TP Hồ Chí Minh tập trung nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa

TP Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế năng động bậc nhất cả nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó văn hóa không chỉ được nhìn nhận là nền tảng tinh thần, mà còn trở thành nguồn lực nội sinh và động lực tăng trưởng bền vững. Những bước đi bài bản, quyết liệt thời gian qua cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của thành phố trong việc xây dựng và phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hội nhập quốc tế.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, hiện thành phố là địa phương có quy mô công nghiệp văn hóa lớn nhất cả nước, với khoảng 97.000 lao động và hơn 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực liên quan. Giai đoạn 2010 - 2019, giá trị sản xuất của các ngành công nghiệp văn hóa tăng trưởng ấn tượng, từ hơn 36.000 tỷ đồng lên trên 84.000 tỷ đồng, đóng góp gần 3,9% GRDP của thành phố. 

Những con số này không chỉ phản ánh tiềm năng lớn, mà còn khẳng định công nghiệp văn hóa đang từng bước trở thành một cấu phần quan trọng trong nền kinh tế đô thị. TP Hồ Chí Minh cũng là một trong những địa phương tiên phong phê duyệt và triển khai Đề án phát triển ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, xác định rõ các lĩnh vực trọng tâm gồm: Ngành điện ảnh; nghệ thuật biểu diễn; mỹ thuật; thời trang; nhiếp ảnh; triển lãm; quảng cáo; du lịch văn hóa.

Đáng chú ý, việc TP Hồ Chí Minh được UNESCO công nhận là “Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh” đã tạo nền tảng quan trọng để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa theo hướng chuyên sâu, gia tăng giá trị và sức cạnh tranh.

Không dừng lại ở định hướng, TP Hồ Chí Minh đã chủ động chuyển đổi tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển văn hóa, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về Phát triển văn hóa Việt Nam. Theo đó, văn hóa được xác định không chỉ là lĩnh vực sự nghiệp mà còn là nguồn lực mềm, động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh mới.

Trong quá trình triển khai, thành phố tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn”, đặc biệt là về hạ tầng và thiết chế văn hóa. Nhiều công trình quy mô lớn được đầu tư như Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ hay Khu liên hợp thể thao phức hợp Rạch Chiếc. Đây không chỉ là những thiết chế phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa, thể thao của người dân, mà còn mở ra không gian tổ chức các sự kiện văn hóa tầm khu vực và quốc tế, góp phần hình thành thị trường công nghiệp văn hóa chuyên nghiệp.

Song song với đầu tư “phần cứng”, TP Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng “phần mềm” - xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, bảo tồn và phát huy di sản Sài Gòn - Chợ Lớn, phát triển hệ thống thư viện số, bảo tàng số, qua đó rút ngắn khoảng cách tiếp cận văn hóa giữa các khu vực. Nguồn lực ngân sách dành cho văn hóa được duy trì ở mức 2 - 3% tổng chi ngân sách, thể hiện sự quan tâm ổn định, lâu dài của thành phố đối với lĩnh vực này.

Một điểm nhấn quan trọng là việc TP Hồ Chí Minh chủ động kiến tạo các sự kiện văn hóa mang tầm quốc tế như Liên hoan phim quốc tế TP Hồ Chí Minh, Lễ hội âm nhạc quốc tế Hò Zô hay Liên hoan võ thuật quốc tế. Những sự kiện này không chỉ tạo sức lan tỏa về văn hóa, mà còn góp phần thu hút nguồn lực xã hội, kết nối cộng đồng sáng tạo, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Mới đây, UBND TP Hồ Chí Minh đã ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ban, ngành khẩn trương triển khai các nội dung kết luận của lãnh đạo Thành ủy tại chương trình gặp gỡ cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Theo đó, UBND thành phố yêu cầu các sở, ngành tập trung nghiên cứu, đề xuất các cơ chế đột phá về nguồn vốn, quỹ đất và thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp và người dân tham gia phát triển kinh tế văn hóa. Tinh thần xuyên suốt là “ứng xử công bằng” với mọi loại hình doanh nghiệp, không phân biệt quy mô, qua đó xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và thúc đẩy hệ sinh thái công nghiệp văn hóa phát triển bền vững.

Đáng chú ý, UBND thành phố giao Sở Tài chính chủ trì rà soát quỹ nhà, đất công để đề xuất chuyển đổi sang các thiết chế văn hóa, không gian sáng tạo và biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp. Đồng thời, nghiên cứu hỗ trợ địa điểm đào tạo các ngành nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống, góp phần bảo tồn làng nghề gắn với phát triển du lịch.

Một trong những đề xuất mang tính đột phá là thành lập Quỹ Phát triển công nghiệp văn hóa theo mô hình đầu tư mạo hiểm, nhằm hỗ trợ các dự án khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật. Đây được kỳ vọng sẽ tạo cú hích mạnh mẽ cho các ý tưởng sáng tạo, đưa văn hóa thực sự trở thành ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao.

Trong lĩnh vực hạ tầng và công nghệ, UBND thành phố giao Sở VH-TT phối hợp nghiên cứu xây dựng tổ hợp phim trường quy mô từ 100 đến 150 ha đạt tiêu chuẩn quốc tế, cùng với đề án Bảo tàng âm nhạc Việt Nam ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số. Đây là những dự án mang tính nền tảng, góp phần nâng cao năng lực sản xuất và quảng bá sản phẩm văn hóa Việt Nam ra thị trường toàn cầu.

Bên cạnh đó, công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ bản quyền cho nghệ sĩ, tác giả cũng được đặc biệt chú trọng. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, đây là yếu tố then chốt để bảo đảm môi trường sáng tạo lành mạnh, công bằng và bền vững.

Về giáo dục thẩm mỹ, UBND thành phố giao xây dựng Đề án “Sân khấu học đường” bài bản nhằm đưa nghệ thuật truyền thống và đương đại vào nhà trường, bồi đắp tình yêu văn hóa cho thế hệ trẻ. Giao Sở Xây dựng triển khai chiếu sáng nghệ thuật tại các công trình biểu tượng như Bưu điện thành phố, Nhà hát thành phố để tạo điểm nhấn sống động cho kinh tế đêm.

Có thể thấy, với những định hướng chiến lược rõ ràng, cùng hàng loạt giải pháp cụ thể, TP Hồ Chí Minh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là làm sao để các thiết chế văn hóa được vận hành hiệu quả, gắn kết chặt chẽ với hệ sinh thái sáng tạo, bao gồm doanh nghiệp, trường học, đội ngũ văn nghệ sĩ và cộng đồng.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, công nghiệp văn hóa không chỉ là câu chuyện phát triển kinh tế, mà còn là hành trình khẳng định bản sắc, nâng cao “sức mạnh mềm” của quốc gia. Với vai trò đầu tàu, TP Hồ Chí Minh đang cho thấy quyết tâm và tầm nhìn để trở thành trung tâm sáng tạo và giao lưu văn hóa của khu vực Đông Nam Á, góp phần định hình vị thế mới của Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển bền vững.