AUKUS với dấu hiệu thoái lui của người Mỹ

AUKUS  - thỏa thuận quốc phòng 3 bên giữa Mỹ, Anh và Australia thể hiện sức mạnh và tư duy xoay trục sang khu vực Ấn Độ Dương  -  Thái Bình Dương cũng như khả năng răn đe của Mỹ đối với Trung Quốc  - đã không còn là biểu tượng của Mỹ nữa, mà có vẻ như đang thể hiện sự rút lui chiến lược và trật tự thế giới đang dịch chuyển về hướng Đông.

John Noh, người được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử giữ chức Trợ lý Bộ trưởng Chiến tranh phụ trách an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đã thu hút sự chú ý tại phiên điều trần trước Thượng viện. Trong bài phát biểu, ông này đưa ra những nhận định thẳng thắn và đầy lo ngại về tương lai của AUKUS. Ông cảnh báo rằng trụ cột đầu tiên của AUKUS, liên quan đến việc cung cấp tàu ngầm hạt nhân cho Australia, có thể cần được điều chỉnh để đảm bảo tính bền vững lâu dài. Theo ông, ngành công nghiệp đóng tàu ngầm của Mỹ đang chịu áp lực lớn và khó có thể đáp ứng đồng thời cả nhu cầu nội địa của Hải quân Mỹ lẫn cam kết với Australia.

1.jpg -0
Tàu ngầm hạt nhân lớp Virginia của Mỹ dự định sẽ bàn giao cho Australia.

Cuộc rà soát AUKUS này được Thứ trưởng Bộ Chiến tranh, phụ trách chính sách Elbridge Colby khởi xướng từ tháng 7, nhằm điều chỉnh thỏa thuận cho phù hợp hơn với chủ trương “Nước Mỹ trước tiên” của chính quyền Tổng thống Trump.

Phát biểu của ông Noh đã vấp phải phản ứng gay gắt từ các thượng nghị sĩ. Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Roger Wicker gọi đây là “một thực tế đáng buồn và bất ngờ” đối với Australia - quốc gia mà ông mô tả là “một đồng minh kiên định của Mỹ”.

Sự thay đổi mang tính “giao dịch” trong chính sách của Mỹ đối với châu Á gợi nhớ đến đoạn văn châm biếm ở chương 10 cuốn “Lịch sử thế giới” (1989) của nhà văn Julian Barnes: “Lịch sử có lặp lại không - lần đầu là bi kịch, lần sau là trò hề? Không, điều đó quá lớn lao để được coi là một chu kỳ. Lịch sử chỉ ợ hơi, và chúng ta đang nếm lại chiếc bánh hành sống mà nó từng nuốt hàng thế kỷ trước”.

Thế là, AUKUS chẳng khác nào một “tiếng ợ hơi” của lịch sử - phản ánh dư âm chua chát từ thời kỳ bành trướng đế quốc, nay được tái chế thành một công cụ răn đe trước sự trỗi dậy của một sức mạnh khác ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Những khó khăn nội tại của Mỹ đang gợi lại tình trạng bất ổn của nước Anh sau chiến tranh. Các rạn nứt xã hội ngày càng sâu sắc - giữa người giàu và người nghèo, giữa các nhóm sắc tộc, chủng tộc và giới tính - đang bào mòn “giấc mơ Mỹ”. Chủ nghĩa dân túy cánh hữu và các phong trào theo tư tưởng thượng đẳng da trắng đang trở thành mối đe dọa lớn hơn bất kỳ đối thủ bên ngoài nào.

Nợ công của Mỹ, dù chưa đạt mức như Anh năm 1929, vẫn đang tiến gần ngưỡng 120% GDP. Các ngành công nghiệp then chốt như đóng tàu - nền tảng của các cam kết cung cấp tàu ngầm trong khuôn khổ AUKUS - đang bị quá tải. Báo cáo của Lầu Năm Góc cảnh báo nguy cơ chậm trễ trong việc bàn giao tàu ngầm lớp Virginia cho chính Hải quân Mỹ, chưa nói đến các đơn hàng dành cho Australia.

Trong bối cảnh hiện tại, AUKUS không còn là biểu tượng cho sức mạnh của Washington trước Bắc Kinh, mà ngày càng mang dáng dấp của một sự thoái lui do những giới hạn nội tại của chính nước Mỹ.

Theo thỏa thuận ký kết dưới thời Tổng thống Joe Biden, AUKUS có 2 trụ cột chính. Trụ cột thứ nhất dự kiến bàn giao ít nhất 3 tàu ngầm hạt nhân lớp Virginia do Mỹ sản xuất cho Australia vào giữa thập niên 2030, sau đó sẽ phát triển mẫu tàu ngầm mới mang tên “AUKUS class” cho Anh và Australia. Trụ cột thứ hai tập trung vào hợp tác phát triển các công nghệ quốc phòng tiên tiến, có thể mở rộng với các đối tác như Nhật Bản và Hàn Quốc. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ trụ cột nào sẽ được triển khai thực tế.

Thượng nghĩ sĩ Roger Wicker cùng nhiều nhà lập pháp khác lo ngại rằng việc rà soát AUKUS có thể làm suy yếu cam kết của Mỹ với Canberra, gây căng thẳng cho liên minh và tác động tiêu cực đến quan hệ với một đồng minh then chốt ở khu vực Thái Bình Dương.

Và, những động thái gần đây đang củng cố cảm nhận rằng Washington đang thu hẹp cam kết quốc tế và siết chặt chi tiêu quốc phòng. Việc tăng cường hợp tác an ninh với Pakistan cùng với quyết định của Tổng thống Donald Trump không tham dự Hội nghị thượng đỉnh Bộ Tứ (Quad) tổ chức tại New Delhi, được xem là dấu hiệu cho thấy Mỹ đang nghiêng về hướng hòa dịu với Bắc Kinh, thay vì đối đầu trực diện. Trước đó, các mức thuế áp lên hàng hóa Trung Quốc hồi tháng 4/2025 đã bị tạm dừng và có khả năng được dỡ bỏ, càng làm rõ xu hướng điều chỉnh chiến lược của Washington.

Lời chỉ trích của Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian năm 2021, khi ông gọi AUKUS là “một cú đâm sau lưng” đối với các đồng minh như Pháp - quốc gia bị loại khỏi thỏa thuận - vẫn còn vang vọng. Nhiều đồng minh của Mỹ bày tỏ lo ngại về sự thiếu nhất quán trong chính sách đối ngoại của Washington, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt.

Đến năm 2035, thời điểm Australia dự kiến tiếp nhận những chiếc tàu ngầm đầu tiên theo thỏa thuận AUKUS, cục diện địa chính trị toàn cầu có thể đã thay đổi sâu sắc. Trung Quốc được dự báo sẽ vượt Mỹ để trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới trong thập niên tới. Quá trình hiện đại hóa quân đội, theo kế hoạch của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, sẽ hoàn tất, giúp Hải quân Trung Quốc đạt năng lực ngang tầm với Mỹ. Thị trường tiêu dùng Trung Quốc, hiện đã là thị trường hàng xa xỉ lớn nhất thế giới, có thể sẽ gấp đôi tổng quy mô của châu Âu và Bắc Mỹ cộng lại. Theo điều lệ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) - rằng trụ sở chính phải đặt tại nền kinh tế thành viên lớn nhất - có thể sẽ phải chuyển trụ sở từ Washington sang Bắc Kinh không còn là xa vời nữa.

Nhà bình luận người Australia Jamie Seidel từng đặt câu hỏi: Liệu những chiếc tàu ngầm trị giá tới 368 tỷ AUD (tương đương 242,7 tỷ USD) mà Australia đặt mua có trở thành những “con khủng long dưới biển sâu” hay không? Những tiến bộ trong công nghệ phương tiện lặn không người lái và chiến tranh chống tàu ngầm có thể khiến hạm đội tàu ngầm hạt nhân trở nên lỗi thời trước cả khi được bàn giao vào năm 2035.

Huy Thông

Các tin khác

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.