan trọng hơn nữa, ICC cần đưa ra một loạt các hướng dẫn về tội xâm lược để phục vụ các chế tài. Richard Dicker, thuộc Tổ chức Giám sát Quyền con người (Human Rights Watch), cho rằng ICC đang đứng trước khả năng phải hy sinh tính trung lập của mình và lạc vào những ma trận chính trị.

Những gì xảy ra tại Dải Gaza trong những ngày qua có thể sẽ hạn chế bớt những tranh cãi về vấn đề định nghĩa tội xâm lược. Nhưng những người tham gia hội nghị của ICC đã đồn đoán rằng các đại biểu có thể sẽ "lạnh gáy" và cuộc bỏ phiếu được nhiều người trông chờ về tội xâm lược có thể sẽ chẳng đi tới đâu

Thanh Hoàng (tổng hợp)

Các tin khác

Cạm bẫy sau lớp vỏ hào nhoáng

Cạm bẫy sau lớp vỏ hào nhoáng

Những hình ảnh giàu có, cuộc sống sang trọng và các mối quan hệ được dàn dựng trên mạng xã hội đang trở thành công cụ để xây dựng niềm tin giả tạo và chiếm đoạt tài sản thật.

Đường dây dẫn dụ kiếm tiền online trên ứng dụng thương mại điện tử

Đường dây dẫn dụ kiếm tiền online trên ứng dụng thương mại điện tử

Sau gần 5 tháng kiên trì lần theo dấu vết trên không gian mạng, thu thập chứng cứ, giữa tháng 2/2026, các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an, Công an TP Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh đã triệt phá thành công đường dây lừa đảo trên không gian mạng với quy mô lớn do Nguyễn Thị Vân, sinh năm 1996 tại tỉnh Đồng Nai cầm đầu.

16 giờ truy bắt 2 tên cướp tiệm vàng đêm Giao thừa

16 giờ truy bắt 2 tên cướp tiệm vàng đêm Giao thừa

Khi những cành mai trước hiên nhà vừa kịp bung nở, mùi nhang trầm bắt đầu len nhẹ trong gió lạnh cao nguyên, mọi nhà chuẩn bị đón thời khắc giao thừa Tết Bính Ngọ 2026 thì tại Trung tâm chỉ huy của Công an tỉnh Lâm Đồng, bầu không khí lại căng như dây đàn.

Bắt “ông trùm” chuyên mua bán trái phép súng đạn

Bắt “ông trùm” chuyên mua bán trái phép súng đạn

Sau thời gian áp dụng nhiều biện pháp nghiệp vụ tiến hành theo dõi, đầu tháng 2/2026, cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam đối với Nguyễn Thanh Hiếu, sinh năm 1988, ngụ phường An Lạc, TP Hồ Chí Minh về hành vi tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.

Vạch trần kẻ tà dâm mạo danh "Phật sống"

Vạch trần kẻ tà dâm mạo danh "Phật sống"

Từ một thầy dạy khí công, Vương Hưng Phu đã dựng lên vỏ bọc “Phật sống” để thao túng niềm tin của hàng nghìn tín đồ. Dưới vỏ bọc tu hành khổ hạnh, hắn đã thu lợi gần 200 triệu NDT, thậm chí, lạm dụng tình dục hàng trăm nữ đệ tử.

Xóa sổ nhiều tụ điểm ma túy ở Đồng Nai

Xóa sổ nhiều tụ điểm ma túy ở Đồng Nai

Nằm trong vùng trọng điểm kinh tế phía Nam với nhiều khu công nghiệp, chế xuất thu hút hàng triệu người từ khắp nơi trên cả nước đến lưu trú dài hạn để làm công nhân và lao động tự do nên Đồng Nai thường được các đối tượng tội phạm chọn làm nơi tiêu thụ và trung chuyển ma túy từ khu vực biên giới Tây Nam, các tỉnh phía Bắc, miền Trung vào TP Hồ Chí Minh tiêu thụ.

Khi niềm tin bị “đóng hộp”: Từ đồ hộp Hạ Long đến chuỗi sụp đổ thương hiệu

Khi niềm tin bị “đóng hộp”: Từ đồ hộp Hạ Long đến chuỗi sụp đổ thương hiệu

Trong nhiều năm, Đồ hộp Hạ Long được mặc định là một thương hiệu “an toàn”, tồn tại lặng lẽ nhưng bền bỉ trong hệ thống phân phối chính thống. Niềm tin ấy chỉ thực sự sụp đổ khi hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm bệnh bị phát hiện và vụ án bị khởi tố, phơi bày vùng tối kéo dài phía sau uy tín lâu năm.

“Vùng xám” trong quản lý các trung tâm trợ giúp xã hội

“Vùng xám” trong quản lý các trung tâm trợ giúp xã hội

Vụ việc một học sinh 17 tuổi tử vong chỉ sau 2 ngày nhập học tại Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh đã khiến dư luận bàng hoàng, đau xót những ngày qua; đồng thời, là hồi chuông cảnh báo nghiêm khắc về những lỗ hổng trong quản lý các trung tâm mang danh giáo dục kĩ năng sống, cai nghiện tự phát, hỗ trợ tâm lý..., đang tồn tại và hoạt động một cách mập mờ, thiếu kiểm soát tại nhiều địa phương.

Kẻ trộm đục tường ngân hàng, phá 3.000 két sắt

Kẻ trộm đục tường ngân hàng, phá 3.000 két sắt

Một nhóm trộm đã lợi dụng dịp Giáng sinh vắng người để đột nhập vào ngân hàng Sparkasse ở thành phố Gelsenkirchen, miền Tây Đức, khoan một lỗ lớn xuyên bức tường bê tông dày của kho tiền, sau đó phá hơn 3.000 két sắt cỡ nhỏ bên trong để lấy đi số lượng tiền mặt, vàng và đồ trang sức có tổng trị giá hơn 30 triệu USD.

Đắk Lắk: Triệt phá đường dây ma túy lớn

Đắk Lắk: Triệt phá đường dây ma túy lớn

Lực lượng Công an tỉnh Đắk Lắk vừa phối hợp cùng các lực lượng Công an địa phương triệt phá thành công Chuyên án mang bí số 122xx, đánh sập đường dây ma túy cực kỳ tinh vi và nguy hiểm, hoạt động xuyên quốc gia với số lượng ma túy thu giữ lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn.

Luận giải chiến kê, đá gà qua mạng

Luận giải chiến kê, đá gà qua mạng

Đá gà trực tuyến mang lại cảm giác an toàn, không cần bến bãi, người canh chừng, chỉ việc ngồi máy lạnh, nhấp chuột là ăn tiền. Loại hình trò chơi này đã manh nha từ nhiều năm nay và phát triển một cách kín đáo, luồn lách qua nhiều vỏ bọc trá hình khác nhau. Thời điểm cuối năm, luận giải chiến kê lại sôi nổi cho những cuộc sát phạt đá gà trong các sới bạc online.

Khi “cá mập” rớt khỏi bể kính

Khi “cá mập” rớt khỏi bể kính

Ánh đèn trường quay, trong nhiều năm, đã làm được một việc mà không ít hệ thống kiểm định phải ghen tị: biến danh xưng “shark” thành một chiếc áo choàng quyền lực. Ở đó, uy tín được sản xuất nhanh hơn báo cáo tài chính, hình ảnh lan tỏa mạnh hơn kiểm toán độc lập, và cảm xúc được ưu tiên hơn chuẩn mực pháp lý. Khi hào quang được mặc định như một dạng bảo chứng đạo đức, niềm tin xã hội bắt đầu trôi theo ánh đèn nhiều hơn là theo con số.

Bóc trần màn kịch của kẻ sát hại chị ruột ở Tây Ninh

Bóc trần màn kịch của kẻ sát hại chị ruột ở Tây Ninh

Với âm mưu chiếm đoạt toàn bộ gia sản của cha mẹ mà không chia cho những người khác là chị và em ruột, Nguyễn Tấn Thành (Cu nhỏ), sinh năm 1979, ngụ ấp Thuận Tây, xã Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh dựng lên màn kịch sang Campuchia kinh doanh rồi gửi tiền về nhờ mẹ mua đất, xây nhà.

Hai thập kỷ truy lùng “thợ săn xác sống”

Hai thập kỷ truy lùng “thợ săn xác sống”

Bryan Patrick Miller đã sát hại dã man hai cô gái hồi đầu thập niên 1990 và ung dung ngoài vòng pháp luật suốt hàng chục năm. Phả hệ di truyền và DNA là chìa khóa xác định hắn là kẻ giết người.

Vén màn bí ẩn “hệ sinh thái Mailisa”

Vén màn bí ẩn “hệ sinh thái Mailisa”

Dư luận đang sôi động bởi sự nổi tiếng của vợ chồng đại gia ngành thẩm mỹ sở hữu biệt phủ 4.000 m2 ở TP Hồ Chí Minh cùng dàn siêu xe trăm tỉ và loạt cơ sở thẩm mỹ viện sang chảnh trải dài trên nhiều tỉnh, thành của cả nước. Càng “nổi tiếng” hơn và được dư luận chú ý đặc biệt sau khi cục nghiệp vụ Bộ Công an phối hợp với Công an các địa phương đồng loạt kiểm tra các cơ sở thẩm mỹ viện thuộc “hệ sinh thái Mailisa”...

Tài xế taxi gài ma túy vu khống đồng nghiệp

Tài xế taxi gài ma túy vu khống đồng nghiệp

Từ một mâu thuẫn nhỏ, một âm mưu gài bẫy tinh vi đã khiến một tài xế xe công nghệ vô tội suýt rơi vào vòng lao lý, khi “bỗng dưng” bị phát hiện trên xe ô tô của mình có ma túy. Vụ việc xảy ra mới đây tại TP Hồ Chí Minh là lời cảnh tỉnh về sự xảo quyệt của tội phạm hiện nay, khi các đối tượng có thể giả danh lực lượng chức năng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Đây cũng là bài học để những người hành nghề vận chuyển, đặc biệt là tài xế công nghệ, cần luôn cảnh giác và chủ động để bảo vệ bản thân…

Diễn viên Trương Ngọc Ánh, từ màn ảnh đến nhà tạm giam

Diễn viên Trương Ngọc Ánh, từ màn ảnh đến nhà tạm giam

Thông tin diễn viên Trương Ngọc Ánh bị khởi tố, bắt tạm giam về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt hàng ngàn lượng vàng, đã khiến dư luận đặc biệt chú ý. Bởi trước đó, nữ diễn viên này được biết đến là một trong những mỹ nhân nổi tiếng, hoạt động đa lĩnh vực trong làng giải trí. Điều khó tin là ngay trước khi bị bắt, Trương Ngọc Ánh vẫn cập nhật trang cá nhân thường xuyên, khoe những hình ảnh sang chảnh, hào nhoáng và cả những hoạt động thiện nguyện ở nhiều nơi…

Vạch trần mô hình lừa đảo RaccoonO365

Vạch trần mô hình lừa đảo RaccoonO365

Microsoft vừa phối hợp với cơ quan thực thi pháp luật để triệt phá một mạng lưới lừa đảo trực tuyến chuyên cung cấp “dịch vụ thuê bao”, đánh cắp ít nhất 5.000 tài khoản Microsoft và vận hành hàng trăm tên miền giả mạo.

Bác sĩ rởm và chiêu trò bán “niềm tin” cho người bệnh

Bác sĩ rởm và chiêu trò bán “niềm tin” cho người bệnh

Từ các buổi “khám bệnh miễn phí” ở vùng núi đến những cuộc gọi tư vấn “bác sĩ online”, hàng loạt đường dây giả danh y, bác sĩ đã bị Công an nhiều tỉnh triệt phá. Các đối tượng khoác áo blouse trắng, dựng vỏ bọc “chăm sóc sức khỏe cộng đồng” để bán thực phẩm chức năng kém chất lượng, chiếm đoạt hàng chục tỷ đồng của hàng vạn người dân nhẹ dạ, cả tin.

Cú sập niềm tin mang tên “Cá mập”

Cú sập niềm tin mang tên “Cá mập”

Những ngày qua, vụ  Shark Bình bị bắt đã khiến dư luận chấn động, một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về mặt tối của hiện tượng các Shark. Khi ánh hào quang truyền hình, mạng xã hội và những bài nói đạo lý dạy làm giàu trở thành bình phong cho chiêu trò đánh bóng tên tuổi, trục lợi và lừa đảo, người dân cần tỉnh táo hơn bao giờ hết.