Cựu Tổng thống Chile, Michelle Bachelet: Hai lần qua một dòng sông

Trong vòng bỏ phiếu ngày 17/11 vừa qua, cựu Tổng thống Chile Michelle Bachelet đã rất hy vọng vào chiến thắng dứt điểm vì bà đã có quá nhiều ưu thế trước đối thủ chính là cựu Bộ trưởng Lao động Evelyn Matthei. Tuy nhiên, bà Bachelet đã chỉ nhận được gần 47% số phiếu ủng hộ, còn bà Matthei đã nhận được 25%. Rốt cuộc là phải tới vòng 2 bầu cử, sẽ diễn ra vào ngày 15/12 tới, mới có thể có câu trả lời cuối cùng về người sẽ điều hành đất nước Chile trong nhiệm kỳ tới... Nói chung, trong hai thập niên gần đây, chưa từng có ứng cử viên Tổng thống nào ở Chile giành được chiến thắng ngay trong vòng 1 bầu cử.

Michelle Bachelet là người con thứ hai trong gia đình, sinh ngày 29/9/1951 tại Santiago, thủ đô Chile.  Mẹ bà là nhà khảo cổ học. Cha bà, Alberto Bachelet, là sĩ quan không quân chuyên nghiệp.

Năm 1962, nữ Tổng thống tương lai đã theo cha mẹ sang sống ở Mỹ, nơi người cha được phái làm tùy viên quân sự trong Đại sứ quán Chile. Cư trú tại bang Mariland, cô bé Michelle đã hai năm liền theo học ở Trường Trung học Mỹ. Sau khi trở về Chile, nữ Tổng thống tương lai đã tốt nghiệp Trường Trung học nữ số 1, nơi mà cô bé Michelle không chỉ là một trong những nữ sinh xuất sắc nhất mà còn là lớp trưởng, thành viên dàn đồng ca, cầu thủ bóng chuyền,  thành viên đội kịch và ban nhạc...  Năm Michelle tròn 16 tuổi, người cha đã tặng cho con gái mình một khẩu súng ngắn nhân ngày sinh nhật...

Sau khi tốt nghiệp trung học, Bachelet đã dự định theo học ngành xã hội học  nhưng do ảnh hưởng từ người cha nên đã thi vào khoa Y - Trường Đại học Chile năm 1970 với kết quả thi vào hàng cao nhất nước.

Dưới thời vị Tổng thống theo khuynh hướng thiên tả, đảng viên đảng Xã hội, Salvador Allende, người cha của bà Bachelet, khi đó đã mang quân hàm tướng trong Lực lượng Không quân Chile,  được cử làm lãnh đạo Ủy ban Phân phố lương thực thực phẩm... Ở thời điểm đó, đây là lĩnh vực cực kỳ nhạy cảm vì đất nước Chile đang bị các thế lực bên ngoài hãm hại bằng những khó khăn kinh tế nhằm lật đổ chính phủ của Tổng thống Allende...

Cuộc đảo chính đẫm máu của Augusto Pinochet với sự hà hơi tiếp sức của Washington đã phá tan đời sống yên bình của gia đình bà nói riêng và của toàn bộ đất nước Chile nói chung. Tổng thống Allende đã bị sát hại. Sau khi Pinochet tiếm quyền làm Tổng thống, hiến pháp bị huỷ bỏ, quốc hội bị giải tán, nhiều đảng phái chính trị bị đàn áp, hơn 130 nghìn người bị bắt giữ, giam cầm và tra tấn, hàng nghìn người bị xử tử.  Tướng Alberto Bachelet đã bị bắt vào tù với tội danh “phản bội tổ quốc”. Và ông đã bị hành hạ trong tù cho tới chết trong một cơn đau tim sau nửa năm (12/3/1974). Rồi nửa năm sau đó nữa, chính nữ Tổng thống tương lai, khi đó đang là sinh viên y khoa, và mẹ đã bị lực lượng an ninh bắt giam vào nhà tù Villa  Grimaldi, một trong những lò giam người khét tiếng dưới thời nhà độc tài Pinochet. Người bạn trai thân thiết của bà là Lamie Lopez cũng bị sát hại...

Sau gần một năm ở trong tù, nhà sự can thiệp của chính phủ Australia (nơi người anh trai Alberto đang cư trú) và những đồng sự cũ của người cha, Michelle Bachelet đã được trả lại tự do cùng mẹ rồi sang cư trú tại xứ sở Kangaroo. Điểm đến tiếp theo của bà là Đông Đức. Tại đó, bà đã học tiếng Đức ở Lepzig và tiếp tục trau dồi những kiến thức y khoa tại Trường Đại học tổng hợp Berlin mang tên  Gumboldt. Tại đây, bà đã lập gia đình với kiến trúc sư Jorge Davalos...

Năm 1979, gia đình nữ Tổng thống tương lai trở về Chile. Bà tiếp tục học ở Đại học Chile và tham gia các  tổ chức phi chính phủ.  Năm 1982, bà Bachelet cuối cùng đã nhận được bằng bác sĩ phẫu thuật  và sau đó, bà tiếp tục học lấy được bằng bác sĩ nhi khoa, bác sĩ dịch tễ và bác sĩ chăm sóc sức khỏe cộng đồng... Và đồng thời, bà cũng gia nhập đảng Xã hội. Trong giai đoạn những năm 1995-2000, bà là ủy viên Ban Chấp hành Trung ương đảng Xã hội Chile. Những năm đầu tiên sau khi tốt nghiệp đại học, nữ Tổng thống tương lai làm việc trong một bệnh viện nhi rồi chuyển sang làm trong các tổ chức phi chính phủ giúp đỡ các gia đình từng bị khốc hại trong chế độ của nhà độc tài Pinochet...

Sau khi cơ chế dân chủ được khôi phục lại ở Chile năm 1990, bà Bachelet đã nhận vai trò tư vấn trong Tổ chức  Y tế thế giới  (WHO). Từ năm 1994 tới năm 1997, bà là cố vấn cho Thứ trưởng Bộ Y tế Chile. Năm 2000, Tổng thống Chile lúc đó là ông Ricardo Lagos đã đưa bà lên làm Bộ trưởng Y tế rồi tới năm 2002, cử bà làm Bộ trưởng Quốc phòng (bà là người phụ nữ đầu tiên ở châu Mỹ Latinh ngồi ở cương vị này. Trước đó, bà đã tốt nghiệp trường Quân sự ở Mỹ và Học viện Quốc phòng ở Chile).

Cuối năm 2004, bà Bachelet đã tuyên bố rằng bà sẽ ra tranh cử Tổng thống. Hậu thuẫn cho bà không chỉ là các đồng chí trong đảng Xã hội mà cả lực lượng Xã hội Dân chủ và Dân chủ Thiên chúa giáo trong liên minh “Đồng thuận Dân chủ” nắm quyền quản lý đất nước từ năm 1990. Chủ đề chính trong chiến dịch vận động tranh cử của bà Bachelet là các vấn đề xã hội. Bà đưa ra lời hứa nếu đắc cử sẽ tiến hành cải cách hệ thống y tế và giáo dục, cũng như tăng mức lương hưu... Và chính những lời hứa đó đã đưa bà đến thắng lợi trong cuộc bỏ phiếu ngày 15/1/2006 và trở thành người phụ nữ thứ năm làm Tổng thống ở châu Mỹ Latinh, sau những Violeta Barrios de Chamorro (Nicaragua), Maria Estela Martinez de Peron (Argentina), Lidia Gueiler Tejada (Bolivia), Rosalia Arteaga (Ecuador), Mireya Moscoso (Panama) và Janet Jagan (Guyana).

Nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của bà Bachelet đã được đánh giá là thành công. Ở cuối nhiệm kỳ này, bà Bachelet vẫn duy trì được mức độ tín nhiệm của nhân dân tới 70-80%. Tuy nhiên, do Hiến pháp Chile không cho phép một người cầm quyền hai nhiệm kỳ liên tiếp trên cương vị nguyên thủ quốc gia nên năm 2010, bà đã không thể tiếp tục tái tranh cử. Kế nhiệm bà là nhà kinh tế học Sebastian Echenique theo khuynh hướng thiên hữu, người đã từng thua bà trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2005... Đấy cũng là lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ ở Chile, một ứng cử viên hữu khuynh lại được bầu lên làm Tổng thống một cách chính thức và hợp hiến. Tuy nhiên, ông Echenique đã không duy trì được sự tín nhiệm của nhân dân tới cuối nhiệm kỳ. Tới cuối tháng 12-2012, mức độ tín nhiệm của ông này đối với cử chi Chile không vượt quá 30%; tỉ lệ số cử tri ủng hộ chính sách mà ông tiến hành cũng không quá 58%...

Chính vì thế, trong cuộc đọ sức năm nay, như thực tế cho thấy, ứng cử viên cánh hữu hầu như không có cơ hội để vượt lên trên bà Bachelet... Tháng 3/2013, khi đứng ra tuyên bố sẽ tái tranh cử tổng thống, bà Bachelet đã nhấn mạnh rằng, bà hiểu rất rõ những đòi hỏi của sinh viên và học sinh về một nền giáo dục chất lượng và miễn phí, những nỗi lo lắng và nguyện vọng của tầng lớp trung lưu cũng như dân cư ở các địa phương thuộc đất nước Chile: “Tôi tin chắc rằng, nguyên nhân của sự bất mãn phổ biến trong dân chúng nằm chính trong sự bất công vô cùng tận đang tồn tại hiện nay...”.

Cũng phải nói thêm rằng, đối thủ của bà Bachelet trong cuộc bầu cử hiện nay lại là một người bạn hàng xóm thuở ấu thơ. Cựu Bộ trưởng Lao động Evelyn Matthei, ứng cử viên liên minh cánh hữu cầm quyền, là con gái một viên tướng ở phe đảo chính năm 1973. Tuy nhiên, sau này, cả hai gia đình đã cùng nhau xác định rằng, ông không hề dính líu trực tiếp tới cái chết của cha bà Bachelet...

Bà Bachelet ngoài tiếng Tây Ban Nha còn biết tiếng Đức, Anh, Bồ Đào Nha và Pháp. Bà cũng biết nói “chút ít” tiếng Nga từ khi tá túc ở Đông Đức... Bà Bachelet là thành viên của Hội đồng Phụ nữ lãnh đạo thế giới và là hội viên Câu lạc bộ Madrid...

Trong một xã hội mang nặng màu sắc bảo thủ như ở Chile, bà Michelet là một hình mẫu chính trị gia mới. Bà là một phụ nữ đã li dị, có ba người con từ hai người chồng khác nhau. Bà từng công khai tuyên bố: “Tôi là người mẹ đơn thân và là người theo thuyết bất khả tri..”. Thế nhưng, những điều này không khiến người dân Chile quay lưng lại với bà. Rất nhiều phụ nữ Chile nhìn thấy ở bà hình ảnh của chính mình...

Theo đánh giá của các nhà quan sát, có rất nhiều khả năng bà Bachelet sẽ giành được chiến thắng chung cuộc ở vòng bầu cử thứ hai ngày 15/12 này. Khẩu hiệu vận động tranh cử của bà - “Đấu tranh chống lại bất công” - tiếp tục thu hút được sự ủng hộ của nhiều cử tri Chile

Lương Thanh Tuấn

Các tin khác

Dấu ấn Hồ Thiệu Trị

Dấu ấn Hồ Thiệu Trị

Lần đầu trở về Việt Nam sau gần 20 năm định cư ở Pháp, kiến trúc sư (KTS) Hồ Thiệu Trị đã tạo ra tiếng vang với công trình trùng tu Nhà hát lớn Hà Nội (1995-1997). Trong khoảng 3 thập niên vừa qua, ông và cộng sự đã có nhiều công trình với phong cách kiến trúc đặc trưng, giàu tính thẩm mỹ trên mảnh đất hình chữ S.

Trung tướng, nhà văn Hữu Ước: "Tác phẩm là điều còn lại cuối cùng"

Trung tướng, nhà văn Hữu Ước: "Tác phẩm là điều còn lại cuối cùng"

Cũng phải vài lần hẹn, tôi mới gặp được Trung tướng, nhà văn Hữu Ước. Đã hơn 10 năm rời vị trí Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân, An ninh thế giới, Văn nghệ công an, nhưng giờ đây, ông vẫn luôn bận rộn với công việc của Chủ tịch Chi hội Nhà văn Công an và sáng tác văn chương, hội họa.

"Hà Nội 1987" và hành trình của một người Pháp

"Hà Nội 1987" và hành trình của một người Pháp

Trong gần 4 thập niên, Việt Nam không chỉ là bối cảnh sáng tác, mà dần trở thành một phần đời sống tinh thần của nhiếp ảnh gia Jean-Charles Sarrazin. Cuốn sách ảnh "Hà Nội 1987", ra mắt cuối năm 2025, đã khơi lại dòng ký ức, đưa người đọc trở về những ngày đầu ông gắn bó với mảnh đất này.

Ở lại với A Lưới

Ở lại với A Lưới

Miền rừng A Lưới không phải là nơi người ta đến để tìm những điều vĩ đại. Nó lặng lẽ, kín kẽ, giữ người bằng những điều rất nhỏ. Những con đường đất còn ẩm sau mưa, bóng tối xuống sớm hơn giờ quen thuộc, hay ánh mắt trẻ con nhìn người lớn không dè chừng.

Nhà văn Vũ Liêm: Chẳng có tội ác nào là ngẫu nhiên

Nhà văn Vũ Liêm: Chẳng có tội ác nào là ngẫu nhiên

Viết về tội ác không chỉ là tái hiện hành vi phạm pháp, mà là đối diện với những vùng xám của quyền lực, trí tuệ và nhân tâm. Trong cuộc đối thoại thẳng thắn này, nhà văn - Trung tá Vũ Liêm nhìn lại tiểu thuyết “Tội ác sau khe cửa” như một thử nghiệm nhiều tham vọng, đó là truy nguyên động cơ phạm tội, đặt người sáng tạo trước giới hạn đạo đức của chính mình, và phơi bày những ranh giới mong manh giữa tưởng tượng nghệ thuật, nghiệp vụ điều tra và đời sống thật.

Đất lành của người cựu tù chính trị Côn Đảo

Đất lành của người cựu tù chính trị Côn Đảo

Nhớ về quãng thời gian “tòng phu” ra Côn Đảo, bà Tư rổn rảng: Năm 1981 cô ra đây theo ổng thì có một đứa con trai rồi, tên là Thọ, sinh năm 1977; hiện nay là bác sĩ bệnh viện đặc khu Côn Đảo. Năm 1982, sinh con trai thứ hai là Nghiệp, năm 1983 thì sinh một cô con gái. Đến giờ các con cũng lập gia đình, sinh sống gần đây. Cô chú có 6 đứa cháu nội ngoại. Vậy là nhà cô đến giờ có ba đời ở Côn Đảo rồi đó.

Cỏ xanh trên vết xước chiến tranh

Cỏ xanh trên vết xước chiến tranh

"Cỏ xanh đời thép"của Tống Phước Bảo, viết về nữ điệp báo Nguyễn Thị Thảo - Sáu Thảo, là cuốn sách cố gắng trả lại hơi ấm của người, cho một thân phận đã đi qua chiến tranh như một ngọn cỏ mọc trên vùng đất nhiều lần cháy rụi. Từ giọt nước mắt của biên tập viên đầu tiên đọc bản thảo, cho đến những đêm tác giả bật băng ghi âm, ngồi một mình với lời kể của cô Sáu, cuốn sách được sinh ra trong thứ thinh lặng rất dài, rất sâu.

Phía sau sự sụp đổ của “Đế chế Diddy”

Phía sau sự sụp đổ của “Đế chế Diddy”

Từng là ông trùm hip-hop, tài sản tỷ đô, tiệc tùng cùng sao hạng A, và rồi một ngày, tất cả sụp đổ, không phải vì một bản nhạc dở, mà vì những bí mật đen tối giấu kín suốt 4 thập kỷ. Đó là Sean "Diddy" Combs, người từng được ca tụng như "biểu tượng sống của giấc mơ Mỹ", nay đang là phạm nhân số 45388-509 ở nhà tù liên bang Fort Dix, New Jersey (Mỹ). Diddy đã tự hủy bằng những bí mật mà chính anh ta tạo ra. Đó không chỉ là việc một cá nhân sa ngã, mà là lời cảnh tỉnh cho cả Hollywood, nơi công lý thường chỉ lên tiếng sau khi nhạc đã tắt.

Nhà văn Tô Giang: 30 tháng tù, những trang viết đau đớn và giải thưởng văn chương

Nhà văn Tô Giang: 30 tháng tù, những trang viết đau đớn và giải thưởng văn chương

Có những câu chuyện mà nếu chỉ đọc lướt, người ta dễ tưởng đó là kịch bản của một bộ phim tội phạm xuyên biên giới: một nhà báo trẻ rời quê hương với khát vọng đổi đời, rồi trượt dài vào những căn nhà trồng cần sa trên đất Úc và kết thúc bằng bản án lặng lẽ sau song sắt. Nhưng ở Tô Giang, bóng tối không phải dấu chấm hết.

Nhà khoa học nặng lòng với quê hương

Nhà khoa học nặng lòng với quê hương

Ở tuổi gần 90, GS Trần Thanh Vân vẫn minh mẫn và mang nhiều tâm huyết với sự nghiệp khoa học của nước nhà. Hơn 30 năm trước, dù có một sự nghiệp đồ sộ và danh tiếng trong giới nghiên cứu khoa học thế giới, GS Trần Thanh Vân cùng vợ vẫn chọn quay về Việt Nam khi đó còn rất nhiều khó khăn để cống hiến.

Tái sinh kỳ diệu nhờ phục hồi chức năng

Tái sinh kỳ diệu nhờ phục hồi chức năng

Có nhiều trường hợp vì di chứng của tai nạn thương tích, đột quỵ, bệnh mãn tính… khiến cuộc đời họ những tưởng sẽ phải gắn chặt với xe lăn, giường bệnh, chịu cảnh tàn phế. Nhưng điều trị phục hồi chức năng (PHCN) đã giúp họ có được sự tái sinh kỳ diệu.

Ai là nguyên mẫu nhân vật trong bài hát “Hành quân xa”

Ai là nguyên mẫu nhân vật trong bài hát “Hành quân xa”

Hành quân xa dẫu qua nhiều gian khổ/ Vai vác nặng ta đã đổ mồ hôi/ Mắt ta sáng, chí căm thù, bảo vệ đồng quê ta tiến bước/ Đời chúng ta, đâu có giặc là ta cứ đi”… Ca từ giản dị, ngắn gọn, nhịp điệu tựa như bước chân đầy khí thế xung trận trong bài hát “Hành quân xa” do nhạc sĩ Đỗ Nhuận sáng tác năm 1953 đã trở thành hành khúc của người lính trong những năm kháng chiến chống Pháp.

Chuyện nghề của một xạ thủ bắn tỉa quốc tế

Chuyện nghề của một xạ thủ bắn tỉa quốc tế

Tham gia Đội tuyển Bộ Công an tại cuộc thi bắn tỉa quốc tế “Phong Nhẫn 2025”, Trung đoàn Đặc nhiệm - Bộ Tư lệnh Cảnh vệ đóng góp 2 xạ thủ chủ lực thi đấu chính thức là Thiếu tá Phạm Hùng Trường và Đại úy Lê Văn Phương đã xuất sắc giành Huy chương vàng nội dung thi đấu đồng đội, phối hợp tác chiến.

NSND Phạm Thị Thành: Hoa hướng dương đã đi về phía mặt trời

NSND Phạm Thị Thành: Hoa hướng dương đã đi về phía mặt trời

Tôi vẫn gọi NSND Phạm Thị Thành là một bông hoa hướng dương, bởi bà đã sống một cuộc đời rực rỡ, tận hiến cho sân khấu - nghệ thuật nước nhà. Bà là một nữ đạo diễn đầu tiên của sân khấu Việt Nam đương đại. NSND Phạm Thị Thành đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 84, nhưng ánh hào quang bà để lại trên bầu trời sân khấu - nghệ thuật nước nhà sẽ vẫn còn…

“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100

“Chiến trường và quê hương” của lão tướng U100

95 tuổi đời, 75 tuổi Đảng, Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai vẫn khỏe mạnh. Giọng nói sang sảng, tinh thần mẫn tiệp, chân bước chậm nhưng vững chãi, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, tham gia nhiều sự kiện, hội thảo do Bộ Công an tổ chức.

Robert Redford: Người định hình Hollywood

Robert Redford: Người định hình Hollywood

Ngày 16/9, đạo diễn kiêm diễn viên nổi tiếng người Mỹ Robert Redford đã qua đời ở tuổi 89 khi đang ngủ tại nhà riêng trên dãy núi Utah. Redford là "gã khổng lồ của điện ảnh Mỹ" và đã góp phần định hình Hollywood thập niên 1970 khi đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền điện ảnh độc lập Mỹ khi đồng sáng lập Liên hoan phim Sundance - bệ phóng cho nhiều bộ phim nổi tiếng.

Nhạc sĩ Dương Thụ: Những giấc mơ dài

Nhạc sĩ Dương Thụ: Những giấc mơ dài

Ông là một trong 4 gương mặt của “Bộ tứ sông Hồng”, cùng với nhạc sĩ Trần Tiến, nhạc sĩ Phó Đức Phương, nhạc sĩ Nguyễn Cường làm nên diện mạo của âm nhạc Việt Nam thập niên 90.