Người đi, hòa bình ở lại

Đất nước của chúng ta mới chỉ đang bước sang năm thứ 50 của những ngày hòa bình, độc lập mà tôi ngỡ chiến tranh đã là câu chuyện xa xưa lắm rồi. Tôi sinh ra khi bom đạn đã lặng im hơn hai thập kỷ, lớn lên giữa một miền quê nghèo nhưng yên bình, nơi có con đường đất đỏ rợp bóng tre xanh và tiếng cười trẻ thơ vang vọng mỗi buổi tan trường.

Chiến tranh chỉ còn được biết đến qua sách báo, qua những ký ức đang mờ dần theo thời gian của những cao niên trong làng năm ấy từng đi qua thời kỳ hoa lửa. Không có tiếng súng, không hầm trú ẩn, không cảnh chia ly. Hòa bình đẹp đến mức đôi khi tôi tự hỏi: Liệu chiến tranh có thật? Và rồi tôi lại ước, giá như nó chưa từng diễn ra.

Một khung ảnh trống

Tôi đã từng nghĩ hòa bình là điều mặc định. Thế nhưng, ngay chính trong nhà mình, có một chi tiết nhắc nhớ tôi, hòa bình chưa bao giờ là điều sẵn có. Đó là một khung ảnh trên ban thờ tổ tiên.

%3fnh 1.jpg -0
Những khung ảnh không có ảnh liệt sĩ.

Một khung ảnh không có hình người. Bên trong khung ảnh gỗ cũ chỉ là tờ giấy trắng với mấy dòng chữ: Liệt sĩ Lê Đình Vĩnh, hy sinh năm 1968. Vỏn vẹn chỉ 8 chữ và 1 con số vậy thôi mà sắc hơn cả dao cứa vào trái tim bà cố tôi mỗi ngày. Ông chú mất năm 1968 nhưng hơn một năm sau giấy báo tử mới về đến nhà và chỉ vài tháng sau khi nhận được hung tin đó bà cố đã chẳng thể chịu được nỗi đau mà mất năm 1970. Cả hai ra đi khi chẳng kịp chứng kiến những ngày tháng đất nước hòa bình.

Bà cố chỉ có duy nhất mình ông chú tôi là con đẻ, nhà ông nội tôi nghèo chẳng đủ ăn nên bà nhận ông tôi làm con nuôi. Năm 1995 bà cố được nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ tôi kể, ông tôi nhận tấm bằng khen mới tinh nhưng cứ lau đi lau lại mãi lớp kính bên ngoài, càng lau chữ càng mờ nhoẹt đi trong mắt ông. Hòa bình rồi mẹ với em có biết không, câu nói của ông ngày hôm ấy làm cả nhà òa lên nức nở.

Ông chú tôi từng đi lính và được xuất ngũ trở về quê, sau đó một thời gian ông chú lại tiếp tục xung phong tái ngũ lên đường đi B và hy sinh trong một trận đánh tại Gio Linh, Quảng Trị. Ông chú ra đi khi chưa kịp để lại một bức ảnh cho gia đình. Không có khuôn mặt, không nụ cười, không ánh mắt để thế hệ sau như tôi được biết, nhớ và khắc ghi vào ký ức. Ông tôi kể rằng ngày ấy nghèo lắm, chẳng có máy ảnh, chẳng ai nghĩ đến việc giữ lại một bức chân dung. Ông chú đi và rồi… mãi mãi không trở về.

Nhiều năm sau ngày hòa bình gia đình tôi mới có thông tin chú được chôn cất ở nghĩa trang Gio Linh (Quảng trị). Ông tôi khi đó đã cao tuổi chẳng thể đi xa để trực tiếp đến bên mộ phần của đứa em thắp nén nhang. Gia đình tôi có mong muốn được đón ông chú về quê nhà để tiện đường hương khói, nhưng đêm đó ông chú về trong giấc mơ ông tôi và dặn, anh để em lại với đồng đội thôi, em mà về thì đồng đội em buồn lắm.

Hắn dặn có rứa rồi đi luôn, tau vẫn chẳng kịp hỏi, hòa bình rồi nó có biết không? Ông tôi lại òa khóc.

Trong hình hài Tổ quốc

Và thế là, cái khung trống ấy trở thành một phần rất thật trong tuổi thơ tôi. Đó là phần ký ức đầu tiên vừa xa xôi, vừa gần gũi, vừa khiến tôi tò mò, vừa khiến tôi thấy thiêng liêng đến lạ về chiến tranh và hòa bình.

Tôi lớn lên với một sự thật rằng, có những người rời đi không để lại gì cho riêng mình nhưng để lại cho thế hệ sau một đất nước nguyên vẹn, một hòa bình trọn vẹn. Và hòa bình, chính là chân dung đẹp nhất của những người không kịp lưu lại hình hài như ông chú tôi.

Tôi chưa từng được thấy mặt ông chú, chưa từng nghe giọng nói hay nắm tay ông chú một lần trong đời. Nhưng mỗi khi nhắm mắt tưởng tượng, tôi lại thấy ông chú giữa cánh đồng quê thơm mùi hương lúa. Ông chú tôi đứng đó trong màu áo bạc phếch của người lính, tay cầm súng, ánh mắt nhìn xa xăm nhưng không phải về phía chiến trường, mà là nhìn về tương lai của những đứa trẻ như tôi. Chúng tôi được sống, được lớn lên, được học hành và được yêu thương dưới vòm trời của một đất nước độc lập, tự do.

Khung ảnh không chân dung tưởng như là một mất mát nhưng có lẽ lại chính là bức hình đầy đủ nhất về giá trị của hòa bình để tôi mãi khắc ghi và trân trọng. Không có những người đã nằm xuống như ông chú, thì tôi sẽ chẳng bao giờ được ngồi đây viết về hòa bình ngày hôm nay.

Tôi không có ảnh của ông chú, nhưng trong tâm trí mình, tôi luôn thấy ông đứng đó trong dáng hình của Tổ quốc ngày hòa bình. Một người lính không khuôn mặt, nhưng có trái tim. Một người ông không về, nhưng để lại một đất nước nguyên vẹn.

Viết tiếp những tháng ngày tự do

Nhiều người lo lắng lớp trẻ chúng tôi, chưa từng cầm súng, chưa từng đối mặt với cái chết thì không hiểu được chiến tranh và trân quý giá trị của hòa bình. Nhưng có vẻ những suy tư ấy là thừa, bởi hiểu không chỉ là trải qua, mà còn là biết trân trọng, biết nhớ để rồi sống sao cho xứng đáng.

Làm sao chúng tôi có thể quên và được phép quên chiến tranh. Bởi, Hòa bình là máu, là nước mắt của những bà mẹ tiễn con đi mà không một lời hứa hẹn ngày về như bà cố tôi. Của những người lính mãi nằm lại trong lòng đất mẹ ở độ tuổi xuân xanh như ông chú tôi. Hòa bình có bao giờ là điều hiển nhiên.

Tôi tin, khi mỗi người trẻ hiểu rằng mình đang sống một cuộc đời mà bao người đã ngã xuống để bảo vệ, thì hòa bình ấy sẽ còn mãi. Trên từng bước chân, trong từng giấc mơ, và trong từng nhịp đập thầm lặng của đất nước này. Và còn bởi vì, hòa bình thực sự đẹp lắm!

Lê Đình Trung

Các tin khác

Dấu ấn cảnh sát hình sự ở miền quê quan họ

Dấu ấn cảnh sát hình sự ở miền quê quan họ

18/4, đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Truyền thống lực lượng Cảnh sát hình sự, cán bộ, chiến sĩ (CBCS) Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã vinh dự được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước ghi nhận những đóng góp xuất sắc của lực lượng Cảnh sát hình sự Bắc Ninh trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ sự bình yên cho nhân dân.

Trường ca về một người anh hùng

Trường ca về một người anh hùng

“Mặt trời nồng ấm trong tim” (NXB Hội Nhà văn 2026) là trường ca mới nhất của Châu La Việt. Bối cảnh tác phẩm là không gian thời kháng chiến chống xâm lược cực kỳ ác liệt, trải dài từ miền Bắc đến miền Đông Nam Bộ, từ Trường Sơn đến Tây Ninh.

Đại úy Vũ Mạnh Tuấn: Bí thư Đoàn 9X với ước mơ xanh

Đại úy Vũ Mạnh Tuấn: Bí thư Đoàn 9X với ước mơ xanh

Đại úy Vũ Mạnh Tuấn hiện là Bí thư Đoàn trường Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân (CSND) II. Từ ước mơ ban đầu của năm 18 tuổi cho đến hành trình hơn 10 năm phấn đấu trong màu áo xanh, ở thời điểm nào, chiến sĩ trẻ này cũng luôn tâm niệm mang đến hình ảnh người Công an không chỉ tận tụy với nghề và còn phải tử tế với đời.

Bản hùng ca về tính nhân văn và trí tuệ

Bản hùng ca về tính nhân văn và trí tuệ

“Mê Cung” là tên cuốn tiểu thuyết của Đại tá, nhà văn Nguyễn Đăng An, đoạt giải Ba, cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” lần thứ IV (giai đoạn 2017 - 2020). Tác phẩm không chỉ tái hiện một chuyên án sắc sảo của lực lượng Công an nhân dân mà còn là một cuộc thám hiểm vào tầng sâu của tâm lý con người, nơi ranh giới giữa bạn và thù, sống và chết rất mong manh.

Cội nguồn văn hóa, đoàn kết và thống nhất

Cội nguồn văn hóa, đoàn kết và thống nhất

Ngày 19/9/1954, trong buổi gặp mặt, nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn quân Tiên Phong trước khi về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, tại đền Giếng (Khu di tích đền Hùng), Bác Hồ từng căn dặn: "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước". Lời dạy ấy không chỉ mang tính thời điểm, không chỉ dành cho một đối tượng cụ thể mà còn là luận điểm vững chắc mở ra một quan điểm về cội nguồn văn hóa, lịch sử.

Những người đối mặt với hiểm nguy và giặc lửa

Những người đối mặt với hiểm nguy và giặc lửa

Trong những thời khắc cam go nhất của sự sống, hình ảnh người chiến sĩ Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) luôn hiện lên như điểm tựa vững chắc, sẵn sàng đối mặt hiểm nguy để giành lại sự sống cho người dân. Niềm vui của họ không ồn ào, không phô trương, mà lặng lẽ lắng lại trong sự an toàn của người dân, trong từng ánh mắt, nụ cười và những lá thư cảm ơn giản dị nhưng đầy ý nghĩa.

"Kế hoạch CM12" - dấu ấn mới của Điện ảnh CAND

"Kế hoạch CM12" - dấu ấn mới của Điện ảnh CAND

Điện ảnh Công an nhân dân (CAND) vừa bắt tay vào sản xuất bộ phim truyền hình dài tập "Kế hoạch CM12". Bộ phim tái hiện một trong những chiến công đặc biệt, mang dấu ấn sâu đậm của lực lượng CAND ở lĩnh vực phản gián trong những năm 1981-1984 mà ít người được biết. Không chỉ là một bộ phim về nghiệp vụ, bộ phim chứa đựng thông điệp về bản lĩnh, trí tuệ và sự nhân văn của lực lượng CAND Việt Nam.

Thượng úy Công an tạo clip "viral"

Thượng úy Công an tạo clip "viral"

Tuần qua, một clip tuyên truyền Luật Trật tự an toàn giao thông (TTATGT) đường bộ của Công an xã A Lưới (TP Huế) rất sinh động, ấn tượng đã gây "bão" trên mạng xã hội. Cùng với nhiều clip tuyên truyền khác của cán bộ, chiến sĩ Công an ở nhiều đơn vị, các clip tuyên truyền pháp luật như thế đã tạo viral (lan tỏa) trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem và bình luận, mang lại hiệu quả tuyên truyền tích cực trong cộng đồng.

Khát vọng cống hiến của người “truyền lửa”

Khát vọng cống hiến của người “truyền lửa”

Dưới tiết trời nắng ấm của một ngày cuối tháng 3, chúng tôi gặp Thiếu úy Nguyễn Thị Phương Anh, cán bộ Khoa An ninh chính trị nội bộ, Trường Đại học An ninh nhân dân (Bộ Công an) cũng là lúc em vừa trở về sau chuyến công tác ở TP Hà Nội. Phương Anh là một trong 20 gương mặt trẻ Công an vừa được Bộ Công an tuyên dương, trao giải thưởng “Gương mặt trẻ Công an tiêu biểu” năm 2025.

Người lính trở về từ ký ức làng

Người lính trở về từ ký ức làng

Tháng Tư lại về trên làng tôi, một ngôi làng ở Diễn Châu Nghệ An - lặng lẽ mà thấm sâu như một miền ký ức cũ. Gió từ cánh đồng thổi qua, mang theo hương lúa trổ bông dìu dịu, quyện trong sắc nắng cuối xuân còn vương chút êm đềm.

Người kể chuyện Kế hoạch phản gián CM-12

Người kể chuyện Kế hoạch phản gián CM-12

Thời gian gần đây, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức - nguyên Cục trưởng Cục Kỹ thuật nghiệp vụ 1, Bộ Công an - trở thành tác giả có nhiều đầu sách được NXB CAND ấn hành. Gắn bó với trang viết từ khi còn là một người lính nghiệp vụ, sau khi nghỉ hưu, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức có nhiều thời gian hơn dành cho công việc viết lách mà ông yêu thích từ thuở thiếu thời.

Thơ Xuân mới: Khắc họa thành công hình tượng người chiến sĩ CAND

Thơ Xuân mới: Khắc họa thành công hình tượng người chiến sĩ CAND

1.118 tác giả dự thi với hơn 3.000 tác phẩm là những con số “biết nói” chứng tỏ sức hấp dẫn của cuộc thi thơ mang tên “Xuân mới” do Chi hội Nhà văn Công an tổ chức. Hàng nghìn tác giả thuộc nhiều độ tuổi, ngành nghề, vùng miền khác nhau đã cùng hội tụ so tài, tạo nên một bức tranh thi ca muôn màu, muôn sắc, phong phú về chủ đề, đa dạng về bút pháp, linh hoạt về giọng điệu, mới mẻ trong cách thể nghiệm.

Bền bỉ hành trình lan tỏa văn hóa đọc

Bền bỉ hành trình lan tỏa văn hóa đọc

Từ cuối tháng 3 đến hết tháng 4 hằng năm, Trung tá Đỗ Thu Thơm, Giám đốc Thư viện CAND lại tất bật với các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam trong lực lượng CAND.

“Lính chiến” kể chuyện đánh án

“Lính chiến” kể chuyện đánh án

Nhiều đường dây lừa đảo kinh tế quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi liên tiếp bị bóc gỡ, bắt giữ nhiều đối tượng, thu hồi tài sản không nhỏ cho Nhà nước và Nhân dân... Một trong những người trực tiếp tham gia, góp phần quan trọng làm nên sự thành công của những chuyên án đặc biệt ấy là Đại úy Nguyễn Hữu Dũng (Công an phường Cầu Giấy, TP Hà Nội).

"Đất cháy": Khi "đất" chưa nguội và "lửa" còn âm ỉ

"Đất cháy": Khi "đất" chưa nguội và "lửa" còn âm ỉ

Trong nhiều năm, văn học viết về lực lượng Công an nhân dân thường vận hành trong một quỹ đạo khá ổn định, lấy sự kiện làm trung tâm, tổ chức tự sự quanh mô hình xung đột - truy quét - chiến thắng, và khép lại bằng sự khẳng định trật tự. Ở đó, văn học chủ yếu đóng vai trò minh chứng cho một chân lý có sẵn. Sự kiện được kể lại như một bằng chứng, hơn là như một vấn đề cần suy tư.

Nguyện ước mùa xuân từ châu Phi

Nguyện ước mùa xuân từ châu Phi

Lời tòa soạn: Với những sĩ quan Công an thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ở những miền đất xa xôi của châu Phi, cuộc sống không chỉ là nhịp công việc căng thẳng giữa nắng rát mưa tuôn, mà vẫn có những lúc lắng lại tâm tư, vút bay cảm xúc đẹp đẽ về quê hương xứ sở, về tình đồng nghiệp quốc tế, những ước muốn ngân lên nơi con tim nặng lòng với lục địa đen. Xin giới thiệu tới độc giả những nguyện ước thiêng liêng của các sĩ quan Công an từ châu Phi.

Phố nhỏ với ký ức cuộc bầu cử đầu tiên

Phố nhỏ với ký ức cuộc bầu cử đầu tiên

Phố Hàng Vôi (Hà Nội) dài hơn 300m, rộng 8m, chạy từ phố Lò Sũ đến ngã tư phố Ngô Quyền giao với Tông Đản, nối liền với phố Hàng Tre. Đây nguyên là đất thôn Kiếm Hồ, Trừng Thanh thuộc tổng Tả Túc (sau là tổng Phúc Lâm), huyện Thọ Xương, kinh thành Thăng Long xưa. Phố này trước đây nằm sát bờ sông Hồng, thuận tiện cho thuyền bè chở vôi các nơi cập bến, có nhiều chỗ nung vôi và buôn bán vôi, do đó có tên là Hàng Vôi.

Tôn vinh các giá trị của thi ca

Tôn vinh các giá trị của thi ca

Ngày Thơ Việt Nam đã diễn ra sôi động trên địa bàn cả nước trong dịp Tết Nguyên tiêu. Ngày Thơ Việt Nam chính thức ra đời đến nay được 24 năm, nhưng ở một số địa phương, sự kiện Ngày Thơ đã được tổ chức trước đó như ở tỉnh Quảng Ninh vào năm 1988, Đêm thơ Núi Nhạn (tỉnh Phú Yên cũ) vào năm 1980.

Cho bản làng yên vui

Cho bản làng yên vui

Những ngày đầu năm mới, bước chân của những cán bộ, chiến sĩ Công an xã Mường Chanh, tỉnh Sơn La ngày đêm bám bản, bám mường, đến với đồng bào các bản, các xóm để tuyên truyền, vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, giữ gìn an ninh, trật tự, mang lại cuộc sống bình yên cho mỗi mái nhà.

Giá trị của tầm vóc chiến lược

Giá trị của tầm vóc chiến lược

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định chân lý: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một. Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng chân lý ấy không bao giờ thay đổi”. Chân lý của Người đồng thời cũng thể hiện tầm vóc tư tưởng và chiến lược phát triển tương lai đất nước.