Tại đây tồn tại cả 2 hình thức địa táng và điện táng, xen vào đó là việc cải cát, lưu giữ tro hài cốt. Nghĩa trang Văn Điển trở thành một phần cốt yếu của cuộc sống Thủ đô và được nhắc đến nhiều đến nỗi, lắm khi người ta không cần nói là chết, qua đời mà chỉ cần nói là "đi Văn Điển"...
Vì sao đóng cửa nghĩa trang Văn Điển?
Trao đổi với PV Chuyên đề ANTG, ông Hoàng Thành Thái - Trưởng ban Phục vụ tang lễ TP Hà Nội, đơn vị quản lý nghĩa trang Văn Điển cho biết: “Trung bình mỗi ngày nghĩa trang tiếp nhận khoảng 20 trường hợp chôn cất, hỏa thiêu”. Diện tích chỉ có 18 ha, vậy mà qua 50 năm nghĩa trang Văn Điển đã tiếp nhận trên 120 nghìn trường hợp an táng. Quá tải là điều đương nhiên xảy ra.
Vài năm trở lại đây, cuộc sống của người dân ở các xã lân cận như Tam Hiệp và Vĩnh Quỳnh chịu ảnh hưởng khá lớn về mặt môi sinh, môi trường. Chính quyền huyện Thanh Trì đã có kiến nghị UBND thành phố xem xét, có biện pháp để giúp người dân thuộc khu vực lân cận tránh được những thiệt hại về môi trường sống.
Huyện Thanh Trì từ lâu vẫn được coi là "cái rốn" hứng nước thải của TP Hà Nội. Tất cả các nguồn nước thải theo sông Tô Lịch đổ vào sông Nhuệ, biến nước của con sông này từ màu đỏ phù sa trở thành màu đen kịt.
Tuy nhiên, ô nhiễm nguồn nước thải công nghiệp vẫn không phải là nỗi bức xúc của chính quyền và người dân huyện ngoại thành này. Thanh Trì, đặc biệt là các xã Tam Hiệp, Vĩnh Quỳnh "nổi tiếng" vì nằm liền kề nghĩa trang Văn Điển, sinh hoạt của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng vì sự ô nhiễm từ hàng vạn ngôi mộ được chôn ở đây. Người dân ở Tam Hiệp, Vĩnh Quỳnh đã phản ánh hiện tượng ô nhiễm từ nước giếng khoan mà họ sử dụng, nhiều người cho rằng, nước bơm lên có "váng mỡ".
Nhất là mới đây, trong đợt lũ lụt lịch sử trên địa bàn Hà Nội vào cuối năm 2008, cũng xuất hiện nhiều tin đồn gây hoang mang trong dư luận: nghĩa trang lớn nhất thủ đô chìm trong nước, người chết không thể chôn cất được. Rồi những tin đồn vô căn cứ kiểu như: nghĩa trang ngập nước, các thi hài nổi lềnh bềnh trong quan tài, phải lấy đá chèn lên... Đội trưởng Đội An táng Văn Điển, ông Trần Đình Đăng phải nhiều lần thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng mới trấn an được những người có thân nhân chôn cất ở đây.
Tuy nhiên, trận lụt này cũng cho thấy một điểm cần khắc phục ngay là việc vận chuyển thi hài từ khu vực nội thành gặp khó khăn do tuyến giao thông từ nhà tang lễ Phùng Hưng ra nghĩa trang Văn Điển thường xuyên bị úng ngập nặng khi có mưa lớn. Ví dụ: Có đám tang ở Mỹ Đình, đoàn xe đã phải mất 4 tiếng đồng hồ mới tới được Văn Điển. Chỉ có một con đường duy nhất: đi lên đê sông Hồng, chạy tới Đông Mỹ (Thanh Trì) rồi quay ngược trở lại Văn Điển. Trong 4 ngày lũ lụt nguy hiểm đó, có đám đưa tang để tới được nghĩa trang Văn Điển, đoàn xe cũng phải lòng vòng tránh ngập tránh tắc mất hơn 40km.
Vẫn có thể "đi Văn Điển" nhưng bằng điện táng
Trong năm 2008, UBND TP Hà Nội đã tính toán khả năng di chuyển nghĩa trang Văn Điển về Công viên Vĩnh Hằng ở huyện Kim Bôi, Hòa Bình vào năm 2010.
Tuy nhiên đến tháng 6 năm 2009, TP Hà Nội lại quyết định sẽ dừng việc địa táng tại nghĩa trang Văn Điển bắt đầu từ 1/7/2010. Nhưng tại đây vẫn tiếp nhận các hình thức điện táng, các lọ tro hài cốt được bảo quản trong các dãy nhà lưu trữ.
Cùng với "cải cách" này, nghĩa trang Văn Điển sẽ được cải tạo theo xu hướng trở thành công viên cây xanh. Cùng với việc này là việc thành phố sẽ đầu tư xây dựng thêm 4 lò thiêu.
Thời hạn cho việc dừng địa táng còn 1 năm, cho đến hết ngày 1/7/2010, nghĩa trang sẽ ngừng tiếp nhận địa táng. Mỗi ngày, trung bình nghĩa trang này tiếp nhận 20 đám tang, có khoảng 2/3 là hỏa thiêu. Như vậy, tính đến thời điểm 1/7/2010, nơi đây sẽ còn phải tiếp nhận khoảng 2.400 trường hợp địa táng. Tuy nhiên, nhưng trường hợp này cũng sẽ được cải táng, chuyển đến địa điểm khác cho đến năm 2013.
Có nghĩa là phải chờ 4 năm nữa, công cuộc "điện táng hóa" cho nghĩa trang Văn Điển mới thực hiện được. Và thời điểm đó người ta mới tính toán được Văn Điển có thể cải tạo, nâng cấp thành một dạng "công viên vĩnh hằng" được hay không.
Chạy đua với thời gian tìm nơi thay Văn Điển
Chiều 18/6/2009, Phó chánh văn phòng UBND TP Nguyễn Văn Thịnh đã công bố trước các phóng viên báo chí việc thành phố quyết định cho dừng hình thức địa táng tại nghĩa trang Văn Điển.
Ngay sau thông tin này, nhiều người dân quan tâm đến việc người chết sẽ được an táng ở đâu sau thời gian 1 năm ngắn ngủi này. Thời gian cho việc nghiên cứu, giới thiệu, đề trình các phương án đầu tư, giải phóng mặt bằng, xây dựng là quá ngắn.
Ông Tô Anh Tuấn - Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho biết, thành phố đã giao cho Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội chủ trì phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc xác định địa điểm và giới thiệu địa điểm xây dựng nghĩa trang tập trung của thành phố. Và phải đến đầu tháng 7, thành phố mới họp và thống nhất các phương án mà 2 cơ quan trên giới thiệu.
Cũng theo ông Nguyễn Văn Thịnh, Viện Quy hoạch xây dựng có trách nhiệm làm việc với Bộ Xây dựng và đơn vị tư vấn nước ngoài đang thực hiện việc lập quy hoạch chung thành phố để xác định địa điểm xây dựng nghĩa trang tập trung của thành phố gồm nghĩa trang tập trung tại Bắc Sơn (huyện Sóc Sơn); mở rộng các nghĩa trang: Yên Kỳ (huyện Ba Vì), Quang Diệu - Yên Bình (huyện Thạch Thất)...
Bên cạnh đó nghiên cứu xây dựng thêm nghĩa trang thuộc các khu vực: huyện Chương Mỹ (phía tây thành phố); liên tỉnh phía Hưng Yên (phía đông thành phố); huyện Phú Xuyên và huyện Thường Tín (phía nam thành phố). Đặc biệt, Sở Xây dựng có trách nhiệm làm việc cụ thể với huyện Mê Linh xem xét việc mở rộng thêm 1 ha ở Nghĩa trang Thanh Tước.
Ngoài ra thành phố giao cho Sở Xây dựng làm việc cụ thể với Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội để xác định và giới thiệu địa điểm xây dựng 9 nhà tang lễ trên địa bàn quận, huyện và các nghĩa trang tập trung của thành phố.
Về các nhà đầu tư xây dựng, hiện tại, đã có một số nhà đầu tư có nguyện vọng xin đầu tư xây dựng nghĩa trang tập trung cho Hà Nội như: Công ty Hoa Sen, Công ty An Lạc Viên, Công ty Du lịch Bình Minh, Tổng công ty Xây dựng Hà Nội...
Theo ông Hoàng Thành Thái - Trưởng ban Phục vụ lễ tang TP Hà Nội thì có 2 địa điểm "sáng giá" nhất là mở rộng nghĩa trang Yên Kỳ (huyện Ba Vì) và xây mới nghĩa trang tại Bắc Sơn (huyện Sóc Sơn).
Nghĩa trang Yên Kỳ vốn đang hoạt động mỗi năm cũng tiếp nhận 1.000 đến 1.500 bộ hài cốt đã cải táng về đây. Theo ước tính của Ban Phục vụ lễ tang thì nghĩa trang này nếu không mở rộng cũng chỉ phục vụ được đến năm 2015. Đấy là chưa kể nơi này còn thi thoảng phải đón nhận hàng chục bộ hài cốt từ giải phóng mặt bằng tại các khu dân cư, khu đô thị.
Phương án xây mới nghĩa trang tại Bắc Sơn chắc chắn cũng phải tính toán kỹ lưỡng vì Đông Anh có rất nhiều nhà máy, cơ sở sản xuất công nghiệp, khả năng ô nhiễm hoàn toàn có thể xảy ra.
Tuy nhiên, việc lựa chọn địa điểm thay thế nghĩa trang Văn Điển có vẻ không cấp bách bằng việc lựa chọn phương án xây dựng bởi thời hạn 1 năm cho việc xây dựng hoàn thiện, đưa vào sử dụng ngay một công trình mang tính tâm linh là... hơi ngắn
