Mặc dù sau vụ việc trên, công ty vẫn sản xuất bình thường, nhưng những tin đồn về việc Giám đốc người Hàn Quốc Shin Hyun-kap sắp bị Công an bắt, các ngân hàng phong tỏa tài khoản, nhiều hợp đồng bị mất đã khiến cho cán bộ, công nhân viên nhà máy hết sức bất an.
Tiếp chúng tôi là ông Kim Man Chu, Phó Tổng Giám đốc, phụ trách Nhà máy sản xuất sợi dệt Pangrim Neotex và ông Chu Văn Hợp, Quản đốc Nhà máy sợi dệt. Ông Kim liên tục xin lỗi vì Tổng giám đốc Shin Hyun-kap và Phó tổng giám đốc Yoon Wou-suk, phụ trách công tác môi trường suốt thời gian vừa rồi quá bận do phải lên làm việc với PC49 để làm rõ các vấn đề liên quan đến vụ vi phạm xả thải không qua xử lý của công ty.
Công ty 100% vốn nước ngoài Pangrim Neotex được thành lập năm 1992 trên cơ sở thuê lại nhà xưởng của Nhà máy dệt Vĩnh Phúc để xây dựng 2 nhà máy sợi dệt và nhà máy nhuộm vải. Tuy vào Việt Nam từ năm 1992 nhưng đến năm 2006, công ty mới xây dựng hệ thống xử lý nước thải với công suất xử lý theo thiết kế 3.500m3 nước/ngày đêm và xả trực tiếp ra sông Hồng. Tuy nhiên nước thải ra môi trường sau khi qua xử lý của công ty cũng chỉ đạt loại B, trong khi theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 24/2009, nước thải vào nguồn nước sinh hoạt phải đạt loại A.
Trở lại vụ việc xả nước thải không đảm bảo tiêu chuẩn ra môi trường của Công ty Pangrim Neotex. Hồi 6h, ngày 6/9/2010, PC49, Công an tỉnh Phú Thọ đã bắt quả tang công ty không vận hành hệ thống xử lý nước thải theo đúng thiết kế. Nước thải có màu đen đặc, mùi hôi khó chịu do lẫn nhiều hóa chất.
Theo kết quả phân tích 3 mẫu nước do PC49 gửi về của Trung tâm Quan trắc và Bảo vệ môi trường tỉnh Phú Thọ cho thấy, các chất hữu cơ, kim loại nặng trong nước thải của Công ty Pangrim Neotex đều vượt tiêu chuẩn cho phép, cụ thể: nước thải tại bể chung của công ty có nồng độ chất rắn lơ lửng (TSS) vượt 17,8 lần; ô nhiễm chất hữu cơ như COD vượt 19,8 lần, BOD5 vượt 13,6 lần; nồng độ Crôm VI (kim loại nặng) vượt 12,7 lần, độ màu vượt 28,6 lần.
Nước thải tại điểm thải cuối cùng ra sông có mùi khó chịu không đạt tiêu chuẩn; nồng độ chất rắn lơ lửng (TSS) vượt 16,5 lần; ô nhiễm chất hữu cơ như COD vượt 10,5 lần, BOD5 vượt 7,2 lần; đặc biệt nồng độ Crôm VI vượt 6,9 lần, độ màu vượt 24,7 lần.
Hai chỉ số trên chênh lệch nhau không bao nhiêu đã thể hiện sai phạm của Công ty Pangrim cố tình xả thải chưa qua xử lý là quá rõ ràng. Công ty Pangrim đã thừa nhận vi phạm và đã ký vào biên bản làm việc với PC49 ngày 6/9/2010.
Tại buổi làm việc với đoàn kiểm tra của Tổng cục Môi trường ngày 16/9/2010, Công ty Pangrim nêu lý do hệ thống xử lý nước thải chưa lên loại A được là do thời gian làm thủ tục xin đất để xây dựng hệ thống xử lý nước thải mới với công suất thiết kế xử lý 5.000m3 nước thải/ngày đêm, tổng mức đầu tư 5 triệu USD kéo dài quá lâu - suốt 3 năm, từ năm 2006, nhưng đến đầu năm 2010 mới được UBND TP Việt Trì phê duyệt, cấp cho hơn 1,2ha đất, cắt từ diện tích đất lưu không của Công ty Bia - Rượu Viger liền kề. Dự kiến hệ thống xử lý nước thải mới sẽ hoàn thành vào cuối năm 2011. Hiện đang phải sản xuất cầm chừng và không dám nhận thêm đơn hàng mới, do chưa xây dựng được hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn.
Tuy nhiên những luận điệu đó đã không lừa bịp được ai. Công ty Pangrim Neotex là 1 trong 7 công ty có tên trong Quyết định 64/2003/QĐ-TTg (các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng) của tỉnh Phú Thọ, đặc biệt là về vấn đề ô nhiễm nước thải luôn ở mức cao.
Theo những người dân sống quanh Nhà máy Pangrim như ông Khương Văn Phát, chủ lò gạch tại phường Bến Gót, người đã sống nhiều năm cạnh nhà máy phản ánh: Trong quá trình sản xuất, công ty thường xuyên không thu gom nước thải mà xả thải trực tiếp ra môi trường, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống nhân dân xung quanh. Mặc dù người dân đã kiến nghị từ nhiều năm nay lên phường, thành phố nhưng vẫn chưa được giải quyết, xử lý dứt điểm.
Tuy nhiên, những kiến nghị của người dân xem ra còn lâu mới có kết quả. Vì như lời ông Ngô Quý Thiệu, Trưởng phòng PC49, Công an tỉnh Phú Thọ trả lời về việc xử lý vi phạm của Công ty Pangrim Neotex: Theo quy định tại Nghị định 117/2009/NĐ-CP, vi phạm của Pangrim tối đa là xử phạt hành chính với tổng số tiền khoảng gần 400 triệu đồng, quá nhỏ so với lợi nhuận thu được của Pangrim nói chung và tiền bỏ ra để vận hành hệ thống xử lý nước thải thường xuyên nói riêng.
Ông Thiệu cũng cho biết Công an tỉnh Phú Thọ đang đề xuất với UBND tỉnh ra quyết định áp dụng một số hình thức phạt bổ sung như: buộc thực hiện đúng các nội dung trong phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, tháo dỡ những công trình xử lý môi trường không đúng thiết kế được duyệt. Riêng đề xuất tước quyền sử dụng giấy phép môi trường cũng đang được cân nhắc nhưng nhiều khả năng khó được chấp thuận vì lo ngại ảnh hưởng đến đời sống người lao động trong công ty.
Trong khi tiếp tục "dài cổ" chờ cho dự án xây dựng hệ thống xử lý nước thải mới của Pangrim hoàn thành, người dân TP Việt Trì cũng như người dân sống quanh lưu vực sông Hồng vẫn tiếp tục phải “sống chung với ô nhiễm”